Việc đặt tên cho các cơn bão tuân theo một hệ thống được phối hợp quốc tế, nhằm cải thiện công tác thông tin liên lạc và giảm thiểu sự nhầm lẫn trong các tình huống khẩn cấp. Các tên gọi được tái sử dụng theo chu kỳ sáu năm, trừ khi một cơn bão gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng; trong trường hợp đó, tên của cơn bão có thể bị loại bỏ vĩnh viễn. Việc hiểu rõ quy trình đặt tên giúp làm sáng tỏ cách thức các cơn bão nhiệt đới được theo dõi, thông báo và giám sát trước khi chúng ảnh hưởng đến các cộng đồng dân cư. Cũng giống như các quốc gia và thành phố đều có bản sắc riêng, các cơn bão cũng vậy. Tuy nhiên, không phải hệ thống thời tiết nhiệt đới nào cũng được đặt tên. Các xoáy thuận nhiệt đới chỉ được đặt tên khi đạt đến cường độ bão nhiệt đới. Những cái tên này không được chọn ngẫu nhiên hay tái sử dụng một cách tùy tiện. Trên thực tế, quy trình đặt tên bão tuân theo một hệ thống được thiết kế kỹ lưỡng nhằm tăng cường hiệu quả thông tin, giảm thiểu sự nhầm lẫn và hỗ trợ công tác chuẩn bị ứng phó trước, trong và sau khi bão đổ bộ.

Tại sao tên bão lại được tái sử dụng hoặc loại bỏ?
Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và Trung tâm Bão Quốc gia Hoa Kỳ (NHC), có sáu danh sách tên được thiết lập sẵn cho khu vực Đại Tây Dương. Mỗi danh sách bao gồm 21 tên được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái từ A đến W. Tại khu vực Đông Bắc Thái Bình Dương, cũng có sáu danh sách luân phiên nhưng bao gồm 24 tên, trải dài từ A đến Z. Các danh sách này được luân phiên sử dụng theo chu kỳ sáu năm. Điều này có nghĩa là một cơn bão xảy ra vào năm 2026 có thể mang cùng tên với một cơn bão khác vào năm 2032. Tuy nhiên, khi một cơn bão gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng hoặc gây nhiều thương vong, tên của nó có thể bị loại bỏ vĩnh viễn khỏi các danh sách trong tương lai để tránh nhầm lẫn và thể hiện sự tôn trọng đối với các cộng đồng bị ảnh hưởng. Ví dụ, sau mùa bão Đại Tây Dương năm 2024, các tên Beryl, Helene và Milton đã bị loại bỏ và thay thế bằng Brianna, Holly và Miguel cho các mùa bão sau này.

Quyết định loại bỏ tên bão được WMO đưa ra sau khi kết thúc mỗi mùa bão. Trong lịch sử, những cái tên như Mitch (1998), Katrina (2005) và Sandy (2012) đã bị loại bỏ do sức tàn phá khủng khiếp mà chúng gây ra. Năm có số lượng tên bão Đại Tây Dương bị loại bỏ nhiều nhất là năm 2005, khi các tên Dennis, Katrina, Rita, Stan và Wilma bị xóa vĩnh viễn khỏi danh sách.

Tại sao các cơn bão lại được đặt tên theo tên người?
Tập ​​quán đặt tên cho bão có nguồn gốc lịch sử lâu đời. Theo Trung tâm Bão Quốc gia (Mỹ), trước đây bão thường được đặt tên theo vị thánh có ngày lễ trùng với thời điểm bão đổ bộ. Sau đó, vào thế kỷ 19, nhà khí tượng học người Úc Clement Wragge đã bắt đầu đặt tên phụ nữ cho các cơn bão. Hoa Kỳ chính thức áp dụng việc đặt tên phụ nữ cho các cơn bão nhiệt đới vào năm 1953. Tập quán này được duy trì cho đến năm 1978, khi tên nam giới bắt đầu được đưa vào sử dụng và hệ thống luân phiên như hiện nay được triển khai.

Quả thực, tên của các cơn bão thường nghe rất quen thuộc. Rất có thể bạn quen biết vài người có cùng tên với một trong những cơn bão từng xuất hiện trong khu vực của chúng ta. Lý do là vì các tên được chọn thường phổ biến, dễ phát âm và dễ nhận biết đối với các ngôn ngữ được sử dụng tại những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão nhiệt đới. Ví dụ, danh sách tên bão ở khu vực Đại Tây Dương và Đông Thái Bình Dương bao gồm những cái tên như Miguel, Katia và Walter. Các khu vực khác lại sử dụng danh sách tên phản ánh ngôn ngữ và văn hóa địa phương. Chẳng hạn, tại khu vực Trung Thái Bình Dương, người ta sử dụng những cái tên như Akoni, Ulana và Upana. Việc đặt tên cho bão nhiệt đới giúp các cơ quan chức năng, các phương tiện truyền thông và cộng đồng dễ dàng theo dõi dự báo, nắm bắt thông tin cảnh báo cũng như nhanh chóng trao đổi về các nguy cơ trong những tình huống khẩn cấp.

Ai là người chọn những cái tên này và chúng được đặt theo thứ tự nào?
Dưới sự giám sát của Tổ chức Khí tượng Thế giới, các cơ quan khí tượng khu vực khác nhau chịu trách nhiệm duy trì và thực hiện các hệ thống đặt tên. Tại các khu vực Đại Tây Dương và Đông Bắc Thái Bình Dương, trách nhiệm này thuộc về Trung tâm Bão Quốc gia Hoa Kỳ. Tên gọi được ấn định dựa trên danh sách tương ứng với năm hiện tại và theo thứ tự bảng chữ cái, tuân theo trình tự hình thành của các xoáy thuận nhiệt đới. Ví dụ, trong mùa bão Đại Tây Dương năm 2026, cơn bão đầu tiên được đặt tên sẽ mang tên Arthur. Cơn bão thứ hai sẽ nhận cái tên tiếp theo trong danh sách, và quy trình này tiếp diễn trong suốt mùa bão.

Khi nào thì một cơn bão được đặt tên?
Xoáy thuận nhiệt đới là một hệ thống thời tiết xoay tròn hình thành trên vùng nước đại dương ấm áp. Tùy thuộc vào cường độ, nó có thể được phân loại là áp thấp nhiệt đới, bão nhiệt đới hoặc bão cuồng phong (hurricane). Không phải mọi hệ thống thời tiết nhiệt đới đều được đặt tên. Các cơn bão chỉ được đặt tên sau khi chúng đạt đến cấp độ bão nhiệt đới, dựa trên danh sách theo thứ tự bảng chữ cái đã được ấn định cho mùa bão năm đó. Nếu cơn bão tiếp tục mạnh lên và cuối cùng trở thành bão cuồng phong, nó vẫn giữ nguyên tên gọi đó trong suốt vòng đời của mình. Các trung tâm khí tượng chuyên trách theo dõi mọi giai đoạn phát triển của xoáy thuận nhiệt đới và chia sẻ các dự báo về cách thức, thời gian, địa điểm cũng như cường độ mà bão có thể ảnh hưởng đến cộng đồng. Thông tin này giúp chính phủ, các tổ chức nhân đạo và cộng đồng thực hiện các biện pháp chuẩn bị và ứng phó kịp thời.

Do đó, hệ thống đặt tên không chỉ đơn thuần là một truyền thống. Đây là công cụ thiết thực hỗ trợ công tác truyền thông về rủi ro, tạo điều kiện phối hợp giữa các cơ quan và giúp người dân hiểu rõ hơn về các cảnh báo trước khi bão ập đến. Việc truyền thông rõ ràng, dự báo đáng tin cậy và thông tin kịp thời giúp cộng đồng, chính phủ và các tổ chức nhân đạo lường trước các tác động và hành động trước khi bão đổ bộ. Khi các cơn bão tiếp tục ảnh hưởng đến các quốc gia ở Mỹ Latinh và vùng Caribe, việc hiểu rõ cách thức theo dõi và truyền thông về các hệ thống thời tiết này vẫn là một phần quan trọng trong việc tăng cường khả năng chuẩn bị và sức chống chịu...

Trích lược Karla Guerrero https://lac.iom.int/en/blogs/whats-behind-hurricane-names