Email chưa bao giờ thực sự chết, nó còn đang trở thành mỏ vàng để trí tuệ nhân tạo khai thác!
13/03/2026 08:22
TinhTe/Minh Ngô - Email chưa bao giờ thực sự chết và bây giờ nó đang trở thành mỏ vàng để trí tuệ nhân tạo khai thác
Có một câu hỏi mà nhiều người trong giới công nghệ đã tự hỏi suốt hai mươi năm qua: bao giờ email biến mất? Từ tin nhắn SMS, mạng xã hội, đến Slack và Teams, mỗi làn sóng công nghệ mới đều được kỳ vọng sẽ khai tử hộp thư điện tử. Lạ là Email vẫn sống và còn đang sống tốt hơn bao giờ hết. Điều ít ai ngờ tới là chính email, thứ công cụ "già cỗi" tưởng chừng đã lỗi thời, lại đang trở thành tâm điểm của một cuộc tranh giành dữ liệu khổng lồ. Bởi vì bên trong hộp thư của anh em chứa đựng thứ mà mọi công ty AI đều muốn có: bức chân dung chi tiết và chân thực nhất về con người anh em.
Vậy tại sao email vẫn không chịu chết? Câu trả lời nằm ở tính chất không thể thay thế của nó. Email là nơi duy nhất mà một người nhận được cùng lúc: thư tay từ bạn bè, thông báo đơn hàng Amazon, đặt chỗ nhà hàng, ticket Jira từ công việc, lời mời kết nối LinkedIn, và cả những email kỳ lạ được forward tới. Không nền tảng nào khác ôm đồm được tất cả những thứ hỗn tạp như vậy. Email, theo một nghĩa nào đó, đã trở thành ngăn kéo chứa đồ lặt vặt của cuộc sống số của loài người.
Email “trở lại”, mà thật ra nó có đi đâu đâu
Stewart Butterfield, người sáng lập Slack, từng coi email là “con gián của internet”, tức chỉ sức sống bất diệt và khó chịu của nó. Câu nói đó nghe có vẻ cay nghiệt, nhưng lại vô tình là lời khen ngợi chính xác nhất. Theo số liệu từ ứng dụng email Superhuman, khoảng 1 tỷ người trên thế giới dành trung bình 3 tiếng mỗi ngày trong hộp thư, tạo ra hơn một nghìn tỷ giờ mỗi năm trên toàn cầu. Gmail, nền tảng email phổ biến nhất thế giới với hơn 2,5 tỷ người dùng, ghi nhận số người dùng đang ở mức cao nhất từ trước đến nay theo lời Blake Barnes, người đứng đầu bộ phận sản phẩm Gmail.Vậy tại sao email vẫn không chịu chết? Câu trả lời nằm ở tính chất không thể thay thế của nó. Email là nơi duy nhất mà một người nhận được cùng lúc: thư tay từ bạn bè, thông báo đơn hàng Amazon, đặt chỗ nhà hàng, ticket Jira từ công việc, lời mời kết nối LinkedIn, và cả những email kỳ lạ được forward tới. Không nền tảng nào khác ôm đồm được tất cả những thứ hỗn tạp như vậy. Email, theo một nghĩa nào đó, đã trở thành ngăn kéo chứa đồ lặt vặt của cuộc sống số của loài người.
Hộp thư là kho dữ liệu cá nhân độc nhất vô nhị
Đây là điểm mấu chốt mà nhiều người chưa nhận ra. Anant Vijay, người dẫn dắt sản phẩm tại nền tảng email mã hóa Proton Mail, có một câu nói rất đáng suy ngẫm: "100 email gần nhất của bạn độc đáo hơn cả dấu vân tay của bạn." Dữ liệu trong hộp thư không chỉ là văn bản mà là lịch sử mua sắm, lịch đặt chỗ, mối quan hệ công việc, thói quen tiêu dùng, các quyết định tài chính, thậm chí cả những cuộc trò chuyện riêng tư nhất. Và trong thế giới AI hiện tại, thứ đó có giá trị vô cùng lớn.
Andrew Lee, người sáng lập ứng dụng email Shortwave, diễn giải điều này một cách thẳng thắn: "Email luôn chứa đựng tất cả dữ liệu đó, nhưng trước khi có các mô hình ngôn ngữ lớn, không có cách nào để máy tính khai thác được khối thông tin này. Bây giờ thì máy tính có thể đọc 10 triệu email của bạn và thực sự hiểu được chúng." Đây chính là bước ngoặt. Không phải email thay đổi, mà là AI đã tiến hóa đủ để biến email thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho các trợ lý cá nhân hóa thế hệ mới.
Làn sóng ứng dụng email mới: khi AI tích hợp vào hộp thư
Nhận ra tiềm năng đó, một loạt ứng dụng email mới đã ra đời với tham vọng định hình lại trải nghiệm hộp thư. Notion Mail, ra mắt tháng 4/2025, cho phép người dùng tự tạo nhãn phân loại dựa trên nội dung tùy ý, ví dụ, tự động gắn nhãn "Ứng viên tuyển dụng" cho mọi email xin việc, hoặc gom tất cả email về cải tạo nhà vào một folder riêng. Hay Shortwave, ra mắt năm 2022 để nối tiếp dự án Inbox đã bị Google khai tử, đi xa hơn khi cho phép anh em đặt câu hỏi trực tiếp cho hộp thư như đang dùng một công cụ tìm kiếm, ví dụ như "Buổi offline quý 1 ở đâu?" hay “Chuyến bay của tôi đến Đà Lạt lúc mấy giờ?” và AI sẽ tìm ra câu trả lời từ email của anh em.
Superhuman, ứng dụng email được định giá 825 triệu đô la vào năm 2021 và gần đây được Grammarly mua lại, tập trung vào tốc độ và tự động hóa phản hồi. Nền tảng này có thể soạn thảo email trả lời dựa trên phong cách viết của chính anh em và sau đó, anh em chỉ cần nhấn gửi là xong. Kết quả đo được là người dùng Superhuman trả lời nhiều hơn 72% email mỗi giờ so với trước khi dùng ứng dụng. Yahoo Mail thì tiếp cận theo hướng đơn giản hóa hành động, ngay dưới tiêu đề email xuất hiện các nút tác vụ như sao chép mã xác nhận, xác nhận tham dự sự kiện, hoặc thanh toán hóa đơn, mà không cần phải mở email ra đọc.
Một ngoại lệ đáng chú ý là Proton Mail, nền tảng email mã hóa vốn coi các LLM chạy trên cloud là rủi ro bảo mật. Nhưng ngay cả Proton cũng không phủ nhận hướng đi chung: họ tin rằng trong vài năm tới, các mô hình AI chất lượng cao sẽ có thể chạy ngay trên thiết bị của người dùng, từ đó phân tích email mà không cần gửi dữ liệu ra ngoài.
Từ sắp xếp hộp thư đến AI agent tự động
Mục tiêu của các nền tảng email này không dừng lại ở việc giúp anh em dọn dẹp inbox. Họ đang nhắm tới thứ lớn hơn nhiều: trở thành trung tâm điều phối mọi công việc trong cuộc sống của anh em. Yahoo đang phát triển một tính năng biến nội dung email thành danh sách việc cần làm, sau đó ghim các mục đó vào đúng ngày trên lịch của người dùng. Mục tiêu dài hạn là AI agent sẽ tự xử lý những to-do đó thay cho họ.
Hay Shortwave đã tiến một bước xa hơn khi ra mắt Tasklet, ứng dụng cho phép người dùng lập trình các background agent kết nối email và lịch với hơn 3.000 dịch vụ qua API. Một agent có thể theo dõi danh sách bất động sản mới hàng ngày cho khách hàng của một môi giới nhà đất, hay tổng hợp bug report từ nhiều ứng dụng khác nhau vào một dashboard theo dõi duy nhất. Rahul Vohra, nhà sáng lập Superhuman, hình dung một tương lai gần hơn: AI agent được CC vào email và tự động đặt lịch họp giữa hai người, kể cả khi hai bên không có quyền truy cập lịch của nhau.
Mô hình kinh doanh mới
Hầu hết các ứng dụng email mới này đều có phiên bản miễn phí, nhưng những tính năng AI thực sự đáng giá đều nằm sau bức tường trả phí. Superhuman tính phí tới 40 đô la mỗi tháng cho tài khoản doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh thu từ subscription không phải mục tiêu cuối cùng. Chiến lược thực sự là dùng email như một cửa ngõ để thu hút người dùng, rồi từ đó mở rộng sang các dịch vụ agentic phủ rộng hơn nhiều.
Điều đáng nói là ngay cả các doanh nghiệp lớn cũng đang sẵn lòng chấp nhận rủi ro bảo mật để đổi lấy năng suất AI. Andrew Lee từ Shortwave kể lại: "Tôi có những cuộc gọi với người từ các công ty đầu tư và Fortune 500. Tôi thấy lo ngại hiện lên trên mặt họ. Và rồi họ nói: 'Thôi kệ, tôi muốn dùng nó!' Áp lực để tìm ra chiến lược AI doanh nghiệp còn lớn hơn cả áp lực bảo mật." Câu chuyện Grammarly đổi tên thành Superhuman sau khi mua lại startup này cũng nói lên nhiều điều: quyền kiểm soát hộp thư email đang có giá trị đủ lớn để định hình lại bản sắc của cả một công ty.
Tương lai được hình dung: AI biết bạn còn hơn bạn biết mình
Hiện tại, Google là nơi đang nhìn xa hơn cả. Blake Barnes từ Gmail mô tả một tương lai mà lịch của anh em hiểu tường tận thời điểm ăn tối với gia đình, biết khi nào anh em ở trạng thái tinh thần tốt nhất để gặp khách hàng mới. Còn Google Search thì sẽ được cá nhân hóa bằng ngữ cảnh từ email của người dùng: "Nếu Gemini có thể giúp bạn lên kế hoạch du lịch với toàn bộ thông tin Gmail đang có, biết bạn thích loại chỗ nào, thường chi bao nhiêu, đi cùng bao nhiêu người, thì trải nghiệm đó sẽ như thế nào?" Barnes đặt câu hỏi, rồi tự trả lời: "Điều đó giống như có một trợ lý riêng chuyên nghiệp bên cạnh mình vậy."Bức tranh mà các công ty công nghệ đang vẽ ra là một thế giới mà loài người sẽ không còn phải quản lý cuộc sống qua từng ứng dụng riêng lẻ. Thay vào đó, một AI có bức chân dung đầy đủ và toàn diện nhất về anh em, được xây dựng từ hàng nghìn email suốt nhiều năm, sẽ hoạt động như một người đại diện thầm lặng, tự ra quyết định và xử lý công việc thay bạn. Và nền tảng nào nắm được hộp thư của email, nền tảng đó sẽ nắm được chìa khóa của AI agent đó.
Tin xem thêm
nội dung mới
