Elon Musk: việc tiết kiệm tiền gần như là vô nghĩa vì AI và robot sẽ sớm tạo ra một thế giới dư dả đến mức không còn khái niệm khan hiếm. Trong cuộc trò chuyện

Quan niệm khác biệt này được Elon Musk đưa ra trong cuộc trò chuyện với Peter Diamandis, Musk nói khá thẳng thắn: đừng quá ám ảnh chuyện tích lũy cho 10–20 năm nữa, vì “lúc đó sẽ chẳng còn quan trọng”. Nghe thì hơi điên rồ, nhưng nó xuất phát từ niềm tin cực kỳ lạc quan của ông về tốc độ phát triển của AI, robot hình người và công nghệ năng lượng.

Theo Musk, khoảng 2030 AI sẽ thông minh hơn tổng toàn bộ loài người. Khi đó, phần lớn các công việc “trí óc”, đặc biệt là văn phòng, sẽ bị thay thế dần. Ông cho rằng gần như mọi việc không phải “trực tiếp đụng tay vào vật chất” thì AI đã có thể làm được một nửa ngay bây giờ, nên hướng đi tiếp theo là robot sẽ đảm nhận nốt phần còn lại. Hệ quả là năng suất tăng khủng khiếp, hàng hóa và dịch vụ rẻ đi, dồi dào đến mức khái niệm “thiếu thốn” mờ dần. Musk thậm chí mơ về một kiểu “thu nhập phổ quát” mới: không chỉ là có tiền đều đều, mà là “muốn gì có nấy” trong giới hạn vật chất.

Trong viễn cảnh đó, tiền lương, tiền tiết kiệm, tài khoản hưu trí không còn là trung tâm đời sống nữa. Ngay cả không có khoản để dành, ông tin AI vẫn sẽ giúp con người tiếp cận y tế tốt hơn hiện tại chỉ trong vài năm tới, cùng với giáo dục và hầu như mọi loại dịch vụ.

Tuy nhiên, có những mặt trái mà Musk có lẽ không để ý. Trong khi ông vẽ tương lai siêu dư dả, thì hiện tại rất nhiều người Mỹ còn không dành dụm nổi khoản khẩn cấp nhỏ, chứ chưa nói tiền hưu. Và ngay cả khi vật chất không còn là vấn đề, Musk thừa nhận một xã hội “không cần đi làm để sống” có thể đối mặt với khủng hoảng ý nghĩa: nếu bạn muốn gì cũng có, công việc không còn quan trọng, thì câu hỏi “tồn tại để làm gì” lại càng khó trả lời hơn.