BlackBerry vẫn sống nhưng ở một dạng thức khác: phần mềm đảm bảo an toàn tuyệt đối

Trang chủ > Tin tức > Chuyên mục UH Plus

BlackBerry vẫn sống nhưng ở một dạng thức khác: phần mềm đảm bảo an toàn tuyệt đối

02/05/2026 21:44

TinhTe/Minh Ngô - BlackBerry vẫn sống nhưng ở một dạng thức khác: phần mềm đảm bảo an toàn tuyệt đối

BlackBerry không còn làm điện thoại từ hơn một thập kỷ nay, nhưng công ty vẫn đang kiếm tiền, và đang tăng trưởng trở lại, nhờ một mảng phần mềm mà hầu hết người dùng chưa bao giờ nghe tên.

Sản phẩm sinh lời nhất của BlackBerry hiện nay là QNX, một hệ điều hành nhúng chạy âm thầm bên trong 275 triệu chiếc ô tô đang lưu thông trên đường. Không có logo nào nhắc đến tên QNX hay BlackBerry trên xe, nhưng mỗi khi hệ thống cảnh báo điểm mù kích hoạt, mỗi khi xe tự điều chỉnh tốc độ, hay mỗi khi xe nhẹ nhàng kéo tay lái về đúng làn đường, đó là lúc QNX đang làm việc.

Phần mềm không ai biết tên

John Wall, chủ tịch bộ phận QNX, đã gắn bó với công ty này từ đầu những năm 1990, ngay sau khi tốt nghiệp đại học. Ông có một cách mô tả khá hình tượng về công việc của đội mình: kỹ sư QNX giống như thợ ống nước và thợ điện trong một ngôi nhà, họ làm ra những thứ thiết yếu nhất nhưng không bao giờ được nhìn thấy. Trong xe hơi, QNX là nền tảng mà mọi tính năng an toàn hiện đại đều phải dựa vào để hoạt động.

QNX được thành lập năm 1980 và được BlackBerry mua lại vào năm 2010, với ý định dùng nó để xây dựng thế hệ điện thoại tiếp theo. Nhưng đến lúc đó, thị trường điện thoại đã không còn cơ hội nào cho BlackBerry. Thương hiệu từng có vốn hóa lên tới 83 tỷ đô la năm 2008 dần tụt dốc khi iPhone xuất hiện, và hiện nay chỉ còn được định giá khoảng 3 tỷ đô la, trong khi Apple kiếm được số tiền tương đương chỉ trong một buổi sáng.

Sau khi BlackBerry sụp đổ ở mảng di động, nhiều kỹ sư QNX được điều sang làm hệ điều hành cho điện thoại BlackBerry. Wall chọn ở lại. Và trong nhiều năm, nhóm của ông làm việc trong gần như hoàn toàn bị lãng quên, không ai để ý, không ai can thiệp. Chính sự bị bỏ mặc đó lại trở thành lợi thế cạnh tranh kỳ lạ nhất trong lịch sử công ty.

Ly bia định hướng tương lai và phần mềm không thể bị làm hỏng

Đến năm 2014, khi Google tung ra hệ thống thông tin giải trí Android cho ô tô và Apple bắt đầu chiêu mộ kỹ sư QNX để phát triển xe hơi riêng, có vẻ như lịch sử sắp lặp lại với BlackBerry, một lần nữa bị các gã khổng lồ tại thung lũng Silicon chèn ép. Wall đặt vé bay sang California để gặp một trong những khách hàng lớn nhất của QNX.

Trong buổi gặp đó, giám đốc kỹ thuật của Audi thông báo họ sẽ chuyển sang dùng Google cho hệ thống thông tin giải trí. Nhưng ông cũng nói thêm điều quan trọng hơn: thế hệ xe tiếp theo sẽ cần phần mềm đảm bảo an toàn tuyệt đối, và đó là thứ QNX có thể làm tốt hơn bất kỳ ai. Wall nhận ra hướng đi mới ngay lúc đó, thay vì cạnh tranh trên màn hình thông tin giải trí, QNX sẽ đi sâu hơn vào bên trong xe, trở thành nền tảng cho các tính năng an toàn thực sự.

Wall sau đó nói về quyết định đó bằng sự thẳng thắn hiếm thấy: "Hoàn cảnh khiến chúng tôi mất mảng thông tin giải trí lại đẩy công ty đi đúng hướng, dù lúc đó chúng tôi có biết điều đó hay không." Và thực tế là họ không có lựa chọn nào khác.

Trên thực tế, lý do các hãng xe lớn nhất thế giới tin dùng QNX nằm ở một đặc điểm kỹ thuật cốt lõi: đây là hệ điều hành thời gian thực, được thiết kế để không bao giờ bị lỗi. Một người dùng từng chia sẻ trên Fortune rằng cách duy nhất để làm phần mềm này trục trặc là bắn đạn vào máy tính đang chạy nó. Đó không chỉ là lời khen, đó là lý do mà QNX hiện diện trong các hệ thống không được phép sai dù chỉ một lần. Từ ô tô, QNX mở rộng sang các lĩnh vực yêu cầu độ tin cậy tương tự: dây chuyền sản xuất công nghiệp, robot phẫu thuật và nhiều thiết bị y tế khác. Điều đó có nghĩa là trong phòng mổ, bên cạnh bác sĩ và y tá, BlackBerry cũng đang tham gia vào ca phẫu thuật, chỉ là đứng sau cánh gà, đóng vai trò quan trọng và không cần ai nhìn thấy.

BlackBerry quay lại ở một dạng thức khác, lần này bằng phần mềm

QNX, từng là một mảng bị xem là không đáng kể trong cơ cấu của BlackBerry, hiện chiếm khoảng một nửa tổng doanh thu toàn công ty. BlackBerry vừa ghi nhận bốn quý liên tiếp có lãi, lần đầu tiên điều này xảy ra kể từ thời điểm điện thoại của họ còn đang cạnh tranh với iPhone.

Sau một cuộc họp thu nhập lạc quan vào tháng trước, cổ phiếu BlackBerry tăng 50%. Dù vẫn còn thấp hơn 96% so với thời đu đỉnh lịch sử, CEO công ty đã chính thức tuyên bố: "Câu chuyện BlackBerry bây giờ là câu chuyện tăng trưởng. Với 275 triệu xe đang chạy phần mềm của họ mỗi ngày, BlackBerry đã tìm ra cách tồn tại mà không cần bất kỳ ai biết tên mình.