Tính đến ngày 19 tháng 9, Kính viễn vọng Không gian Hubble của NASA đã đạt được một cột mốc quan trọng: hoàn tất 200.000 vòng quay quanh Trái Đất. Với 36 năm hoạt động trong không gian, quãng đường di chuyển hơn 5 tỷ dặm và thực hiện hơn 1,7 triệu lượt quan sát, Hubble vẫn là một trong những công cụ đắc lực nhất mà chúng ta có để quan sát vũ trụ. Tuy nhiên, cột mốc này không chỉ đơn thuần là một con số; nó còn gắn liền với một trong những câu hỏi lớn nhất của ngành thiên văn học hiện nay: tốc độ giãn nở của vũ trụ là bao nhiêu?

Di sản mang tính định hình của Hubble chính là việc đo đạc Hằng số Hubble – đại lượng biểu thị tốc độ giãn nở của vũ trụ. Trong vòng quay thứ 200.000 quanh Trái Đất, Kính viễn vọng Không gian Hubble đã hướng tầm nhìn ra vũ trụ và quan sát một sự kiện thiên văn đang diễn ra trên bầu trời đêm xa xôi: sự tái xuất hiện của một siêu tân tinh mang tên Athena. Athena được phát hiện vào năm 2025 nhờ Kính viễn vọng Không gian James Webb của NASA. Điểm đặc biệt của nó là ánh sáng phát ra đã bị bẻ cong và khuếch đại bởi cụm thiên hà khổng lồ mang tên MACS J0417; cụm thiên hà này nằm chắn phía trước Athena và đóng vai trò như một thấu kính tự nhiên. Do hiệu ứng thấu kính hấp dẫn, ánh sáng từ Athena có thể truyền đến Trái Đất theo nhiều lộ trình khác nhau. Vì vậy, cùng một sự kiện có thể được quan sát nhiều lần, với mỗi lần xuất hiện cách nhau những khoảng thời gian khác nhau (có thể lên tới vài tháng hoặc vài năm). Quá trình biến mất và tái xuất hiện của Athena dự kiến ​​sẽ diễn ra trong khoảng thời gian từ nay cho đến đầu tháng 3 năm 2027. Việc xác định chính xác thời điểm Athena biến mất và xuất hiện trở lại cho phép các nhà thiên văn học cải thiện các bản đồ hiện có về khối lượng của cụm thiên hà MACS J0417, đồng thời ước tính chính xác hơn tốc độ giãn nở của vũ trụ.

Hằng số Hubble không chỉ là một con số; nó là chìa khóa giúp chúng ta hiểu được điều gì sẽ xảy ra với vũ trụ trong tương lai. Tuy nhiên, vấn đề nảy sinh ở đây là các nhà khoa học có hai phương pháp để đo tốc độ giãn nở của vũ trụ. Phương pháp thứ nhất dựa trên việc đo sự giãn nở của các thiên hà lân cận, còn phương pháp thứ hai dựa trên bức xạ nền vi sóng vũ trụ (CMB). Đáng tiếc là kết quả từ hai phương pháp này lại không khớp nhau. Sự chênh lệch giữa hai phép đo này được gọi là "Căng thẳng Hubble" (Hubble Tension), và đây hiện là một trong những vấn đề lớn nhất của ngành vật lý thiên văn...

Ttrích lược Amit Malewar https://www.techexplorist.com/hubble-orbited-earth-200000-times-still-chasing-cosmic-mystery/105591/