Các hãng hàng không kiểm soát nồng độ cồn của phi công như thế nào?
11/01/2026 08:59
Các hãng hàng không kiểm soát nồng độ cồn của phi công như thế nào?
Đã uống rượu bia thì không lái xe… và ngay cả lái máy bay cũng thế. Vì rượu có thể làm chậm phản xạ, giảm khả năng phán đoán, gây chóng mặt và mất tập trung, đây đều là những điều cực kỳ nguy hiểm khi lái máy bay chở hàng trăm hàng khách. Nhưng liệu các bạn có bao giờ tò mò, vậy thì các hãng hàng không làm gì để kiểm soát phi công không uống rượu trước giờ bay và mức nồng độ cồn cho phép của họ là bao nhiêu hay không?
Dù rất hiếm trường hợp phi công cố tình bay trong tình trạng say rượu, nhưng cũng không phải là không có. Đặc biệt là vụ việc vào cuối năm 2024, sự cố liên quan đến Japan Airlines, khi 2 phi công bị phát hiện có mức nồng độ cao quá mức trước chuyến bay. Trước đó vào tháng 8, một cơ trưởng của hãng này cũng thừa nhận đã uống 3 lon bia trước chuyến bay. Sau khi không vượt qua bài kiểm tra nồng độ cồn mà ông tự thực hiện, phi công này đã báo ốm khiến chuyến bay bị trì hoãn và hãng phải gấp rút tìm người thay thế. Hệ quả khá nghiêm trọng, Japan Airlines sau đó đã sa thải phi công vi phạm, cắt giảm lương tạm thời đối với lãnh đạo cấp cao và cam kết sẽ tăng cường các biện pháp giám sát nội bộ.
Không chỉ Japan Airlines, tại Mỹ và châu Âu, một số chuyến bay của Southwest và Delta cũng từng bị huỷ vì phi công không đạt yêu cầu trong bài kiểm tra nồng độ cồn.
Vậy các hãng bay kiểm soát việc này như thế nào?
Dù rất hiếm trường hợp phi công cố tình bay trong tình trạng say rượu, nhưng cũng không phải là không có. Đặc biệt là vụ việc vào cuối năm 2024, sự cố liên quan đến Japan Airlines, khi 2 phi công bị phát hiện có mức nồng độ cao quá mức trước chuyến bay. Trước đó vào tháng 8, một cơ trưởng của hãng này cũng thừa nhận đã uống 3 lon bia trước chuyến bay. Sau khi không vượt qua bài kiểm tra nồng độ cồn mà ông tự thực hiện, phi công này đã báo ốm khiến chuyến bay bị trì hoãn và hãng phải gấp rút tìm người thay thế. Hệ quả khá nghiêm trọng, Japan Airlines sau đó đã sa thải phi công vi phạm, cắt giảm lương tạm thời đối với lãnh đạo cấp cao và cam kết sẽ tăng cường các biện pháp giám sát nội bộ.
Không chỉ Japan Airlines, tại Mỹ và châu Âu, một số chuyến bay của Southwest và Delta cũng từng bị huỷ vì phi công không đạt yêu cầu trong bài kiểm tra nồng độ cồn.
Vậy các hãng bay kiểm soát việc này như thế nào?
Không có một quy định chung cho toàn thế giới
Mỗi quốc gia và hãng hàng không sẽ có quy định khác nhau, với nhiều bước kiểm soát bao gồm: quy định “Bottle to throttle” (khoảng thời gian từ lúc uống rượu đến khi nhận nhiệm vụ), giới hạn nồng độ cồn trong máu (BAC), kiểm tra ngẫu nhiên, kiểm tra khi có nghi ngờ, giám sát y tế, báo cáo từ đồng nghiệp,… Cùng với đó là những hình phạt rất nghiêm khắc, từ đình chỉ, thu hồi giấy phép cho đến truy cứu trách nhiệm hình sự. Một số quốc gia còn yêu cầu phi hành đoàn phải kiểm tra hơi thở trước mỗi chuyến bay.
Mức BAC cho phép của từng quốc gia cũng khác nhau, có nơi chỉ chấp nhận dưới 0,04%, có nơi 0,02%, thậm chí có nước phải là mức 0% tuyệt đối. Thời gian “Bottle to throttle” cũng dao động từ 8, 10, 12 cho đến 24 giờ. Những khác biệt này khiến việc tuân thủ trở nên phức tạp, đặc biệt là với các phi công bay quốc tế.
Theo chia sẻ của Pete Hutchison, cựu cơ trưởng của Virgin Atlantic hơn 20 năm, ông không bao giờ để bản thân rơi vào tình huống phải tranh cãi về BAC. Khi thời gian nghỉ ngơi ngắn, dưới 24 tiếng, ông sẽ tránh bia rượu và khuyến khích tổ bay cũng làm điều tương tự. Chỉ khi thời gian nghỉ từ 2 ngày trở lên - một điều khá hiếm, ông mới cho phép bản thân thưởng thức 1 chai bia Tsing Tao ở Hong Kong hay 1 ly vang ở Cape Town.
“Chúng tôi là những phi công chuyên nghiệp, đã từng bỏ rất nhiều công sức để có được bằng lái thương mại. Chúng tôi phải chịu trách nhiệm pháp lý rất lớn trước công chúng, nên không ai muốn xảy ra sự cố cả.” - Pete Hutchison cho hay.
Mức BAC tại một số quốc gia
- Tại Anh, phi công phải có nồng độ cồn dưới 0,02% và có thể bị kiểm tra ngẫu nhiên bởi các đoàn thanh tra.
- Tại Mỹ, quy định cho phép BAC dưới 0,04% và thời gian “Bottle to throttle” là ít nhất 8 tiếng. Tuy nhiên, một số hãng bay như Delta hay United tự đặt ra mức nghiêm ngặt hơn, yêu cầu phi công không được uống rượu bia trước giờ bay 12 tiếng. Ngoài ra, FAA cũng khuyến nghị mốc 24 tiếng, vì 8 tiếng chưa chắc đủ lâu để loại bỏ hoàn toàn cồn và các tác động của cồn đến cơ thể và có thể ảnh hưởng đến hiệu suất bay.
- Tại Nhật Bản, luật không quy định mức BAC cụ thể, nhưng lại yêu cầu phi công không được làm nhiệm vụ nếu rượu hoặc thuốc gây ảnh hưởng đến khả năng lái máy bay. Sau các vụ việc gần đây, Japan Airlines cũng siết chặt quy định, nâng mức “Bottle to throttle” lên 24 giờ, yêu cầu phải kiểm tra hơi thở phi công 3 lần trước mỗi chuyến bay và cấm uống rượu trong thời gian lưu trú khách sạn ở nước ngoài.
Quốc gia có quy định nghiêm ngặt nhất thế giới
Đó chính là Ấn Độ, phi công phải tuân thủ mức 0% BAC, “Bottle to throttle” là 12 giờ và bắt buộc kiểm tra hơi thở trước camera ghi hình ở mỗi chuyến bay. Lần vi phạm đầu tiên sẽ bị đình chỉ bằng 3 tháng, lần thứ 2 là 3 năm và lần thứ 3 là tước bằng vĩnh viễn.
Do mức xử phạt nặng, mà nhiều phi công thậm chí còn tránh dùng nước súc miệng, nước hoa hay các dung dịch sát khuẩn. Để đảm bảo, họ còn kéo dài “Bottle to throttle” lên 16-24 tiếng.
Trường hợp vi phạm là cực kỳ hiếm
Theo dữ liệu của FAA, trong hơn 64000 lượt kiểm tra ngẫu nhiên vào năm 2023, chỉ có 65 trường hợp nồng độ cồn của phi công vượt mức cho phép. Mức này tương đương với 0,001%, một tỷ lệ vô cùng nhỏ. Nhờ vào nhiều bước kiểm soát, quy định xử phạt, kiểm tra ngẫu nhiên, giám sát đồng nghiệp, đến ý thức nghề nghiệp, nên các vụ việc thường bị phát hiện và ngăn chặn rủi ro từ rất sớm, trước khi máy bay rời khỏi mặt đất. Chính những biện pháp này đã giúp đảm bảo rằng sự an toàn của hàng không không phải là do may mắn mà là kết quả của sự kỷ luật nghiêm ngặt được duy trì trong suốt thời gian dài.
Tin xem thêm
nội dung mới
