Thêm nhiều chính sách tích cực

Trong lộ trình nâng hạng thị trường và thu hút dòng vốn ngoại, Bộ tài chính vừa ban hành Thông tư 08/2026, có hiệu lực thi hành ngay từ ngày 3-2, với nhiều quy định giao dịch mới thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài.

Đầu tiên là việc bổ sung cách thức giao dịch mới, cho phép nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu để đặt lệnh giao dịch chứng khoán tới các công ty chứng khoán (CTCK) trong nước mà không phải mở tài khoản giao dịch cho NĐTNN tại các CTCK trong nước.

Điều này giúp các NĐTNN không cần ký hợp đồng với CTCK trong nước, vì đã giao dịch với các tổ chức toàn cầu trước đó, từ đó giúp giảm thời gian, quy trình, thủ tục đối với các quỹ lớn khi tham gia giao dịch.

Điểm mới thứ hai là bỏ yêu cầu công bố thông tin với những trường hợp NĐTNN tổ chức nước ngoài vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF (non-prefunding - giao dịch không yêu cầu có đủ 100% tiền mặt tại thời điểm đặt lệnh).

Thông tư quy định NĐTNN vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF thì CTCK sẽ báo cáo đến cơ quan quản lý ngay trong ngày (không công bố thông tin trên thị trường). Dù vậy, các đối tượng vi phạm sẽ bị tạm dừng quyền thực hiện giao dịch NPF trong một khoảng thời gian quy định.

Điểm nhấn thứ ba là không giới hạn mã cổ phiếu được giao dịch NPF. Trước đó, việc hạn chế danh mục cổ phiếu NPF gây khó khăn lớn cho các quỹ đầu tư trong việc mô phỏng chỉ số, trong trường hợp cổ phiếu của CTCK, công ty mẹ của CTCK và công ty có cùng công ty mẹ với CTCK, cổ phiếu không được sở hữu theo quy định pháp luật có liên quan là các cổ phiếu trong cơ cấu chỉ số.

Điểm đáng chú ý thứ tư là bổ sung quy định về việc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch chứng khoán, bổ sung theo Nghị định 245/2025 trước đó đã quy định. Trong đó, một tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động giao dịch của chính công ty, tài khoản còn lại để thực hiện hoạt động quản lý giao dịch cho khách hàng.

Việc ban hành quy định mới nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam, đảm bảo đến tháng 9-2026, các cổ phiếu của Việt Nam được cơ cấu trong chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell đúng kế hoạch, đồng thời nâng cao tỷ trọng cổ phiếu của Việt Nam trong rổ chỉ số của FTSE, theo Bộ tài chính.

“Thông tư 08 không chỉ là một văn bản kỹ thuật mà là lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm nâng hạng thị trường của Chính phủ. Việc giải quyết triệt để vấn đề "Pre-funding" và nới lỏng cơ chế giao dịch cho các định chế tài chính lớn sẽ kích hoạt dòng vốn ngoại chảy mạnh vào thị trường Việt Nam trong thời gian tới”, nhóm phân tích Công ty chứng khoán Maybank bình luận.

Kỳ vọng vốn ngoại trở lại

Trước đó, ngày 8-10-2025, FTSE Russell chính thức thông báo nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi sơ cấp, là cột mốc quan trọng ghi nhận những cải cách trên thị trường chứng khoán, nâng chuẩn giao dịch sát hơn với quốc tế.

Hiện có hai mốc thời gian đang được nhà đầu tư hướng đến, một là kỳ đánh giá lại định kỳ vào tháng 3 và chính thức nâng hạng vào tháng 9.

Đi cùng với việc nâng hạng vào tháng 9, các rào cản mang tính thể chế dần được tháo gỡ sẽ là yếu tố quan trọng giúp dòng vốn nước ngoài đảo chiều, theo nhóm phân tích Công ty chứng khoán VPBankS. Ngoài ra các biến số vĩ mô khác bao gồm triển vọng tỉ giá thuận lợi hơn và kinh tế vĩ mô tích cực.

Theo các nhà phân tích, thị trường kỳ vọng đón nhận 0,5-1 tỉ đô la từ các quỹ thụ động ngay khi kích hoạt chuyển đổi. Tổng dòng vốn ngoại (bao gồm cả quỹ chủ động) có thể đạt 5-6 tỉ đô.

“Nhiều khả năng sẽ giải ngân một phần vốn trở lại khi Việt Nam được FTSE chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi”, ông Michael Kokalari, Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường VinaCapital, bình luận mới đây.

Theo thống kê của VinaCapital, trong hai năm qua, khối ngoại đã bán ròng khoảng 9 tỉ đô la cổ phiếu Việt Nam. Nhìn chung, khối ngoại bán ròng chủ yếu đến từ việc chốt lời, lo ngại về thuế quan hay việc tiền đồng mất giá và khiến tỷ lệ sở hữu nước ngoài chỉ còn khoảng 15%, giảm mạnh từ mức 20% trước dịch Covid-19.

Trong năm 2025, NĐTNN bán ròng hơn 135.000 tỉ đồng, tương ứng 5,13 tỉ đô la Mỹ. Tuy nhiên, điểm tích cực ở đây là khối ngoại không bán ròng xuyên suốt năm 2025 mà có quay trở lại mua ròng tại một số tháng như tháng 7 và tháng 12, theo thống kê của nhóm phân tích Công ty chứng khoán BSC.