Bell Labs: Cái nôi sản sinh vô vàn công nghệ, anh em giờ vẫn đang sử dụng hàng ngày

23/02/2026 08:26
Bell Labs: Cái nôi sản sinh vô vàn công nghệ, anh em giờ vẫn đang sử dụng hàng ngày
Bell Labs, chi nhánh nghiên cứu nổi tiếng một thời của AT&T, đã kỷ niệm một trăm năm thành lập vào tháng 4 năm 2025.

Trong thời kỳ hoàng kim, bắt đầu từ những năm 1940, phòng thí nghiệm đã tạo ra một loạt các phát minh, bao gồm bóng bán dẫn, lý thuyết thông tin và ngôn ngữ phần mềm máy tính lâu dài. DNA kỹ thuật số của phòng thí nghiệm nằm trong smartphone, mạng xã hội và các cuộc trò chuyện với chatbot AI của chúng ta.

"Mỗi giờ trong ngày của bạn đều có một chút gì đó của Bell Labs trong đó", Jon Gertner, tác giả của "The Idea Factory", cuốn sách ghi lại lịch sử của trung tâm nghiên cứu nổi tiếng, nhận xét.


Ý tưởng mang tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất của Bell Labs, lý thuyết thông tin, là thứ đã tạo thành nền tảng của máy tính. Khuôn khổ toán học, được gọi là "Magna Carta của thời đại thông tin", cung cấp một kế hoạch chi tiết để gửi và nhận thông tin với độ chính xác và độ tin cậy. Đó là đứa con tinh thần của Claude Shannon, một người lập dị xuất sắc mà startup AI Anthropic đã đặt tên cho chatbot của họ.


Tháng trước, Nvidia đã công bố một chip AI mới được đóng gói với hơn 300 tỷ transistor, những công tắc điện siêu nhỏ, thứ đã được phát minh tại chính Bell Labs.

Bell Labs trở nên mạnh mẽ và nổi tiếng đến mức nó đã ăn sâu vào văn hóa đại chúng. Bộ phim khoa học viễn tưởng năm 1968, "2001: A Space Odyssey" lấy cảm hứng từ Bell Labs, và cha đẻ của nhân vật chính trong bộ phim truyền hình "The Marvelous Mrs. Maisel" đã từng làm việc ở đó. Gần đây nhất, các nhân vật trong series được yêu thích từ Apple TV+, "Severance", đã diễn tại một tòa nhà cũ của Bell Labs.

Dưới đây là một số phát minh nổi bật nhất của phòng thí nghiệm.


Bell Labs tự mô tả họ là một "viện công nghệ sáng tạo" đa ngành. Và đó là một công ty được tài trợ tốt, nhờ vào sự độc quyền do AT&T nắm giữ, với động lực để mở rộng kinh doanh điện thoại của Ma Bell. Một phát minh là Telstar, vệ tinh liên lạc công suất lớn đầu tiên, có thể nhận tín hiệu vô tuyến, sau đó khuếch đại chúng (10 tỷ lần) và truyền lại chúng tới mọi nơi. Điều này cho phép các cuộc trò chuyện qua điện thoại theo thời gian thực trên khắp các đại dương, liên lạc dữ liệu tốc độ cao và phát sóng truyền hình toàn cầu.

  • 1960: Năm 1960, Bell Labs đã phóng một vệ tinh liên lạc quỹ đạo với sự hợp tác của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia, một vệ tinh khinh khí cầu thụ động có tên Echo có thể phản xạ tín hiệu theo một chiều.

  • 1962: Phòng thí nghiệm một lần nữa hợp tác với NASA để phóng Telstar nhỏ hơn, có đường kính khoảng 90cm, và nặng khoảng hơn 30 kg.
  • Bell Labs cũng đã phát triển một số công nghệ tên lửa phóng vệ tinh, một sản phẩm phụ của một dự án tên lửa chống đạn đạo.
  • Lyndon B. Johnson, phó tổng thống vào thời điểm đó, đã thực hiện cuộc trò chuyện điện thoại đầu tiên được truyền phát từ vệ tinh. "Giọng ông qua bên này nghe rõ lắm," tổng thống khẳng định với Frederick Kappel, chủ tịch của công ty điện thoại.
  • Kể từ đó tới nay, những phát minh đột phá từ Bell Labs đã trở nên phổ biến và giá cả phải chăng. Cuộc gọi điện thoại quốc tế và chương trình truyền hình là một phần của cuộc sống hàng ngày. Ngày nay, hơn 11.000 vệ tinh cung cấp dịch vụ internet, giám sát và định vị, và đóng vai trò quan trọng đối với xe tự lái và tác chiến bằng máy bay không người lái.


  • 1968: Phiên bản đơn giản ban đầu của dịch vụ di động về cơ bản là một chiếc điện thoại thông thường được đặt trên bánh xe, nói trắng ra là điện thoại đặt trong ô tô. Thông qua công nghệ vô tuyến, nó kết nối với mạng điện thoại cố định để thực hiện cuộc gọi.

  • 1971: Trong quá trình phát triển dịch vụ điện thoại di động, các nhà khoa học tại Bell Labs đã lái xe tải đi khắp nơi để kiểm tra chất lượng truyền dẫn. Phòng thí nghiệm đã đệ trình kế hoạch về một mạng di động hoạt động được lên chính phủ vào năm 1971, và hơn một thập kỷ sau, AT&T đã khai trương dịch vụ di động thương mại đầu tiên tại Chicago.

  • 1972: Chip bán dẫn, bộ thu phát sóng và pin nhỏ hơn, công suất mạnh mẽ hơn đã giúp tạo ra một chiếc điện thoại di động thực sự. Tuy nhiên, chiếc điện thoại di động đầu tiên, sóng thế hệ 1G vẫn nặng gần cả cân.
  • Công nghệ tiếp tục được cải tiến, khi điện thoại di động ngày càng nhỏ gọn và tinh vi hơn. Điện thoại thông minh, vốn trở nên phổ biến sau khi iPhone ra mắt năm 2007, đã góp phần khẳng định vị thế của chúng như những thiết bị hiện diện khắp mọi nơi, mọi lúc mọi nơi và là phương tiện thống trị cho giao tiếp, thông tin và giải trí, mang đủ cả nhưng giá trị tích cực và tiêu cực đối với nhân loại.


  • 1964: Picturephone là ý tưởng đầu tiên, ghi hình người ở đầu dây bên kia, rồi truyền dẫn hình ảnh không tiếng qua TV. Âm thanh thì dùng chiếc điện thoại bàn bình thường. Nó được giới thiệu tại hội chợ New York World’s Fair năm 1964, và tạo ra cả một cơn sốt vào thời điểm ấy.

  • Ngay cả Nhà Trắng cũng muốn trình diễn thứ công nghệ ấy. Phu nhân Tổng thống Lyndon Johnson, bà Bird Johnson đã nói chuyện qua Picturephone với nhà khoa học Elizabeth Wood của Bell Labs.
  • Nhưng với giá 16 USD cho một cuộc gọi ba phút (tương đương hơn 165 USD ngày nay), sự tò mò vì một thứ mới lạ nhanh chóng biến mất trên thị trường. Mặc dù thất bại trên thị trường, Picturephone đã có một vai diễn nổi bật trong bộ phim "2001: A Space Odyssey" của Stanley Kubrick.
  • Nhiều thập kỷ sau, các ông lớn công nghệ đã nắm bắt tầm nhìn về việc trò chuyện với mọi người qua videocall. Công nghệ tương tự hiện được tích hợp trong mọi chiếc điện thoại thông minh, cho phép các gia đình trò chuyện trực tiếp. Cuộc gọi video cũng đã thay đổi cách chúng ta làm việc, kết nối mọi người trên khắp thế giới để họp trực tuyến.


  • 1969: Cảm biến điện tử nhạy sáng, được gọi là thiết bị ghép điện tích (CCD), đã mở ra cánh cửa cho công nghệ hình ảnh kỹ thuật số. Nó thu nhận hình ảnh bằng cách chuyển đổi các photon ánh sáng thành electron, chia hình ảnh thành các điểm ảnh (pixel).

  • 1978: Những nỗ lực sử dụng cảm biến hình ảnh trong máy ảnh và máy quay phim bắt đầu từ những năm 1970, và các sản phẩm liên tục được cải tiến. Máy ảnh trở nên nhỏ gọn hơn và hình ảnh sắc nét hơn. Willard Boyle và George E. Smith đã cùng nhận giải Nobel Vật lý cho phát minh của họ.
  • Nguyên lý khoa học khá phức tạp, nhưng về cơ bản, cảm biến chuyển đổi ánh sáng thành điện tích, lưu trữ chúng và sau đó truyền chúng trên chip để đo đạc.


  • Đến đầu những năm 2000, công nghệ CMOS nhỏ hơn, rẻ hơn đã chiếm ưu thế trên thị trường đại chúng, ví dụ như điện thoại có khả năng chụp ảnh. Tuy nhiên, cảm biến CCD vẫn là lựa chọn hàng đầu cho các tác vụ đòi hỏi độ phân giải rất cao, như lập bản đồ Dải Ngân hà.


  • 1954: Pin mặt trời silicon là một thành tựu vĩ đại của Bell Labs trong lĩnh vực vật lý vật liệu. Pin mặt trời thực hiện một loại chuyển đổi photon thành electron đặc biệt, tức là chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành năng lượng điện.
  • 1956: Tuy là một thành công về mặt khoa học, công nghệ pin mặt trời thời kỳ đầu lại thất bại về mặt thị trường. Giá thành quá cao khiến nó không thể được sử dụng rộng rãi. Theo một ước tính vào thời điểm đó, sẽ cần tới 1.5 triệu USD để mua các tấm pin mặt trời đáp ứng nhu cầu điện của một hộ gia đình trung bình ở Mỹ vào năm 1956.
  • Tua nhanh 70 năm, ngành công nghiệp năng lượng mặt trời đã bùng nổ vài thập kỷ sau đó, nhờ cuộc cách mạng trong công nghệ bán dẫn, với giá thành giảm và hiệu suất tăng vọt. Trợ cấp của chính phủ ở nhiều quốc gia, nhằm thúc đẩy phát triển năng lượng sạch, cũng góp phần không nhỏ. Ngày nay, các tấm pin thu năng lượng mặt trời trải dài khắp các cánh đồng và sa mạc.


  • 1947: Tất cả công nghệ máy tính đều bắt nguồn từ transistor, một linh kiện phần cứng nhỏ bé với khả năng mở rộng gần như vô hạn. Nó về cơ bản là một công tắc điện bật/tắt cung cấp năng lượng cho công nghệ kỹ thuật số. Nó được phát minh tại Bell Labs, nơi đã cấp phép công nghệ này cho các công ty khác, mở đường cho ngành công nghệ ngày nay.
  • Transistor đa năng này cũng có thể khuếch đại tín hiệu bằng cách điều khiển các electron rồi giải phóng chúng.

  • 1956: Những transistor nằm gọn trong mặt đồng xu ở hình trên là những transistor nhỏ nhất vào thời đó. Transistor càng nhỏ, càng có thể tích hợp nhiều bóng hơn trên một con chip, sử dụng ít điện năng hơn và cho phép tạo ra những máy tính nhanh hơn, mạnh mẽ hơn.
  • Những cải tiến trong thiết kế transistor đã mở đường cho việc sản xuất hàng loạt vào những năm 1950, góp phần tạo ra những sản phẩm mới như radio bán dẫn xách tay.

  • Các nhà phát minh ra transistor, John Bardeen, Walter Brattain và William Shockley đã cùng nhận giải Nobel Vật lý cho phát minh này.
  • Công nghệ này tiếp tục được cải tiến thành "máy vi tính trên cả con chip" vào cuối những năm 1970. Nó nhỏ hơn cả móng tay.

  • Ngày nay, các transistor siêu nhỏ đang vận hành các chip xử lý được sử dụng trong điện thoại, máy tính và ô tô của chúng ta. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo được thúc đẩy bởi các chip có quy mô gần như không thể tưởng tượng nổi. Jensen Huang, chủ tịch của Nvidia, gần đây đã giới thiệu chip xử lý AI Rubin mới của công ty, với 336 tỷ transistor.


Tin xem thêm

Tuyệt quá anh em: CarPlay tiếp tục được cập nhật tính năng mới trên iOS 26.4

Chuyên mục UH Plus
23/02/2026 08:21

CarPlay tiếp tục được cập nhật tính năng mới trên iOS 26.4

Chứng khoán thường tăng hay giảm sau Tết?

Chuyên mục UH Plus
23/02/2026 08:16

Dữ liệu lịch sử cho thấy chứng khoán Việt Nam thường được giao dịch sôi động hơn sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhưng mức sinh lời không phải năm nào cũng tích cực.

Nếu đây là iPhone Fold thì anh em có mua hem?

Chuyên mục UH Plus
22/02/2026 09:19

Nếu đây là iPhone Fold thì anh em có mua hem?

Giá sẽ rẻ thật nha anh em: Mã nguồn macOS tiết lộ MacBook giá rẻ dùng chip A18 Pro

Chuyên mục UH Plus
22/02/2026 09:15

Mã nguồn macOS tiết lộ MacBook giá rẻ dùng chip A18 Pro và hai màn hình Studio Display mới

Ông Trump nâng thuế nhập khẩu lên 15% với toàn bộ thế giới

Chuyên mục UH Plus
22/02/2026 09:10

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/2 tuyên bố sẽ nâng mức thuế quan toàn cầu lên 15%, chỉ một ngày sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết các loại thuế nhập khẩu do ông ...

Chọn sạc nhiều cổng: cách chia công suất là điều mình quan tâm

Chuyên mục UH Plus
21/02/2026 09:08

Chọn sạc nhiều cổng: cách chia công suất là điều mình quan tâm

Toto giờ không chỉ làm bồn cầu, họ còn làm cả đế chip bán dẫn bằng sứ cao cấp nữa cơ

Chuyên mục UH Plus
21/02/2026 09:04

Toto giờ không chỉ làm bồn cầu, họ còn làm cả đế chip bán dẫn bằng sứ cao cấp nữa cơ

Du lịch đầu xuân Bính Ngọ 2026: Hàng loạt điểm tắc cứng, khách bỏ cuộc ra về

Chuyên mục UH Plus
21/02/2026 08:58

Những ngày đầu năm mới Bính Ngọ 2026, du khách tăng đột biến khiến các điểm du lịch nổi tiếng tắc nghẽn, nhiều người phải bỏ cuộc ra về.

Giờ Tamron có cùng lúc 3 ống zoom đa dụng giá mềm, anh em chọn cái nào?

Chuyên mục UH Plus
20/02/2026 20:44

Giờ Tamron có cùng lúc 3 ống zoom đa dụng giá mềm, anh em chọn cái nào?