Có thể anh em chưa biết: trò chơi kéo co ở VN là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại
10/12/2025 13:58
Có thể bạn chưa biết: trò chơi kéo co ở VN là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại
Kéo co là một trò chơi rất phổ biến và chúng ta có thể bắt gặp ở mọi nơi trên thế giới từ Âu Mỹ, Phi Châu, Á Châu, trò này thường được chơi ở các hội thao đông người hoặc lễ hội. Tuy nhiên có một thông tin thú vị về trò chơi kéo co mà chắc nhiều anh em chưa biết, đó là trò chơi kéo co và lễ hội kéo co ở Việt Nam đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2015.
Nghi lễ ở Lễ hội Kéo co đền Trấn Vũ (Hà Nội).
Tại phiên họp ngày 2/12/2015 của Ủy ban Liên Chính phủ về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể lần thứ 10, tổ chức ở Windhoek, Namibia, UNESCO đã phê duyệt hồ sơ chung của 4 nước gồm Việt Nam, Campuchia, Philippines và Hàn Quốc, nhằm công nhận Nghi lễ và Trò chơi Kéo Co là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại (DSVHPVTCNL).
Ở đại đại số các quốc gia khác, kéo co chỉ đơn giản là một trò chơi đối kháng tập thể giữa 2 đội. Tuy nhiên với các nước có nền văn minh lúa nước như ở Đông Nam Á và Đông Bắc Á, trò chơi kéo co luôn luôn được tổ chức trong các nghi lễ văn hóa của nông dân, gắn liền với tín ngưỡng linh thiêng và lịch sử của nền văn minh lúa nước.
Nghi lễ ở Lễ hội Kéo co đền Trấn Vũ (Hà Nội).
Tại phiên họp ngày 2/12/2015 của Ủy ban Liên Chính phủ về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể lần thứ 10, tổ chức ở Windhoek, Namibia, UNESCO đã phê duyệt hồ sơ chung của 4 nước gồm Việt Nam, Campuchia, Philippines và Hàn Quốc, nhằm công nhận Nghi lễ và Trò chơi Kéo Co là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại (DSVHPVTCNL).
Ở đại đại số các quốc gia khác, kéo co chỉ đơn giản là một trò chơi đối kháng tập thể giữa 2 đội. Tuy nhiên với các nước có nền văn minh lúa nước như ở Đông Nam Á và Đông Bắc Á, trò chơi kéo co luôn luôn được tổ chức trong các nghi lễ văn hóa của nông dân, gắn liền với tín ngưỡng linh thiêng và lịch sử của nền văn minh lúa nước.
Từ hàng ngàn năm qua, người nông dân các nước Á Đông thường chơi kéo co trong các dịp tổ chức hội làng, lễ cầu mưa, lễ hạ điền, lễ cúng Thành hoàng, tổ tiên vv và vv. Riêng ở Việt Nam đã công nhận Kéo Co là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào năm 2014 và nước ta tiếp tục gởi hồ sơ lên UNESCO.
Tuy nhiên khi Việt Nam bày tỏ ý kiến muốn được UNESCO công nhận trò chơi kéo co là DSVHPVTCNL thì tổ chức UNESCO và các nước xung quanh phản biện, cho rằng đây là “di sản” chung của nền văn minh lúa nước chứ không phải của riêng VN, kết quả là cả 4 nước VN, Campuchia, Philippines và Hàn Quốc cùng đứng tên trong hồ sơ gởi lên UNESCO, trong đó VN là nước chủ trì soạn thảo hồ sơ gởi lên UNESCO.
Cuối cùng, ngày 2/12/2015 UNESCO đã chính thức công nhận trò chơi này là DSVHPVTCNL, dưới tên gọi chung là Nghi lễ và Trò chơi Kéo Co, dưới dạng hồ sơ đa quốc của của Việt Nam và 3 nước nói trên. Trước đó có một số nước cũng muốn đứng tên trong hồ sơ nhưng không kịp “deadline nộp bài" như Thái Lan, Lào vv và vv.
Hội Kéo co Gijisi (TP Dangjin, Hàn Quốc) đến VN giao lưu Lễ hội kéo co đền Trấn Vũ năm 2025, tổ chức ngày 16/11 ở Long Biên, Hà Nội.
Với Kéo co, đây là trường hợp đặc biệt được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của chung nhiều nước, vì trò chơi này sở hữu nhiều yếu tố đặc biệt như:
- Gắn liền với các nghi lễ văn hóa dân gian, chứ không đơn thuần chỉ là một trò chơi thể thao.
- Được chơi và duy trì hàng ngàn năm qua.
- Có các tổ chức bài bản và chuyên nghiệp lập ra để bảo tồn nghi lễ và trò chơi kéo co.
- Có tính cộng đồng xã hội cao, thúc đẩy mọi người cùng chơi chung, bình đẳng, không phân biệt già, trẻ, nhỏ, lớn.
- Có tính giao lưu văn hóa xuyên quốc gia, thường được chơi ở các lễ hội văn hóa đa quốc gia.
- Có tính biến thể riêng của từng quốc gia, ví dụ kéo co dân gian ở VN sử dụng loại dây đan bằng mây tre, khác với kéo co ở Hàn Quốc, Nhật Bản sử dụng dây thừng. Tên gọi cũng khác nhau tùy mỗi nước, ví dụ ở HQ gọi là trò Juldarigi, ở Phú Thọ thì gọi là Kéo song, người dân ở Xuân Lai, Sóc Sơn thì gọi là Kéo mỏ…
- Có tư liệu lịch sử (sách báo, hình ảnh, phim tài liệu vv) rõ ràng chứng minh rằng trò chơi kéo co đã tồn tại ở nước đó hàng trăm, thậm chí hàng ngàn năm.
- Được các nước đứng tên trong hồ sơ cam kết bảo tồn dài hạn.
- Có tính “tân cổ giao duyên”: vừa là sự kiện thể thao của địa phương, vừa bảo tồn văn hóa vừa kết hợp quảng bá du lịch.
Tin xem thêm
nội dung mới
