Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao, anh em thấy lợi hay hại?

15/01/2026 13:47
Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao
Các mô hình AI thế hệ mới, đặc biệt là GPT‑5.2, đã có thể giải những bài toán ở cấp độ cao thay vì chỉ dừng lại ở mức giải bài tập sách giáo khoa.

Trong một số thí nghiệm gần đây, các bài toán mở trong danh sách của Paul Erdős đã được dán nguyên đề bài vào ChatGPT và chỉ sau 15 phút, chatbot này có thể đưa ra một bài giải hoàn chỉnh. Nói về Paul Erdős thì đây là một nhà toán học huyền thoại người Hungary. Ông được xem là một trong những nhà toán học xuất sắc và năng suất nhất thế kỷ 20, với hàng trăm bài báo trải rộng trên các lĩnh vực như tổ hợp, lý thuyết đồ thị, lý thuyết số và xấp xỉ.


Để kiểm chứng kết quả mà ChatGPT cung cấp, lời giải được đưa vào một hệ thống chuyên dùng để chuyển chứng minh tự nhiên sang “ngôn ngữ hình thức” Lean. Hiểu nôm na thì Lean là một kiểu “ngôn ngữ lập trình cho toán học”, nơi mọi bước suy luận đều phải được viết thành câu lệnh chặt chẽ, để máy tính có thể kiểm tra xem từ giả thiết tới kết luận có dùng đúng các định nghĩa, định lý và phép suy luận hay không.

Ngoài ra, hệ Aristotle vận hành trên Lean, có thể tự động hóa phần việc nặng nhọc này và đã đạt trình độ tương đương học sinh đoạt huy chương IMO trong các bài toán chứng minh được kiểm tra bằng Lean. Khi đó, lời giải của ChatGTP được kiểm chứng bởi hệ thống tự động Aristotle và sau khi đoạn mã Lean được kiểm tra, hệ thống xác nhận rằng “tất cả các bước suy luận đều hợp lệ, không có chỗ nhảy cóc hay sai logic”.

Điểm thú vị là mô hình của OpenAI không chỉ tra cứu rồi chép lại. Trong quá trình lập luận, GPT‑5.2 viện dẫn các định lý và công cụ số học như công thức của Legendre, tiên đề Bertrand, rồi tìm được một bài trả lời trên MathOverflow của Noam Elkies về một bài toán tương tự, nhưng lời giải cuối cùng lại khác và bao quát hơn so với Elkies, giải cho một phiên bản rộng hơn của bài toán Erdős. Điều này khiến nhiều người trong giới toán học bắt đầu xem đây là dấu hiệu của việc sáng tạo ở mức thực dụng: ghép nối kiến thức cũ thành chứng minh mới, có thể công bố và kiểm chứng được.

Đứng ở bối cảnh rộng hơn thì đây sẽ là một “sân chơi” lớn từ các bài toán Erdős. Bộ sưu tập hơn một nghìn giả thuyết của Erdős được duy trì online đã trở thành nơi thử nghiệm lý tưởng cho các hệ thống AI, với nhiều mức độ khó khác nhau. Từ cuối 2025, AlphaEvolve, một hệ thống AI xây dựng trên nền tảng Gemini mở hàng khi giải được vài bài trong danh sách bài toán Erdős và công bố kết quả và giờ đây thêm Chat GPT‑5.2 tiếp tục giải thêm một số bài. Chỉ tính từ Giáng sinh đến nay, khoảng 15 bài đã chuyển trạng thái từ “open” sang “solved” trên website Erdős, trong đó 11 bài ghi nhận vai trò trực tiếp của các mô hình AI.

Terence Tao, một trong những nhà toán học vĩ đại nhất còn sống hiện nay, thường được gọi là “thần đồng toán học” và được ví như “Mozart của toán học”, thì nhìn câu chuyện này khá tỉnh táo. Trên GitHub và Mastodon, anh phân loại rõ những trường hợp AI thật sự tự đẩy được ý tưởng chứng minh, và những trường hợp AI chủ yếu làm “trợ lý tra cứu tài liệu”. Tao cho rằng sức mạnh quy mô của AI khiến nó rất hợp để “càn quét” cái đuôi dài của những bài Erdős dễ hơn nhưng ít người để ý. Thực tế thì trong bộ bài toán Erdős, có một số ít bài cực kỳ khó, nổi tiếng, được nhiều người biết tới và săn đuổi; đó là phần “đầu”. Ngược lại, còn hàng trăm bài toán “vừa vừa” hoặc khá dễ, chủ đề rất đa dạng, ít được chú ý, nằm rải rác đó chính là cái “đuôi dài”.

Khi đó, các chatbot AI rất phù hợp để giải những bài toán này vì nhiều bài trong số đó có lời giải khá thẳng, chỉ là không ai dành thời gian ngồi làm. Theo Tao, với lớp bài toán này, khả năng chúng được giải hoàn toàn bằng AI thậm chí cao hơn con đường truyền thống.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng bài toán được giải, mà là việc các giáo sư toán và khoa học máy tính hàng đầu đã bắt đầu công khai dùng những công cụ này trong nghiên cứu. Họ có danh tiếng phải bảo vệ, nên việc họ dám đứng tên cùng các hệ thống AI được xem như một tín hiệu mạnh: AI đã chuyển từ món đồ chơi thú vị thành một cộng sự nghiêm túc trong thế giới toán học.



Tin xem thêm

Từ 1/3, thị trường bất động sản hết thời chạy theo tin đồn?

Chuyên mục UH Plus
01/03/2026 09:12

(TPO/Ngọc Mai) - Từ ngày 1/3, quy định cấp mã định danh cho từng bất động sản sẽ có hiệu lực. Hệ thống dữ liệu quốc gia sẽ quản lý có đầy đủ thông tin, giá cả và lịch sử ...

Tin không hề vui: smartphone toàn cầu năm 2026 sẽ giảm mạnh sản lượng, và tăng giá!

Chuyên mục UH Plus
28/02/2026 17:30

IDC: lượng xuất xưởng smartphone toàn cầu năm 2026 sẽ giảm mạnh 12.9%

HONOR Magic V6 và OPPO Find N6 bị rò rỉ ảnh chụp thực tế với màn hình không nếp gấp?

Chuyên mục UH Plus
28/02/2026 17:25

HONOR Magic V6 và OPPO Find N6 bị rò rỉ ảnh chụp thực tế với màn hình không nếp gấp?

Thuế trả lời hộ kinh doanh về ghi số định danh thay mã số thuế trên hóa đơn

Chuyên mục UH Plus
28/02/2026 17:09

(VNN/Nguyễn Lê) - Cơ quan thuế vừa trả lời hộ kinh doanh về việc trên hóa đơn không thể hiện mã số thuế hộ kinh doanh tại mục “Mã số thuế” mà ghi mã số thuế hộ kinh doanh...

Màn hình chống nhìn trộm của Samsung S26 Ultra phức tạp hơn anh em nghĩ

Chuyên mục UH Plus
27/02/2026 08:38

(TinhTe/P.W) - Màn hình chống nhìn trộm của Samsung S26 Ultra phức tạp hơn anh em nghĩ

Netflix bỏ việc mua lại Warner Bros. Discovery khi Paramount nâng giá

Chuyên mục UH Plus
27/02/2026 08:30

(TinhTe/Đại Hiệp) - Netflix bỏ việc mua lại Warner Bros. Discovery khi Paramount nâng giá

Nhiều chính sách quan trọng có hiệu lực từ đầu tháng 3-2026

Chuyên mục UH Plus
27/02/2026 08:24

(NLDO/Phạm Dũng) - Từ ngày 1-3, thêm nhiều luật mới có hiệu lực, tập trung vào việc phục hồi doanh nghiệp (DN), cải thiện môi trường đầu tư,…

Sigma ra mắt 15mm f/1.4 DC dành cho dòng crop: nhỏ hơn, nhẹ hơn, quá đã...

Chuyên mục UH Plus
26/02/2026 09:41

Sigma ra mắt 15mm f/1.4 DC dành cho dòng crop: nhỏ hơn, nhẹ hơn, quá đã...

Quan điểm: Khi AI trở nên quá giỏi trong việc giả làm con người

Chuyên mục UH Plus
26/02/2026 09:28

(TinhTe-Nhật Minh) - Khi AI trở nên quá giỏi trong việc giả làm con người