Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao, anh em thấy lợi hay hại?

15/01/2026 13:47
Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao
Các mô hình AI thế hệ mới, đặc biệt là GPT‑5.2, đã có thể giải những bài toán ở cấp độ cao thay vì chỉ dừng lại ở mức giải bài tập sách giáo khoa.

Trong một số thí nghiệm gần đây, các bài toán mở trong danh sách của Paul Erdős đã được dán nguyên đề bài vào ChatGPT và chỉ sau 15 phút, chatbot này có thể đưa ra một bài giải hoàn chỉnh. Nói về Paul Erdős thì đây là một nhà toán học huyền thoại người Hungary. Ông được xem là một trong những nhà toán học xuất sắc và năng suất nhất thế kỷ 20, với hàng trăm bài báo trải rộng trên các lĩnh vực như tổ hợp, lý thuyết đồ thị, lý thuyết số và xấp xỉ.


Để kiểm chứng kết quả mà ChatGPT cung cấp, lời giải được đưa vào một hệ thống chuyên dùng để chuyển chứng minh tự nhiên sang “ngôn ngữ hình thức” Lean. Hiểu nôm na thì Lean là một kiểu “ngôn ngữ lập trình cho toán học”, nơi mọi bước suy luận đều phải được viết thành câu lệnh chặt chẽ, để máy tính có thể kiểm tra xem từ giả thiết tới kết luận có dùng đúng các định nghĩa, định lý và phép suy luận hay không.

Ngoài ra, hệ Aristotle vận hành trên Lean, có thể tự động hóa phần việc nặng nhọc này và đã đạt trình độ tương đương học sinh đoạt huy chương IMO trong các bài toán chứng minh được kiểm tra bằng Lean. Khi đó, lời giải của ChatGTP được kiểm chứng bởi hệ thống tự động Aristotle và sau khi đoạn mã Lean được kiểm tra, hệ thống xác nhận rằng “tất cả các bước suy luận đều hợp lệ, không có chỗ nhảy cóc hay sai logic”.

Điểm thú vị là mô hình của OpenAI không chỉ tra cứu rồi chép lại. Trong quá trình lập luận, GPT‑5.2 viện dẫn các định lý và công cụ số học như công thức của Legendre, tiên đề Bertrand, rồi tìm được một bài trả lời trên MathOverflow của Noam Elkies về một bài toán tương tự, nhưng lời giải cuối cùng lại khác và bao quát hơn so với Elkies, giải cho một phiên bản rộng hơn của bài toán Erdős. Điều này khiến nhiều người trong giới toán học bắt đầu xem đây là dấu hiệu của việc sáng tạo ở mức thực dụng: ghép nối kiến thức cũ thành chứng minh mới, có thể công bố và kiểm chứng được.

Đứng ở bối cảnh rộng hơn thì đây sẽ là một “sân chơi” lớn từ các bài toán Erdős. Bộ sưu tập hơn một nghìn giả thuyết của Erdős được duy trì online đã trở thành nơi thử nghiệm lý tưởng cho các hệ thống AI, với nhiều mức độ khó khác nhau. Từ cuối 2025, AlphaEvolve, một hệ thống AI xây dựng trên nền tảng Gemini mở hàng khi giải được vài bài trong danh sách bài toán Erdős và công bố kết quả và giờ đây thêm Chat GPT‑5.2 tiếp tục giải thêm một số bài. Chỉ tính từ Giáng sinh đến nay, khoảng 15 bài đã chuyển trạng thái từ “open” sang “solved” trên website Erdős, trong đó 11 bài ghi nhận vai trò trực tiếp của các mô hình AI.

Terence Tao, một trong những nhà toán học vĩ đại nhất còn sống hiện nay, thường được gọi là “thần đồng toán học” và được ví như “Mozart của toán học”, thì nhìn câu chuyện này khá tỉnh táo. Trên GitHub và Mastodon, anh phân loại rõ những trường hợp AI thật sự tự đẩy được ý tưởng chứng minh, và những trường hợp AI chủ yếu làm “trợ lý tra cứu tài liệu”. Tao cho rằng sức mạnh quy mô của AI khiến nó rất hợp để “càn quét” cái đuôi dài của những bài Erdős dễ hơn nhưng ít người để ý. Thực tế thì trong bộ bài toán Erdős, có một số ít bài cực kỳ khó, nổi tiếng, được nhiều người biết tới và săn đuổi; đó là phần “đầu”. Ngược lại, còn hàng trăm bài toán “vừa vừa” hoặc khá dễ, chủ đề rất đa dạng, ít được chú ý, nằm rải rác đó chính là cái “đuôi dài”.

Khi đó, các chatbot AI rất phù hợp để giải những bài toán này vì nhiều bài trong số đó có lời giải khá thẳng, chỉ là không ai dành thời gian ngồi làm. Theo Tao, với lớp bài toán này, khả năng chúng được giải hoàn toàn bằng AI thậm chí cao hơn con đường truyền thống.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng bài toán được giải, mà là việc các giáo sư toán và khoa học máy tính hàng đầu đã bắt đầu công khai dùng những công cụ này trong nghiên cứu. Họ có danh tiếng phải bảo vệ, nên việc họ dám đứng tên cùng các hệ thống AI được xem như một tín hiệu mạnh: AI đã chuyển từ món đồ chơi thú vị thành một cộng sự nghiêm túc trong thế giới toán học.



Tin xem thêm

Samsung bắt đầu sản xuất tấm nền OLED cho chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên

Chuyên mục UH Plus
25/06/2026 10:43

MXH mygo - Công ty đang sản xuất cả tấm nền màn hình bên ngoài lẫn bên trong cho thiết bị có thể là chiếc iPhone Ultra đầu tiên.

Garmin Enduro 4: hé lộ mẫu đồng hồ thông minh mới

Chuyên mục UH Plus
24/06/2026 15:15

MXH mygo - Thời điểm ra mắt Garmin Enduro 4 đang đến gần, khi một mẫu đồng hồ thông minh của Garmin – được cho là Enduro 4 – đã được Ủy ban Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ ...

Meta ra mắt mẫu kính thông minh mới, giá rẻ hơn

Chuyên mục UH Plus
24/06/2026 10:40

MXH mygo - Meta ra mắt mẫu kính thông minh mới, giá rẻ hơn dưới thương hiệu riêng của mình.

Chỉ sau 2 tuần, macOS Golden Gate Beta 2 đã có sẵn cho các nhà phát triển

Chuyên mục UH Plus
23/06/2026 10:08

MXH mygo - Apple đã cung cấp cho các nhà phát triển bản beta thứ hai của macOS Golden Gate, bản cập nhật này được phát hành hai tuần sau khi Apple tung ra bản beta đầu ti...

CEO mới của Apple lên kế hoạch cho 'cuộc cải tổ lớn về thiết kế'

Chuyên mục UH Plus
23/06/2026 09:52

MXH mygo - CEO mới John Ternus khẳng định thiết kế ’là cốt lõi trong mọi hoạt động của Apple’, nhưng muốn tạo ’dấu ấn mạnh mẽ’ lên đội ngũ.

Các tính năng AI hữu ích sẽ có mặt trên iPhone trong iOS 27

Chuyên mục UH Plus
22/06/2026 11:10

MXH mygo - Các tính năng AI hữu ích sẽ có mặt trên iPhone trong iOS 27

iPhone Air 2 có thể bị giảm cấu hình phần cứng?

Chuyên mục UH Plus
22/06/2026 10:36

MXH mygo - iPhone Air 2 có thể bị giảm cấu hình phần cứng, nhưng việc giảm cấu hình này có thể sẽ đặt dấu chấm hết cho tương lai sản phẩm

Apple đã công bố tổng cộng năm ứng dụng mới này..

Chuyên mục UH Plus
21/06/2026 11:18

MXH mygo - Apple đã công bố năm ứng dụng mới, trong đó bốn ứng dụng được công bố tại WWDC 2026 cùng với các bản cập nhật phần mềm mùa thu sắp tới, một ứng dụng được phát ...

Áp lực về chi phí đang buộc Samsung phải xem xét lại chiến lược

Chuyên mục UH Plus
21/06/2026 11:02

MXH mygo - Sự thay đổi lớn đối với mảng kinh doanh thiết bị của Samsung có thể dẫn đến việc thuê ngoài sản xuất nhiều hơn. Áp lực về chi phí đang buộc hãng phải xem xét l...