Cuộc đua vũ trang đang chuyển từ chạy đua vũ khí qua các hệ thống AI có thể điều hành chiến thuật. Đại học Công nghệ Quốc phòng (NUDT), phối hợp cùng quân đội Trung Quốc (PLA) vừa công bố một hệ thống AI đóng vai trò như một vị “Tham mưu trưởng số”, có thể vượt qua các chỉ huy là con người trong những kịch bản đổ bộ phức tạp.

Hệ thống AI này là sự kết hợp giữa Mô hình Ngôn ngữ Lớn (LLM) và các thuật toán xử lý dữ liệu chiến trường thời gian thực. Nó có thể hiểu và phân tích các mệnh lệnh quân sự, báo cáo tình báo và dữ liệu cảm biến dưới dạng văn bản và số liệu. Khi có quá nhiều thông tin thì nó chỉ ưu tiên các câu hỏi quyết định sự thành bại của nhiệm vụ và đảm bảo không một chi tiết mang tính sống còn nào bị bỏ sót, còn dữ liệu thừa thì lọc hết đi.

Trong các cuộc thử nghiệm mô phỏng tấn công đổ bộ, AI đã chứng minh khả năng đưa ra quyết định nhanh hơn các chỉ huy con người tới 43%. Nhưng nó không hề đoán mò mà đó chính khả năng xử lý song song hàng ngàn kịch bản giả định trong chớp mắt. Trong thử nghiệm của NUDT, nó đã phát hiện ra sự vắng mặt bất thường của các đơn vị dự bị đối phương (mà con người hay bỏ qua). Thế là sau có mấy giây, thuật toán đề nghị triển khai ngay đơn vị trinh sát để làm lộ diện ổ phục kích, trong khi nếu là con người ắt phải tốn ít nhất vài phút cãi vã.

Trong môi trường tác chiến điện tử, hệ thống AI này ghi điểm rất cao ở khả năng vận hành trong điều kiện sụt giảm liên lạc nghiêm trọng. Khi đối phương gây nhiễu điện tử, biến dữ liệu số thành những mảng nhiễu trắng thì bộ nhớ của AI vẫn giữ được độ chính xác hơn 90%.

Khác với các mô hình AI dân sự vốn dễ đưa ra những câu trả lời thiếu kiểm soát, thì hệ thống AI của PLA dựa trên sự tuân thủ nghiêm các giao thức quân sự. Mọi khuyến nghị nó đưa ra đều được đối chiếu với dữ liệu về học thuyết quân sự chính thống, đảm bảo kế hoạch tác chiến luôn khả thi và logic.

Thế nhưng hệ thống này vẫn còn mắc những vấn đề đặc thù của AI như phụ thuộc nặng vào dữ liệu lịch sử để hiểu phong cách quyết định của chỉ huy. Nếu là một chỉ huy mới chưa có nhiều dữ liệu được ghi lại thì nó sẽ thiếu điểm tựa để hỗ trợ hiệu quả. Thật ra mô hình này mới chỉ được huấn luyện chuyên cho địa hình bờ biển (tác chiến đổ bộ), còn việc chuyển đổi sang tác chiến đô thị hay núi non hiểm trở thì vẫn chưa có lời giải.