Công ty trí tuệ nhân tạo (AI) Anthropic cảnh báo rằng những tiến bộ trong các mô hình AI quy mô nhỏ có thể sớm mở ra một kỷ nguyên mới của các loại phần mềm độc hại (malware) có khả năng tự sao chép. Chúng có thể lây nhiễm vào các thiết bị như tủ lạnh thông minh, máy hút bụi tự động và nhiều thiết bị Internet vạn vật (IoT) khác, đồng thời khó bị vô hiệu hóa hơn so với các loại mã độc thông thường.

Theo Anthropic, đến năm tới, các mô hình AI nhỏ hơn có thể tự sao chép một cách độc lập trên nhiều loại thiết bị IoT. Về lâu dài, khả năng này có thể tạo ra các loại "sâu máy tính" (computer worm) – những chương trình tự lan truyền mà không cần sự can thiệp của con người, thậm chí có thể lây nhiễm sang cả những thiết bị IoT mà chúng chưa từng gặp trước đây. Một thử nghiệm gần đây của công ty cho thấy việc hiện thực hóa loại mã độc dựa trên AI này vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức đáng kể, vì vậy kết quả này cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Dẫu vậy, những phát hiện này vẫn dấy lên lo ngại về sự xuất hiện của các dạng sâu máy tính mới.

Anthropic cảnh báo thêm rằng không chỉ tiềm ẩn nguy cơ từ loại mã độc mới này, mà việc ngăn chặn chúng cũng sẽ vô cùng khó khăn. Trong bài đăng trên blog, công ty viết: “Một chương trình tự sao chép như thế này sẽ rất khó bị vô hiệu hóa vì không có điểm tập trung nào để ngắt kết nối – mặc dù tốc độ lây lan có thể chậm (mất vài ngày để nhân đôi số lượng thiết bị bị nhiễm). Khác với các loại mã độc không sử dụng AI, nó có khả năng tự nhận diện và thích nghi với các thiết bị lạ”. Anthropic đã thử nghiệm các mô hình mã nguồn mở quy mô nhỏ trên các thiết bị Android TV giá rẻ, không tên tuổi (cả thiết bị thật lẫn mô phỏng) cùng nhiều loại phần cứng IoT khác. Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng bằng cách sử dụng kỹ thuật "lượng tử hóa" (quantization) – biểu diễn các mô hình bằng ít bit hơn – và chia nhỏ khối lượng công việc thành các phần (shards) chạy trên từng thiết bị, các mô hình này vẫn có thể thực hiện quá trình suy luận (inference), tức là các trọng số mô hình được nạp vào và có thể tạo ra kết quả đầu ra.

Mô hình gọn nhẹ Gemma4-26B-A4B chỉ cần 15 thiết bị, mỗi thiết bị chỉ có 4GB bộ nhớ, để thực hiện quá trình suy luận. Trong khi đó, mô hình Qwen3.5-9B có khả năng tự cấu hình các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) khác để chạy trên 8 trong số 9 loại phần cứng được thử nghiệm. Không giống như các phần mềm độc hại truyền thống vốn cần được viết để chạy trên phần cứng hoặc phần mềm cụ thể, mô hình này có khả năng sử dụng các trọng số của chính nó để thực hiện các cấu hình ngay tại thời điểm vận hành, sao cho phù hợp với từng thiết bị mà nó được thử nghiệm trên đó...

Trích lược Dan Goodin https://arstechnica.com/security/2026/10/anthropic-warns-small-ai-models-could-self-replicate-through-iot-devices/