Chạy đua huy động với lãi suất rất cao

Báo cáo mới nhất của Ngân hàng Nhà nước, tính đến ngày 22-12-2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt 18.374.185 tỷ đồng, tăng 17,65% so với đầu năm (cùng kỳ năm trước tăng 13,31%) và tăng 19,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Huy động vốn đạt 17.398.676 tỷ đồng, tăng 13,68% so với đầu năm (cùng kỳ năm trước tăng 8,64%) và tăng 15,79% so với cùng kỳ. Tín dụng tiền đồng chiếm 96,49%, tín dụng ngoại tệ chiếm 3,51% tổng tín dụng. Tín dụng ngắn hạn chiếm 52,65%, trung - dài hạn chiếm 47,33% tổng tín dụng.

Đối với mặt bằng lãi suất huy động, thống kê đến ngày 31-12-2025, hầu hết các ngân hàng thương mại đều điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi ở tất cả các kỳ hạn từ 1 đến 60 tháng so với cùng kỳ năm ngoái. Lãi suất tăng “đột biến” với các khoản tiền lớn, cùng kỳ hạn dài không chỉ là câu chuyện cạnh tranh lãi suất, mà còn phản ánh rõ hơn áp lực cân đối thanh khoản trong bối cảnh hạn mức tín dụng đã dần thu hẹp.

Cụ thể, biến động mạnh nhất diễn ra ở các kỳ hạn dưới 6 tháng. Nếu tại thời điểm cuối năm 2024, chỉ có 8 ngân hàng niêm yết lãi suất trực tuyến trên 4%/năm thì đến cuối năm 2025, mức lãi suất này đã trở nên phổ biến.

Đặc biệt, mức lãi suất trần 4,75%/năm theo quy định đã được nhiều đơn vị áp dụng như Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB), Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông (OCB), Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc tế (VIB), Ngân hàng thương mại cổ phần Lộc Phát (LPBank), Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh vượng (VPBank), Ngân hàng thương mại cổ phần Tiên Phong (TPBank)…

Đối với kỳ hạn dài hơn là từ 6 tháng đến dưới 12 tháng, lãi suất cao nhất đã lên tới 7,1%/năm, tăng 2,1% so với cuối năm 2024. Còn kỳ hạn 12 tháng, Ngân hàng thương mại cổ phần Thịnh vượng và Phát triển (PGBank) giữ vị trí cao nhất với 7,2%/năm, trong khi các ngân hàng khác niêm yết quanh ngưỡng 6%/năm.

Riêng Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc dân (NCB) cộng thêm lãi suất tới 2%/năm, đẩy mức lãi suất thực tế lên tới 8,3%/năm cho các khoản gửi đáp ứng đủ điều kiện về kỳ hạn và quy mô vốn. Thực tế, với một số trường hợp khách hàng cá biệt, có khoản tiền gửi hàng trăm tỷ đồng, lãi suất đã lên tới 8,7%/năm, song mức lãi suất này không phản ánh mặt bằng chung của thị trường.

Theo đại diện một ngân hàng thương mại ở Hà Nội, các ngân hàng chạy đua huy động với lãi suất rất cao, trên thực tế, cũng là những ngân hàng đã gần như hết room cho vay. Trong bối cảnh đó, huy động vốn với lãi suất cao mang tính phòng thủ nhiều hơn, nhằm bảo đảm thanh khoản, không phải để đẩy mạnh giải ngân.

Hướng đến tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả

Lý giải nguyên nhân lãi suất tăng mạnh, lãnh đạo một số ngân hàng thương mại cho biết, áp lực thanh khoản thường gia tăng vào thời điểm cuối năm do nhiều yếu tố cộng hưởng, từ nhu cầu chi trả của doanh nghiệp, người dân, cho tới các nghĩa vụ tài chính phát sinh theo chu kỳ.

Trong bối cảnh đó, việc chủ động nguồn vốn là cần thiết. Tuy nhiên, so với các năm trước, cuối năm 2025 có những khác biệt khi mặt bằng lãi suất có một số thời điểm “nóng” khiến các ngân hàng phải “ngó” nhau để điều chỉnh lãi suất theo thị trường nhằm “giữ chân” khách hàng cũ.

Chuyên gia kinh tế Lê Hồng Phong, nguyên Tổng Giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Lộc Phát (LPBank) cho rằng, diễn biến lãi suất huy động nên được đặt trong tổng thể bức tranh điều hành chính sách tiền tệ khi Ngân hàng Nhà nước điều hành linh hoạt, thận trọng, nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời kiểm soát lạm phát và ổn định thị trường tiền tệ. Việc lãi suất huy động điều chỉnh theo từng nhóm khách hàng hoặc từng ngân hàng là có thể xảy ra, nhưng nhìn chung, mặt bằng lãi suất đang duy trì ổn định, chưa xảy ra những biến động lớn gây tác động tới nền kinh tế.

Còn nhiều ý kiến về mặt bằng lãi suất, song những biến động này lại thu hút sự quan tâm của người dân, nhất là những người đang có khoản tiền nhàn rỗi lớn. Do đó, việc “canh chừng” lãi suất lẫn nhau để không bị “tụt” lại phía sau về lãi suất huy động khiến người gửi tiền rút tiết kiệm từ ngân hàng này để chuyển sang ngân hàng khác có lãi suất cao hơn là thực tế dễ xảy ra. Song, đại diện các ngân hàng cũng khuyến nghị, người gửi tiền cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích và rủi ro, đặc biệt là với các sản phẩm huy động có điều kiện đi kèm.

Về dự báo năm 2026, một số chuyên gia đánh giá, áp lực lãi suất huy động có thể dần "hạ nhiệt" khi bước sang năm mới, nhất là khi nhu cầu thanh khoản theo mùa vụ giảm bớt. Tuy nhiên, diễn biến cụ thể vẫn phụ thuộc lớn vào tốc độ giải ngân tín dụng, dòng tiền trên thị trường liên ngân hàng, cũng như bối cảnh kinh tế vĩ mô trong và ngoài nước.

Thực tế, diễn biến thị trường tiền tệ tháng cuối năm 2025 chỉ là một biến động nhỏ so với một năm thành công của ngành Ngân hàng và không bị coi là đáng lo ngại. Bởi, thực tế, các ngân hàng đang tập trung triển khai nhiều chương trình cho vay những lĩnh vực ưu tiên nhằm hướng đến tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả không chỉ cho riêng ngân hàng mà còn cho cả nền kinh tế.