Có 3 hình thức

Theo thông tin từ Sở Xây dựng TPHCM, hiện có khoảng 90 dự án nhà ở xã hội được chấp thuận chủ trương đầu tư từ quỹ đất 20% trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị. Các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội nêu trên đang tiếp tục triển khai các thủ tục pháp lý về quy hoạch, giao đất, cấp giấy phép xây dựng, thi công hoàn thành tương ứng theo tiến độ, thời gian thực hiện đã được phê duyệt tại chấp thuận chủ trương đầu tư của dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị.

Luật Nhà ở 2023 và các Nghị định hướng dẫn đã quy định 3 hình thức để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội là bố trí quỹ đất trong dự án, bố trí quỹ đất ở vị trí khác, nộp tiền tương đương.

Do đó, trên cơ sở ý kiến của Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM về nhu cầu nhà ở xã hội, quy hoạch bố trí quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội tại khu vực để có báo cáo, tham mưu UBND TPHCM quyết định việc chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại thực hiện nhà ở xã hội tại dự án theo các hình thức, gồm dành một phần diện tích đất ở trong dự án đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội, bố trí quỹ đất nhà ở xã hội đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật ở vị trí khác ngoài phạm vi dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại tại đô thị đó, đóng tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội, khi chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở thương mại.

Về cơ chế hoán đổi quỹ đất, UBND TPHCM đã ban hành quyết định số 76/QĐ-UBND ngày 19/6/2025 về cơ chế phối hợp, tham mưu công tác phê duyệt quy hoạch, bố trí quỹ đất nhà ở xã hội ở vị trí khác ngoài phạm vi dự án nhà ở thương mại.

Trong đó, trên cơ sở phân chia các khu vực phát triển nhà ở xã hội, trường hợp quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác trong cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm điều kiện có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở tương đương hoặc lớn hơn diện tích đất ở có dành để xây dựng nhà ở xã hội của dự án nhà ở thương mại, dự án đầu tư phát triển đô thị.

Nếu quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác không cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm điều kiện có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở và có giá trị tương đương hoặc lớn hơn giá trị quỹ đất nhà ở xã hội của dự án nhà ở thương mại, dự án đầu tư phát triển đô thị.

Đồng thời, nhà ở, công trình xây dựng tại quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội ở vị trí cũ chỉ được đưa vào kinh doanh sau khi nhà ở, công trình xây dựng tại quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác được đưa vào kinh doanh.

Về cách thức xác định số tiền chủ đầu tư phải nộp tương đương giá trị quỹ đất ở đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật phải dành để xây dựng nhà ở xã hội đã được quy định cụ thể tại Nghị định số 261/2025/NĐ-CP ngày 10/10/2025 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2024/NĐ-CP ngày 26/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Số tiền chủ đầu tư nộp được nộp vào ngân sách địa phương và quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật về Quỹ nhà ở quốc gia.

Về đích sớm

Theo kế hoạch Chính phủ giao, đến năm 2030, ngành xây dựng phải hoàn thành khoảng 1 triệu căn nhà ở xã hội theo đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 01 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030”. Ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng cho biết, mục tiêu này có thể hoàn thành sớm hơn dự kiến.

Cơ sở để vượt kế hoạch là nhờ tiến độ triển khai tăng tốc rõ rệt trong 2 năm gần đây và quy mô nguồn cung đã được gối đầu từ số lượng lớn dự án đang triển khai. Năm 2025, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 100.000 căn nhà ở xã hội, song thực tế đã hoàn thành hơn 102.700 căn, mức cao nhất kể từ khi triển khai đề án, tạo dư địa thuận lợi cho các năm tiếp theo.

Lượng dự án đang triển khai và đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hiện cũng ở mức lớn. Lũy kế đến hết tháng 12/2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 657.000 căn, trong đó gần 170.000 căn đã hoàn thành, hơn 134.000 căn đang thi công và trên 354.000 căn đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Quy mô này tương đương khoảng 62% chỉ tiêu toàn Đề án.

“Tốc độ triển khai được cải thiện rõ rệt nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng, cùng việc hoàn thiện khung pháp lý cho phát triển nhà ở xã hội. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư, cải cách hành chính, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, lựa chọn chủ đầu tư và bố trí nguồn vốn”, ông Đức nói.

Đáng chú ý, nhiều tỉnh, thành đã hoàn thành và vượt chỉ tiêu được giao như Thái Nguyên, Sơn La, Nghệ An, Hưng Yên. Các đô thị lớn cũng đạt kết quả tích cực, như Hải Phòng vượt 23% kế hoạch, Hà Nội vượt 10%, Đà Nẵng vượt 9%, còn TP HCM hoàn thành chỉ tiêu. Một số địa phương còn đưa chỉ tiêu nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hằng năm, tạo động lực tiến độ và trách nhiệm thực hiện rõ ràng.

Ông Nguyễn Trí Đức khẳng định, thời gian tới, Bộ Xây dựng xác định phát triển nhà ở xã hội tiếp tục là nhiệm vụ ưu tiên, đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng dự án, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, tránh hình thành các khu nhà ở xã hội tách biệt, kém chất lượng. Các địa phương cũng coi đây là trách nhiệm chính trị, chủ động bố trí quỹ đất, rút ngắn thủ tục và lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực để chương trình đạt hiệu quả bền vững.