Khi chiếc máy ảnh mirrorless cảm biến full frame với thiết kế cổ điển lấy cảm hứng từ chiếc máy ảnh film 35mm FM ra mắt, Nikon tạo ra hai phiên bản ống kính dựa trên thiết kế ống tiêu cự prime, ngàm Z đã được họ bán ra thị trường trước đó. Thứ nhất là Nikkor Z 28mm f/2.8, và thứ hai là Nikkor Z 40mm f/2 Special Edition. Nếu như hai phiên bản phổ biến sở hữu thiết kế tối giản, phù hợp với dáng vẻ hiện đại của Z6 hay Z7, thì hai chiếc ống viết tắt là SE được dành riêng cho Zf sở hữu thiết kế cổ điển hơn rất nhiều, nhưng tốc độ lấy nét và chất lượng quang học hoàn toàn tương xứng với mức giá bỏ ra.

Và hôm nay mình sẽ chia sẻ quá trình đổi mount ring cho Nikkor Z 40mm f/2, để chiếc ống bền hơn, phục vụ mình phần nào tốt hơn.

Review nhanh Nikkor Z 40mm f/2

Cho anh em còn đang thắc mắc, ống này làm gì mà lại chỉ có 5 đến 6 triệu Đồng trên thị trường tự do hiện giờ. Ở khẩu f/2, viền hình chụp với Zf đương nhiên không thể so sánh được với những chiếc ống khác ở tầm giá gấp đôi, gấp 3, thuộc S-line, nơi những thấu kính và những ống kính cao cấp nhất từ Nikon hiện diện, chẳng hạn như Z 24-70 f/2.8, hay phổ biến nhất hiện giờ có lẽ là Z 50 f/1.8.

Nhưng nếu chụp hàng ngày, chụp theo kiểu vui chơi thư giãn hay chụp cho người thân bạn bè, thay vì đi làm việc, quay phim chụp hình những thiết bị công nghệ để làm bài review và trải nghiệm gửi tới anh em hàng ngày, thì cái tiêu cự 40mm nó thực sự rất dễ căn chỉnh góc để tạo ra những tấm hình từ phong cảnh tới chân dung, từ chụp đường phố cho tới những khoảnh khắc vui vẻ trong cuộc sống thường này. Lúc này, dù là f/2 hay f/5.6, chất lượng hình ảnh từ chiếc ống này cũng đã quá đủ để chúng ta có được những tấm hình ưng ý, gửi sang điện thoại bằng Nikon SnapBridge, rồi chỉnh lại bằng Lightroom hay đăng luôn lên Instagram và Facebook cũng được hết.

Nhưng, như mình đã nói, vì là một chiếc ống kính giá rẻ, nói thẳng ra là một trong hai ống kit đi kèm với Nikon Zf để trải nghiệm sức mạnh của chiếc máy full frame thiết kế cổ điển, không khiến mọi người hoảng với những chiếc ống kính S-line, dù gần như hoàn hảo về chất lượng quang học nhưng có mức giá lên đến cả nghìn USD, nên Nikon cắt gọt rất nhiều chi tiết để giữ cho mức giá của chiếc ống này thấp nhất có thể.

Tại sao lại cần đổi mount ring?

Đầu tiên và quan trọng nhất, và cũng chính là chủ đề chính trong bài viết của mình hôm nay, chính là cái ngàm ống kính của Z 40mm f/2 được Nikon làm bằng nhựa. Và như trong tấm hình trên đây anh em có thể thấy, xung quanh mount ring bằng nhựa thậm chí còn không có cả gioăng cao su để tránh những giọt nước mưa hay những giọt bắn từ bên ngoài lọt qua khe hở kết nối giữa thân máy ảnh với ống kính. Rồi cũng vì chất liệu nhựa, nếu chỉ dùng Zf với một ống kính duy nhất chụp hàng ngày thì không sao, nếu thay đổi liên tục qua lại như mình, chẳng hạn như từ 40 f2 sang 50 f1.2, rồi sang cả 24-120 f4, cái ngàm nhựa về lâu về dài có thể bị mòn hoặc hư hỏng.

Rồi bất ngờ ít ngày trước mình tìm thấy đoạn video được một người bạn chia sẻ trên Reddit, hướng dẫn đổi mount ring trên mẫu ống kính Z 40f2, từ ngàm nhựa sang ngàm kim loại, kèm thêm cả gioăng chống nước đúng chuẩn dành cho những ống kính S-line của Nikon. Clip đó ở đây, mời anh em theo dõi:

Trong clip, YouTuber totatocat tiến hành đổi ngàm trên ống 40 f2 thông thường, phiên bản bán rộng rãi trên thị trường chứ không phải phiên bản ống kit Special Edition cho Zf. Nhưng sau một hồi nghiên cứu, cộng với hai ngày đọc thông tin trên mạng, mình đi đến kết luận là chiếc ống kính phần lớn sử dụng chất liệu vỏ nhựa này hoàn toàn có thể kháng thời tiết chỉ với một bước duy nhất, đó là đổi mount ring từ nhựa sang kim loại, với gasket cao su.

Lý do là, ngay trên trang chủ của Nikon, họ nói rằng trên thân ống kính, vị trí vòng lấy nét cũng đã có gasket cao su để tránh giọt bắn trên thân ống kính rồi. Còn một số người khác thì đưa ra tuyên bố rằng, cái ngàm nhựa trang bị cho Z 40/2 vốn đã có mép cao hơn bề mặt mount ring khoảng 1mm, kết hợp với tính kháng nước của chất liệu nhựa, hoàn toàn có thể giúp ống kính vận hành bình thường trong điều kiện mưa nhỏ, dĩ nhiên không thể nào so sánh được với khả năng kháng thời tiết của ống S-line từ Nikon rồi.

Vậy là, mắt xích yếu nhất trong khả năng kháng thời tiết của Z 40/2 chính là cái mount ring bằng nhựa. Xem xong clip trên và tìm đọc thông tin mấy ngày, mình đi đến quyết định đặt mua cả mount ring lẫn gasket cao su về để “em yêu khoa học”.

Cảnh báo đầu tiên, nếu đổi mount ring không cẩn thận, thì tệ nhất là hỏng ống, còn đỡ tệ hơn là đứt cáp ribbon kết nối chân tiếp xúc để máy ảnh điều khiển mô tơ lấy nét và lấy dữ liệu EXIF của hình. Còn lại thì quá trình này về cơ bản thực hiện đơn giản.

Chúng ta sẽ cần những gì để đổi mount ring?

Yếu tố cực kỳ quan trọng là anh em hãy mua đúng mount ring chính hãng của Nikon. Trong đoạn clip mình chia sẻ trên đây, mount ring kim loại dùng được cho Z 40mm f/2 có Part Number chính xác là P/N 127EC, còn gasket cao su để lồng xung quanh mount ring có mã số chính xác là MP009014-0001. Ở Mỹ và châu Âu, cả hai món này có giá khoảng 20 USD trên trang chủ của Nikon. Anh em hãy đặt mua tại kênh chính hãng này: https://parts.nikonusa.com/

Phải nói kỹ hơn, P/N 127EC là mount ring phục vụ quá trình bảo hành hay đổi ngàm mới cho vài mẫu ống kính khác, chẳng hạn như Nikkor Z 24-70/4S hay 24-120/4S, nhưng nó có thể dùng để thay được cho Z 40/2.

Dù là ống kính giá rẻ, nhưng cũng khuyên anh em đừng dùng linh kiện đặt mua trên TaoBao, vì chưa biết chừng sai số dù rất nhỏ, nhưng có thể gây ra tình trạng kim loại mài vào nhau, gây ăn mòn hay thậm chí là hỏng cả ống kính lẫn máy ảnh.

Sau khi đã có mount ring kim loại và gasket rồi, việc đầu tiên là anh em hãy lồng gasket vào viền ngoài của ngàm kim loại. Cái gasket đúng chuẩn có tiết diện chữ L chứ không phải <, nên không phải bọc cố định xung quanh ngàm kim loại. Lắp vào ngàm, gasket trông sẽ như thế này, sau đó anh em chỉ việc thả mount ring vào đúng chỗ trên ống kính là xong.

Sau khi gắn xong gasket cho mount ring, anh em cứ bỏ ở đó đã. Bước tiếp theo là tháo ốc để gỡ mount ring nhựa trên ống Z 40/2 ra.

Xung quanh mount ring sẽ là 8 con ốc. Bốn ốc đầu 4 cạnh dùng để cố định mount với khung của ống kính. Còn ở sườn ống kính là 4 con ốc nhỏ hơn, cố định khung nhựa chắn ở cuối ống kính. Khung nhựa này dùng để cố định chân tiếp xúc điều khiển mô tơ lấy nét và các lá khẩu của ống kính.

Sau khi anh em tháo đủ 8 con ốc này ra, sẽ có thể nhấc cả mount ring lẫn miếng nhựa cố định chân tiếp xúc điện ra. Lúc này quan trọng nhất là anh em phải cẩn thận để không làn gãy hoặc đứt cáp dẹt nối với các chân tiếp xúc của ống kính:

Lật mặt dưới của ring mount kim loại, anh em sẽ thấy một khu vực được xử lý CNC lõm hẳn vào trong. Đây chính là chỗ để chắn cho cáp ribbon và hệ thống chân tiếp xúc, vừa không bị chèn làm đứt gãy, vừa không xảy ra đoản mạch do tiếp xúc với kim loại. Anh em sẽ lựa đúng vị trí của phần khung này để đặt mount ring kim loại xuống. Khung cố định bằng nhựa sẽ lắp vào sau, anh em đừng lo.

Đặt mount ring kim loại vào ống, anh em sẽ thấy nó nhún khá sâu. Cái này chưa cần lo, vì 4 con ốc sẽ cố định vị trí cho mount. Trước hết anh em hãy đặt khung cố định chân tiếp xúc của ống kính vào, rồi lắp 4 con ốc nhỏ lại vị trí cũ trước đã:

Rồi sau đó, 4 con ốc lớn sẽ cố định mount ring kim loại vào ống kính:

Chỉ với những bước như vậy là chúng ta đã mod xong ngàm kim loại cho Nikkor Z 40mm f/2 rồi.

Không khuyến khích anh em thực hiện

Đấy là lý do mình viết câu “em yêu khoa học” ở tiêu đề. Cái này là mình xem trên mạng, học theo, và chia sẻ với anh em. Đằng nào thì với một chiếc ống kính bằng nhựa như Z 40/2, anh em chụp Zf cũng sẽ tương đối cẩn trọng và bảo vệ máy, không để nước hay giọt ẩm bắn vào, ảnh hưởng tới cả ống kính lẫn body.

Nhưng cái lý do khiến mình khẳng định rằng mình không khuyến khích anh em thực hiện đổi mount ring từ nhựa sang kim loại cho Z 40/2, là thực tế sử dụng, vì thiết kế ống đã được tối ưu cho cái mount ring bằng nhựa, nên khi lắp mount ring kim loại cùng gasket kháng nước, anh em sẽ phải ấn ống mạnh hơn một chút để ngàm bayonet khớp với nhau, thì mới dùng được.

Về lâu dài, mình nhận ra một điều, mount ring kim loại dù đảm bảo được độ bền của ống kính, nhưng vẫn chưa rõ áp lực cao hơn khi dùng mount ring kim loại với gasket cao su tác động lên mount của máy ảnh sẽ gây ra hậu quả tiêu cực gì. Thành ra, dù đã thấy không ít anh em Việt Nam trên Facebook đã làm để tăng cường độ bền cho chiếc ống kit chụp hình rất vui vẻ này, mình vẫn buộc phải nói rằng, mình không khuyến khích anh em làm theo.