Tết Nguyên đán là thời điểm sum vầy, nghỉ ngơi và tận hưởng những bữa ăn đoàn tụ. Tuy nhiên, ngay sau kỳ nghỉ lễ, nhiều bệnh viện lại ghi nhận số lượng người cao tuổi nhập viện tăng rõ rệt. Phần lớn các trường hợp đều liên quan đến biến chứng của bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc tai biến mạch máu não.

Theo các chuyên gia lão khoa và tim mạch, tình trạng này không phải ngẫu nhiên mà là hệ quả của nhiều yếu tố cộng hưởng trong những ngày Tết.

Ăn uống "thả ga" khiến bệnh nền mất kiểm soát

Một trong những nguyên nhân hàng đầu là chế độ ăn uống thay đổi đột ngột. Trong dịp Tết, thực đơn thường giàu đạm, nhiều chất béo, đường và muối. Các món như bánh chưng, giò chả, thịt kho, đồ chiên rán, mứt ngọt hay rượu bia xuất hiện liên tục trong nhiều ngày.

Với người cao tuổi có sẵn bệnh nền, đặc biệt là tăng huyết áp, tiểu đường hoặc rối loạn mỡ máu, việc ăn uống mất kiểm soát có thể khiến các chỉ số sinh hóa tăng cao chỉ trong thời gian ngắn. Huyết áp có thể tăng đột biến, đường huyết dao động mạnh, mỡ máu tăng cao – tất cả đều làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Ngoài ra, nhiều người có tâm lý "Tết mà" nên tạm nới lỏng kiêng khem. Chính sự chủ quan này khiến bệnh mạn tính vốn đang được kiểm soát ổn định trở nên trầm trọng sau kỳ nghỉ.

Bỏ thuốc, quên theo dõi sức khỏe

Các bác sĩ cho biết không ít người cao tuổi tự ý giảm liều hoặc ngưng thuốc điều trị bệnh nền trong dịp Tết. Có người quên uống thuốc do sinh hoạt đảo lộn, có người nghĩ rằng vài ngày không uống sẽ không ảnh hưởng nhiều.

Tuy nhiên, với các bệnh mạn tính như tăng huyết áp hay tiểu đường, việc ngưng thuốc dù chỉ vài ngày cũng có thể khiến chỉ số mất kiểm soát. Khi kết hợp với chế độ ăn uống nhiều năng lượng và rượu bia, nguy cơ biến chứng càng tăng cao.

Việc không theo dõi huyết áp, đường huyết trong những ngày lễ cũng khiến người bệnh không phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để xử trí kịp thời.

Thời tiết lạnh làm tăng nguy cơ tim mạch và hô hấp

Sau Tết thường trùng với giai đoạn thời tiết lạnh, ẩm, đặc biệt ở miền Bắc. Thời tiết lạnh khiến mạch máu co lại để giữ nhiệt, làm huyết áp tăng. Ở người cao tuổi có xơ vữa động mạch, tình trạng này có thể dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Bên cạnh đó, môi trường nồm ẩm tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp phát triển mạnh. Người già vốn có hệ miễn dịch suy giảm nên dễ mắc cúm, viêm phổi hoặc đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Một đợt nhiễm trùng hô hấp tưởng chừng nhẹ cũng có thể làm suy tim nặng hơn hoặc khiến bệnh mạn tính mất kiểm soát, buộc phải nhập viện điều trị.

Lịch sinh hoạt đảo lộn, thiếu vận động

Trong dịp Tết, nhiều gia đình thay đổi hoàn toàn nhịp sinh hoạt. Người cao tuổi có thể thức khuya, ngủ không đủ giấc, tham gia tiệc tùng hoặc đi lại nhiều hơn bình thường. Ngược lại, cũng có người nghỉ ngơi quá nhiều, ít vận động.

Cả hai trạng thái này đều không có lợi cho sức khỏe. Thiếu ngủ và căng thẳng làm tăng hormone stress, ảnh hưởng đến tim mạch và đường huyết. Trong khi đó, ít vận động làm giảm lưu thông máu, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Với người có tiền sử tai biến hoặc bệnh tim, những thay đổi nhỏ này cũng có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng.

Lây lan bệnh truyền nhiễm sau kỳ nghỉ

Tết là thời điểm di chuyển nhiều, gặp gỡ đông người. Điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm các bệnh đường hô hấp như cúm mùa, viêm phổi, thậm chí COVID-19.

Ở người cao tuổi, nhiễm virus có thể diễn tiến nặng nhanh chóng, gây suy hô hấp hoặc làm bùng phát bệnh nền. Nhiều trường hợp nhập viện sau Tết là do viêm phổi trên nền bệnh tim hoặc tiểu đường.

Làm gì để hạn chế nhập viện sau Tết?

Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng ngừa biến chứng sau Tết, người cao tuổi cần:

• Duy trì uống thuốc đúng liều, đúng giờ.
• Kiểm soát khẩu phần ăn, hạn chế muối, đường, chất béo.
• Tránh rượu bia hoặc sử dụng ở mức tối thiểu.
• Giữ ấm cơ thể khi trời lạnh.
• Duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ.
• Theo dõi huyết áp, đường huyết tại nhà.
• Tiêm phòng cúm và các vaccine cần thiết

Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nhắc nhở và hỗ trợ người cao tuổi duy trì thói quen điều trị trong dịp lễ.

Đừng để niềm vui đổi bằng sức khỏe

Tết là thời điểm sum họp, nhưng với người cao tuổi có bệnh nền, việc giữ ổn định sức khỏe quan trọng hơn bao giờ hết. Chỉ cần một vài ngày sinh hoạt thiếu kiểm soát cũng có thể khiến bệnh tái phát và dẫn đến nhập viện.

Chủ động phòng ngừa, duy trì điều trị và lắng nghe cơ thể chính là chìa khóa để người cao tuổi có một mùa xuân an toàn, khỏe mạnh.