Những sự thật thú vị về loài ngựa, có thể anh chị em chưa biết..
17/02/2026 22:30
Những sự thật thú vị về loài ngựa
Ngựa đã đồng hành với con người từ rất lâu về trước, loài động vật này xuất hiện trong các cuộc chiến, di cư, canh tác và thể thao. Khi nhắc đến ngựa, người ta thường nghĩ đến tốc độ, sức bền và sức mạnh của chúng, nhưng ngựa cũng sở hữu rất nhiều đặc điểm cơ thể vô cùng thú vị, những điều mà có thể nhiều người chưa bao giờ nghe đến.
Các nghiên cứu từ Đại học Sussex, đã chỉ ra rằng ngựa sở hữu trí tuệ cảm xúc phát triển hơn nhiều so với những gì chúng ta thường nghĩ. Chúng có khả năng phân biệt rõ ràng giữa các biểu cảm khuôn mặt tích cực (cười) và tiêu cực (giận dữ) của con người. Thậm chí, nhịp tim của ngựa sẽ tăng nhanh hơn khi nhìn thấy một khuôn mặt đang giận dữ.
Ngựa còn có trí nhớ dài hạn rất tốt về cách con người đối xử với chúng. Chúng có thể nhận diện và ghi nhớ giọng nói, thái độ của những người từng tiếp xúc trong quá khứ. Điều này giải thích tại sao một con ngựa có thể tỏ ra thân thiện với người này nhưng lại đề phòng hoặc sợ hãi với người khác ngay từ lần gặp lại đầu tiên.
1. Ngựa có khả năng ghi nhớ và “đọc” cảm xúc con người
Các nghiên cứu từ Đại học Sussex, đã chỉ ra rằng ngựa sở hữu trí tuệ cảm xúc phát triển hơn nhiều so với những gì chúng ta thường nghĩ. Chúng có khả năng phân biệt rõ ràng giữa các biểu cảm khuôn mặt tích cực (cười) và tiêu cực (giận dữ) của con người. Thậm chí, nhịp tim của ngựa sẽ tăng nhanh hơn khi nhìn thấy một khuôn mặt đang giận dữ.
Ngựa còn có trí nhớ dài hạn rất tốt về cách con người đối xử với chúng. Chúng có thể nhận diện và ghi nhớ giọng nói, thái độ của những người từng tiếp xúc trong quá khứ. Điều này giải thích tại sao một con ngựa có thể tỏ ra thân thiện với người này nhưng lại đề phòng hoặc sợ hãi với người khác ngay từ lần gặp lại đầu tiên.
2. Przewalski - Loài ngựa hoang dã thực sự cuối cùng
Trong khi những đàn ngựa Mustang ở Mỹ hay ngựa hoang ở Úc thực chất chỉ là ngựa nhà đi lạc và trở nên hoang dã (feral), thì ngựa Przewalski (hay còn gọi là ngựa Takhi) được cho là loài ngựa hoang dã nguyên bản duy nhất còn tồn tại trên Trái đất. Xét về mặt di truyền, loài này chưa bao giờ được con người thuần hóa hoàn toàn để phục vụ việc cưỡi hay thồ hàng.
Chúng có ngoại hình đặc trưng: lùn, chắc khỏe, cổ ngắn và bộ bờm dựng đứng chứ không rủ xuống như ngựa nhà. Từng bị tuyên bố tuyệt chủng ngoài tự nhiên vào thập niên 60, nhưng nhờ nỗ lực bảo tồn từ các vườn thú, chúng đã được nhân giống và tái thả thành công về lại thảo nguyên Mông Cổ.
3. Nụ cười của loài ngựa
Hình ảnh những chú ngựa nhe răng, cong môi trên lên trông như đang cười khoái chí thực chất là một hành vi sinh học được gọi là phản xạ Flehmen. Hành động này không liên quan gì đến cảm xúc vui vẻ, mà là cách ngựa tăng cường khả năng khứu giác để phân tích các mùi lạ hoặc tín hiệu hóa học trong không khí.
Khi cong môi lên, ngựa sẽ đóng lỗ mũi lại và hít một hơi sâu, giúp lùa các phân tử mùi vào cơ quan nằm ở nắp vòm miệng. Cơ quan này cực kỳ nhạy cảm với pheromone, giúp ngựa đực nhận biết ngựa cái đang đến kỳ động dục, hoặc giúp ngựa mẹ ghi nhớ mùi của ngựa con mới sinh một cách chính xác nhất.
4. Thumbelina - Chú ngựa nhỏ nhất lịch sử
Kỷ lục Guinness về chú ngựa nhỏ nhất thế giới từng được ghi nhận thuộc về Thumbelina, một cô ngựa thuộc giống Miniature Horse sinh ra tại Mỹ. Với chiều cao khiêm tốn chỉ 44,5 cm và nặng khoảng 26 kg, kích thước của Thumbelina thậm chí còn nhỏ hơn nhiều loài chó lớn khác.
Sự nhỏ bé này thực chất là do Thumbelina mắc chứng lùn (dwarfism), một tình trạng di truyền hiếm gặp ở ngựa. Dù gặp nhiều vấn đề về sức khỏe và phải mang giày chỉnh hình đặc biệt, câu chuyện về Thumbelina vẫn luôn được nhắc đến như một ví dụ điển hình về sự đa dạng kích thước đáng kinh ngạc trong thế giới loài ngựa.
5. Ngựa Iceland có đến 5 dáng đi
Hầu hết các giống ngựa trên thế giới chỉ có 3 hoặc 4 kiểu di chuyển cơ bản (đi bộ, nước kiệu, phi, phi nước đại). Tuy nhiên, giống ngựa Iceland nổi tiếng là sở hữu đến 5 kiểu đi nhờ một đột biến gen đặc biệt, trong đó nổi bật nhất là kiểu đi tölt và flying pace.
Tölt là kiểu đi bốn nhịp cực kỳ êm ái, với cách di chuyển này, ngựa luôn giữ ít nhất một chân chạm đất tại mọi thời điểm. Sự ổn định này giúp người cưỡi gần như không bị xóc nảy, êm đến mức người Iceland thường thách nhau cầm một ly bia đầy trên tay và cưỡi ngựa tölt mà không làm đổ bia ra ngoài. Chính vì đặc điểm này, ngựa Iceland được bảo vệ rất nghiêm ngặt và không được lai tạp với các giống khác.
6. Sở hữu đôi mắt lớn nhất trong số các loài động vật có vú trên cạn
Ngựa sở hữu đôi mắt to hơn bất kỳ loài động vật có vú trên cạn nào khác, to gấp 9 lần mắt người. Vị trí mắt nằm ở hai bên đầu mang lại cho chúng tầm nhìn bao quát (panorama) gần như 340 độ, một đặc điểm tiến hóa quan trọng giúp loài động vật ăn cỏ này phát hiện kẻ săn mồi từ xa.
Tuy nhiên, tầm nhìn này có hai điểm mù “chí mạngi": đó là ngay trực diện trước mũi và ngay sau đuôi. Vì vậy, ngựa thường không thấy rõ những gì ở ngay sát trước mặt mình (chúng dùng râu và môi để cảm nhận) và rất dễ bị giật mình nếu ai đó tiếp cận bất ngờ từ phía sau lưng, dẫn đến phản xạ đá chân sau theo bản năng để tự vệ.
7. Cú nhảy cao nhất của ngựa: 2,47 mét
Kỷ lục nhảy cao nhất của ngựa đã tồn tại hơn 70 năm và chưa bị phá vỡ, thuộc về đại úy Alberto Larraguibel và chú ngựa Huaso tại Chile vào năm 1949. Cả hai đã cùng nhau chinh phục mức xà 2,47 mét – một độ cao cực kỳ ấn tượng.
Để thực hiện cú nhảy này, con ngựa phải dồn toàn bộ sức mạnh cơ thể vào hai chân sau và phóng lên không trung theo một quỹ đạo gần như thẳng đứng.
8. Chân ngựa hoạt động như lò xo sinh học
Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao chân ngựa lại thon nhỏ nhưng chạy nhanh thế không? Bí mật nằm ở chỗ phần dưới đầu gối của ngựa hoàn toàn không có cơ bắp, chỉ bao gồm xương, gân và dây chằng siêu bền.
Cấu trúc này hoạt động y hệt như những chiếc gậy nhún (pogo stick). Khi chân chạm đất, gân và dây chằng giãn ra để tích trữ năng lượng, rồi bật mạnh trở lại để đẩy con ngựa lao về phía trước. Đây là một cơ chế giúp ngựa tiết kiệm năng lượng tối đa khi di chuyển đường dài, nhưng cũng là "gót chân Achilles" vì chỉ cần một chấn thương nhỏ ở gân cũng có thể chấm dứt sự nghiệp của chúng.
9. “Ria mép” của ngựa
Mặc dù nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng mọi con ngựa đều có “ria mép”, hay đúng hơn là “râu xúc giác” (vibrissae) của chúng. Những sợi râu này cực kỳ nhạy cảm, giúp ngựa cảm nhận vật thể, phân biệt thức ăn và định vị không gian ở khoảng cách gần. Nhưng mình có nhắc ở trên, ngựa có điểm mù ngay phía trước mũi, nên nhờ râu xúc giác này, chúng có thể “cảm nhận” được vật cản, cỏ hoặc chuyển động nhỏ mà mắt không thể thấy.
Ở một số giống ngựa có bộ lông dày, chẳng hạn như Gypsy Vanner, phần ria mép nhìn sẽ nổi bật và rõ ràng hơn. Tại nhiều nước ở châu Âu, việc cắt râu ngựa bị hạn chế trong thi đấu vì có thể gây ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận tự nhiên của chúng.
Tin xem thêm
nội dung mới
