Tại sao hàng xa xỉ có giá càng cao thì tâm lý anh chị em ta lại càng muốn có?
22/08/2025 11:42
Tại sao hàng xa xỉ có giá càng cao thì người ta càng muốn có
Trong thế giới hàng xa xỉ, có một hiện tượng kỳ lạ nhưng dễ nhận thấy: giá càng cao, người ta lại càng khao khát sở hữu chúng. Tại sao lại như vậy? Điều này không chỉ là một câu hỏi thú vị mà còn là một phần quan trọng trong việc hiểu rõ động lực tiêu dùng của con người. Để giải thích hiện tượng này, chúng ta cần nhìn vào lý thuyết của Thorstein Veblen, một nhà kinh tế học người Mỹ sống vào thế kỷ 19, cùng với sự tác động của mạng xã hội và hàng giả trong thời đại hiện nay.
Điều này có thể thấy rõ trong ngành công nghiệp xa xỉ ngày nay. Những thương hiệu nổi tiếng như Rolex, Hermès, và Ferrari liên tục tăng giá sản phẩm mà không làm giảm nhu cầu. Sự khao khát sở hữu những món hàng này ngày càng lớn, ngay cả khi giá của chúng đã tăng lên đáng kể trong những năm qua. Ví dụ, một chiếc Rolex Deepsea bằng vàng hiện có giá lên đến 54.200 USD, trong khi cách đây 10 năm, giá của nó chỉ là 12.000 USD và chưa có phiên bản vàng. Tương tự, giá của một chiếc Rolls-Royce đã tăng gấp đôi từ năm 2014 đến 2022, vượt qua mức 500.000 EUR.
Lý thuyết Veblen và hiện tượng khoe đồ hiệu
Thorstein Veblen, trong tác phẩm nổi tiếng “The Theory of the Leisure Class” (1899), đã đưa ra một lý thuyết thú vị về tiêu dùng xa xỉ, mà ngày nay được gọi là “hàng hóa Veblen”. Theo lý thuyết của Veblen, một món hàng không chỉ được đánh giá dựa trên công dụng thực tế của nó mà còn dựa trên sự khan hiếm và giá trị xã hội mà nó mang lại. Veblen lập luận rằng người tiêu dùng thường mua những món hàng xa xỉ không chỉ để thỏa mãn nhu cầu vật chất mà còn để thể hiện vị thế xã hội của họ. Cụ thể, giá cao hơn của một món hàng không làm giảm sự hấp dẫn của nó mà ngược lại, còn tăng cường giá trị của nó trong mắt công chúng.
Điều này có thể thấy rõ trong ngành công nghiệp xa xỉ ngày nay. Những thương hiệu nổi tiếng như Rolex, Hermès, và Ferrari liên tục tăng giá sản phẩm mà không làm giảm nhu cầu. Sự khao khát sở hữu những món hàng này ngày càng lớn, ngay cả khi giá của chúng đã tăng lên đáng kể trong những năm qua. Ví dụ, một chiếc Rolex Deepsea bằng vàng hiện có giá lên đến 54.200 USD, trong khi cách đây 10 năm, giá của nó chỉ là 12.000 USD và chưa có phiên bản vàng. Tương tự, giá của một chiếc Rolls-Royce đã tăng gấp đôi từ năm 2014 đến 2022, vượt qua mức 500.000 EUR.
Sự tác động của mạng xã hội và hàng giả
Mạng xã hội đã làm gia tăng hiệu ứng của lý thuyết Veblen. Ngày nay, mọi người có thể dễ dàng chia sẻ hình ảnh và thông tin về những món hàng xa xỉ mà họ sở hữu, làm gia tăng sự cạnh tranh trong việc thể hiện vị thế xã hội. Các nền tảng như Instagram và TikTok đã trở thành công cụ mạnh mẽ trong việc thúc đẩy sự khao khát hàng hóa xa xỉ, khi mọi người liên tục so sánh bản thân với những người nổi tiếng hoặc bạn bè của mình.
Ngoài ra, sự xuất hiện của hàng giả chất lượng cao cũng làm cho việc sở hữu hàng thật trở nên khó khăn hơn. Hàng giả có thể dễ dàng tạo ra ấn tượng về sự sang trọng với mức giá thấp hơn, làm cho các thương hiệu xa xỉ phải đối mặt với thách thức trong việc duy trì giá trị của sản phẩm chính hãng. Tuy nhiên, chính điều này cũng thúc đẩy nhu cầu về hàng chính hãng, bởi vì nó không chỉ là vấn đề về vật chất mà còn là biểu tượng của sự khác biệt và đẳng cấp.
Tác động của bất bình đẳng thu nhập
Một yếu tố quan trọng khác trong sự khao khát hàng xa xỉ là sự phân hóa thu nhập trong xã hội. Nghiên cứu cho thấy rằng sự khác biệt lớn về thu nhập làm gia tăng sự khao khát hàng hóa xa xỉ. Khi khoảng cách giữa các nhóm thu nhập trở nên lớn hơn, những người thuộc tầng lớp trung lưu hoặc thấp hơn có xu hướng nỗ lực hơn để đạt được những biểu tượng xa xỉ, nhằm khẳng định vị thế xã hội của họ. Điều này đặc biệt đúng ở những xã hội có sự phân hóa thu nhập rõ rệt, như ở Mỹ, nơi mà khoảng cách giàu nghèo đã gia tăng đáng kể trong bốn thập kỷ qua.
Ở những quốc gia có mức độ bất bình đẳng thu nhập thấp hơn, như các quốc gia Bắc Âu, người dân có xu hướng tìm kiếm sự cân bằng giữa thời gian làm việc và thời gian rảnh rỗi nhiều hơn, và ít có xu hướng đeo đuổi hàng hóa xa xỉ để thể hiện vị thế xã hội. Sự giảm bớt về bất bình đẳng thu nhập đã dẫn đến sự giảm bớt trong việc làm việc nhiều giờ và sự khao khát về hàng hóa xa xỉ, bởi vì sự so sánh xã hội không còn là yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ như trước đây.
Xu hướng mới trong tiêu dùng xa xỉ
Bên cạnh những xu hướng truyền thống, ngành công nghiệp xa xỉ đang chứng kiến sự thay đổi trong cách mọi người biểu đạt vị thế xã hội của mình. Sự nổi lên của hàng hóa “xa xỉ im lặng” hoặc “kín đáo” cùng với hàng hóa cổ điển đang tạo ra một làn sóng mới trong cách thức tiêu dùng. Những món hàng này không nhất thiết phải có logo lớn hay giá cao ngất ngưởng, mà thay vào đó, chúng mang lại giá trị về kiến thức, sở thích cá nhân, hoặc cam kết với các giá trị xã hội như bảo vệ môi trường.Chẳng hạn, một chiếc xe điện (EV) có thể không đắt đỏ như một chiếc Ferrari, nhưng nó thể hiện sự quan tâm đến môi trường và xu hướng bền vững. Tương tự, hàng hóa vintage, mặc dù có thể không phải là hàng xa xỉ trong mắt nhiều người, nhưng lại chứng tỏ kiến thức và sự tinh tế trong việc chọn lựa sản phẩm của người tiêu dùng.
Sự khao khát về hàng hóa xa xỉ với giá cao hơn không chỉ là một hiện tượng tiêu dùng thông thường mà còn là một phần của xu hướng xã hội sâu rộng hơn, liên quan đến việc thể hiện vị thế xã hội và sự cạnh tranh cá nhân. Lý thuyết của Thorstein Veblen về hàng hóa Veblen vẫn giữ nguyên giá trị, nhưng sự tác động của mạng xã hội và hàng giả đã làm cho hiện tượng này trở nên phức tạp hơn. Đồng thời, sự phân hóa thu nhập và các xu hướng tiêu dùng mới cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì sự khao khát này.
QUẢNG CÁO
Hiểu rõ những yếu tố này không chỉ giúp chúng ta giải thích được động lực đằng sau việc tiêu dùng hàng hóa xa xỉ mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về xã hội và những thay đổi trong cách chúng ta thể hiện bản thân và vị thế xã hội.
Tin xem thêm
nội dung mới
