Ngày Cá tháng Tư bắt đầu từ đâu?
01/04/2026 11:37
TinhTe/Quốc Khánh - Ngày Cá tháng Tư bắt đầu từ đâu?
Mai là 1/4 , ngày Cá tháng Tư. Nếu anh nào đọc bài này ngày mai thì hôm nay là ngày 1/4, ngày Cá tháng Tư. Nếu anh em nào đọc bài này vào ngày kia thì hôm qua là ngày cá tháng Tư. Anh em đã chuẩn bị gì để nói dối, chơi khăm trong ngày này chưa? Và mọi người trong ngày này cũng nên cảnh giác, nhất là những ai chưa biết ngày này là ngày gì. Có bị lừa bị chọc ghẹo thì cũng đừng giận quá lâu. Nhưng ngày này đã xuất hiện như thế nào?
Dù ngày Cá tháng Tư được biết đến rộng rãi trên khắp thế giới nói tiếng Anh, các nhà sử học vẫn chưa xác định được chính xác thời điểm hay hoàn cảnh ra đời của ngày này. Ngày này đã tồn tại dưới một hình thức nào đó ít nhất từ những năm 1500. Có nhiều giả thuyết cho rằng nguồn gốc của ngày lễ bắt nguồn từ nước Anh thời Trung cổ hoặc nước Pháp thời hiện đại. Những giả thuyết khác lại cho rằng nó còn xuất phát từ các lễ hội mùa xuân cổ xưa ở La Mã và nhiều nơi khác. Chính vì vậy, dù có nhiều cách giải thích khác nhau, ngày lễ này vẫn là một bí ẩn vui nhộn về nguồn gốc của nó.
Dù ngày Cá tháng Tư được biết đến rộng rãi trên khắp thế giới nói tiếng Anh, các nhà sử học vẫn chưa xác định được chính xác thời điểm hay hoàn cảnh ra đời của ngày này. Ngày này đã tồn tại dưới một hình thức nào đó ít nhất từ những năm 1500. Có nhiều giả thuyết cho rằng nguồn gốc của ngày lễ bắt nguồn từ nước Anh thời Trung cổ hoặc nước Pháp thời hiện đại. Những giả thuyết khác lại cho rằng nó còn xuất phát từ các lễ hội mùa xuân cổ xưa ở La Mã và nhiều nơi khác. Chính vì vậy, dù có nhiều cách giải thích khác nhau, ngày lễ này vẫn là một bí ẩn vui nhộn về nguồn gốc của nó.
Mặc dù nguồn gốc còn mơ hồ, một số bằng chứng trong thư tịch cho thấy ngày lễ này có thể đã tồn tại hơn 600 năm. Tục chơi khăm vào ngày 1/4 có thể bắt nguồn từ thời Trung cổ, và dấu vết của nó có thể được ghi lại bởi nhà thơ người Anh Geoffrey Chaucer. Trong tác phẩm “Nun’s Priest’s Tale”, xuất bản khoảng năm 1390, Chaucer kể câu chuyện về một con gà trống và một con cáo, cả hai đều cố gắng lừa nhau. Bài thơ nhắc đến việc những trò đùa diễn ra 32 ngày sau khi tháng Ba bắt đầu, tức là rơi vào ngày 1/4. Tuy nhiên, một số học giả cho rằng văn bản này có thể chứa lỗi do người chép tay thời Trung cổ gây ra, khiến giả thuyết về nguồn gốc từ Anh trở nên kém thuyết phục.
Hai giả thuyết nữa đến từ Pháp, nơi đã tổ chức ngày “Poisson d’Avril” (cá tháng Tư) vào ngày đầu tiên của tháng 4 suốt nhiều thế kỷ. Ngày nay, những người thích chơi khăm sẽ cố gắng gắn 1 con cá giấy lên lưng “nạn nhân” mà họ không hề hay biết, rồi hô “cá tháng Tư!” khi người đó nhận ra mình bị lừa. Có bằng chứng cho phong tục này trong một bài thơ năm 1508 của nhà thơ và nhạc sĩ người Pháp Eloy D’Amerval, trong đó ông nhắc đến “cá tháng Tư” trong tác phẩm Book of Deviltry. Thuật ngữ này có thể là bằng chứng cho việc liên kết hình ảnh con cá với những người cả tin, hoặc cũng có thể ám chỉ một phong tục hay ngày lễ đã tồn tại từ thế kỷ 16.
Giả thuyết thứ 3 là có thể là sự nhầm lẫn về lịch đã khởi nguồn cho truyền thống này ở Pháp. Năm 1564, vị vua trẻ của Pháp Charles IX đã thực hiện một chuyến đi lớn khắp vương quốc, ghé thăm hơn 100 thị trấn và thành phố. Trong hành trình đó, ông nhận thấy các vùng khác nhau sử dụng những loại lịch và ngày lễ khác nhau. Vì vậy, ông ban hành sắc lệnh Roussillon, quy định rằng năm mới của Pháp sẽ bắt đầu vào ngày 1/1.
Những người ủng hộ giả thuyết thứ ba cho rằng quy định lịch mới của Charles IX, hoặc việc Pháp áp dụng lịch Gregory vào năm 1582, đã gây ra sự nhầm lẫn rộng rãi về ngày bắt đầu năm mới. Một người có thể đã nhất định cho rằng năm mới bắt đầu vào tháng Tư, không phải tháng giêng, từ đó dẫn đến những trò trêu chọc nhẹ nhàng và dần hình thành một ngày lễ lan rộng khắp châu Âu và nhiều nơi khác.
Mặc dù cả 3 câu chuyện về nguồn gốc này đều còn gây tranh cãi, chúng đều có một điểm chung: mùa xuân là thời điểm lý tưởng cho những trò đùa vui vẻ và thiện chí, đồng thời gợi nhắc đến những nghi lễ mùa xuân còn lâu đời hơn nữa. Dù chưa rõ liệu những truyền thống này có trực tiếp truyền cảm hứng cho ngày cá tháng tư hay không, nhiều lễ hội mùa xuân cổ đại và hiện đại đều có yếu tố hóa trang, đánh lừa và những trò đùa nhẹ nhàng.
Lấy ví La Mã cổ đại, nơi lễ hội Hilaria được tổ chức sau ngày xuân phân để đánh dấu sự khởi đầu của mùa xuân. Dù nguồn gốc của lễ hội này cũng không rõ ràng, những ghi chép sớm nhất về nó có từ thế kỷ thứ 3 sau Công nguyên. Lễ hội này là một phần của sự kiện lớn hơn nhằm tôn vinh nữ thần sinh sản Cybele (còn được gọi là Magna Mater).
Đây là một “lễ hội hóa trang với những hành vi phóng túng”, nơi những người tham gia có cơ hội thư giãn và ăn mừng một cách tự do, vượt qua mọi ranh giới giai cấp. Bất kỳ ai cũng có thể hóa trang thành bất kỳ nhân vật nào họ muốn và không có địa vị nào quá cao hay quá đặc biệt mà người khác không thể khoác lên bộ trang phục đó và che giấu danh tính thật của mình.
Tin xem thêm
nội dung mới
