TinhTe/Nhật Minh - Ảnh anh em chụp có thể tiết lộ vị trí của bạn và một số cách anh em có thể hạn chế điều đó
Mỗi khi anh em nhấn nút chụp ảnh trên điện thoại hoặc máy ảnh kỹ thuật số, thứ được lưu lại không chỉ là hình ảnh. Ẩn bên trong file ảnh đó là một lớp dữ liệu vô hình gọi là EXIF (Exchangeable Image File Format), nôm na là metadata ghi lại đủ thứ: ngày giờ chụp, model máy, khẩu độ, tốc độ màn trập, ISO, v.v., và nếu điện thoại của anh em đang bật GPS, nó còn ghi luôn tọa độ địa lý chính xác nơi bức ảnh được chụp. Khi chia sẻ file ảnh gốc đó, dù qua email, Zalo, hay tải lên đâu đó, bất kỳ ai biết cách đọc EXIF đều có thể biết anh em đang ở đâu, vào lúc nào. Đôi khi chính xác đến mức lộ luôn địa chỉ nhà hoặc nơi làm việc của bạn.
Điều này nghe nó đao to búa lớn nhưng thật ra nguy cơ này tồn tại ngay trong cuộc sống của anh em. Ví dụ đơn giản thôi, anh em chụp một con mèo, đăng lên một diễn đàn và file ảnh gốc kèm theo tọa độ GPS có thể cho người lạ biết anh em đang ở khu vực nào trong thành phố, hay thậm chí là con hẻm nào. Hoặc đơn giản hơn: anh em bán đồ cũ trên mạng, kèm ảnh chụp trong nhà. EXIF có thể tiết lộ bạn đang ở đâu, và người mua, hoặc kẻ xấu, có thể có thêm thông tin mà bạn không hề có ý định chia sẻ.

Vấn đề càng lớn hơn khi anh em là người hay chia sẻ ảnh theo thời gian thực, ví dụ như đang đi du lịch, đang ở cơ quan muộn, hay đang ở một địa điểm nhạy cảm. Dữ liệu EXIF không chỉ là một điểm tọa độ; nó là cả một lịch sử di chuyển nếu nhiều ảnh được thu thập lại. Và chỉ bằng vài cú click chuột, những thông tin này sẽ được hiển thị đầy đủ và chi tiết nhất.
Anh em không cần phần mềm chuyên biệt để xem thử ảnh của mình đang chứa gì. Trên Android, anh em có thể mở Google Photos, chọn một ảnh, bấm vào ba chấm góc trên bên phải rồi chọn “About” nếu ảnh có gắn vị trí, bạn sẽ thấy nó hiện lên trên bản đồ ngay. Phiên bản web của Google Photos cũng làm điều tương tự qua nút thông tin hình tròn có chữ "i" ở góc phải.
Còn trên iPhone, mở Apple Photos, chọn ảnh rồi bấm nút "i" nhỏ ở phía dưới màn hình, ảnh sẽ được hiển thị kèm bản đồ thu nhỏ nếu có tọa độ GPS. Còn nếu bạn đang dùng máy tính Windows, chỉ cần chuột phải vào file ảnh trong File Explorer, chọn "Properties", rồi vào tab “Details”, anh em sẽ thấy tọa độ latitude và longitude, dù không được vẽ lên bản đồ đẹp như trên điện thoại. Còn với macOS, chuột phải vào ảnh trong Finder, chọn "Get Info", và nếu có GPS data thì nó sẽ xuất hiện trong cửa sổ thông tin hiện ra.
Các phần mềm chỉnh sửa ảnh chuyên nghiệp như Adobe Photoshop cũng cho phép xem metadata đầy đủ: vào File > File Info sau khi mở ảnh là ra. Nếu muốn kiểm tra nhanh mà không cần cài gì, có thể dùng trình duyệt web với công cụ như ExifViewer.Pro, chạy hoàn toàn offline sau khi đã load xong, không cần đăng ký tài khoản và khá tôn trọng quyền riêng tư của bạn.
Có nhiều cách để thực hiện việc này. Đầu tiên, nếu anh em hay đăng ảnh lên Facebook thì mạng xã hội này sẽ tự động cắt metadata, bao gồm dữ liệu vị trí, trước khi ảnh được hiển thị công khai. Nhưng đó là ngoại lệ, không phải quy tắc khi rất nhiều nơi khác không thực hiện như vậy, và anh em nên tự kiểm tra để chắc chắn.
Nếu bạn dùng iPhone, Apple Photos cho phép xóa dữ liệu vị trí trực tiếp trên app. Anh em có thể vào phần thông tin của ảnh, chọn "Adjust" (trên iOS) hoặc "Edit" (trên web) để chỉnh hoặc xóa location tag. Đây là cách gọn nhất nếu bạn chỉ muốn xử lý một vài ảnh trước khi chia sẻ. Google Photos thì không hỗ trợ tính năng này trực tiếp trên app, nên bạn sẽ cần cách khác.
Có một mẹo thủ công nhưng hiệu quả: copy ảnh vào clipboard, rồi paste ra và lưu lại với tên mới. Quá trình này chỉ giữ lại dữ liệu pixel thuần túy và phần lớn metadata, bao gồm GPS, sẽ biến mất trong bước chuyển đổi đó. Không cần phần mềm gì thêm, chỉ hơi mất công nếu bạn có nhiều ảnh cần xử lý.

Còn nếu muốn làm bài bản hơn, anh có thể dùng ExifTool: một ứng dụng nhẹ chạy trên cả Windows lẫn macOS, cho phép bạn xem và xóa EXIF từ một hoặc nhiều file cùng lúc. Đây được xem là công cụ mạnh và đáng tin nhất để thực hiện việc này.
Ngoài ra, nếu anh em muốn chặn vấn đề từ gốc, cách đơn giản nhất là tắt quyền truy cập vị trí của ứng dụng Camera ngay từ đầu. Trên Android, anh em vào Settings > Apps > Camera > Permissions rồi tắt Location. Còn với iOS, vào Settings > Privacy & Security > Location Services > Camera rồi chọn "Never". Khi làm vậy, mọi ảnh bạn chụp sau đó sẽ không còn gắn tọa độ GPS nữa. Đánh đổi duy nhất là bạn sẽ mất tính năng tìm kiếm theo địa điểm trong Google Photos hay Apple Photos, nhưng nếu quyền riêng tư quan trọng hơn thì đây là lựa chọn ổn và tiện.