Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao, anh em thấy lợi hay hại?

15/01/2026 13:47
Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao
Các mô hình AI thế hệ mới, đặc biệt là GPT‑5.2, đã có thể giải những bài toán ở cấp độ cao thay vì chỉ dừng lại ở mức giải bài tập sách giáo khoa.

Trong một số thí nghiệm gần đây, các bài toán mở trong danh sách của Paul Erdős đã được dán nguyên đề bài vào ChatGPT và chỉ sau 15 phút, chatbot này có thể đưa ra một bài giải hoàn chỉnh. Nói về Paul Erdős thì đây là một nhà toán học huyền thoại người Hungary. Ông được xem là một trong những nhà toán học xuất sắc và năng suất nhất thế kỷ 20, với hàng trăm bài báo trải rộng trên các lĩnh vực như tổ hợp, lý thuyết đồ thị, lý thuyết số và xấp xỉ.


Để kiểm chứng kết quả mà ChatGPT cung cấp, lời giải được đưa vào một hệ thống chuyên dùng để chuyển chứng minh tự nhiên sang “ngôn ngữ hình thức” Lean. Hiểu nôm na thì Lean là một kiểu “ngôn ngữ lập trình cho toán học”, nơi mọi bước suy luận đều phải được viết thành câu lệnh chặt chẽ, để máy tính có thể kiểm tra xem từ giả thiết tới kết luận có dùng đúng các định nghĩa, định lý và phép suy luận hay không.

Ngoài ra, hệ Aristotle vận hành trên Lean, có thể tự động hóa phần việc nặng nhọc này và đã đạt trình độ tương đương học sinh đoạt huy chương IMO trong các bài toán chứng minh được kiểm tra bằng Lean. Khi đó, lời giải của ChatGTP được kiểm chứng bởi hệ thống tự động Aristotle và sau khi đoạn mã Lean được kiểm tra, hệ thống xác nhận rằng “tất cả các bước suy luận đều hợp lệ, không có chỗ nhảy cóc hay sai logic”.

Điểm thú vị là mô hình của OpenAI không chỉ tra cứu rồi chép lại. Trong quá trình lập luận, GPT‑5.2 viện dẫn các định lý và công cụ số học như công thức của Legendre, tiên đề Bertrand, rồi tìm được một bài trả lời trên MathOverflow của Noam Elkies về một bài toán tương tự, nhưng lời giải cuối cùng lại khác và bao quát hơn so với Elkies, giải cho một phiên bản rộng hơn của bài toán Erdős. Điều này khiến nhiều người trong giới toán học bắt đầu xem đây là dấu hiệu của việc sáng tạo ở mức thực dụng: ghép nối kiến thức cũ thành chứng minh mới, có thể công bố và kiểm chứng được.

Đứng ở bối cảnh rộng hơn thì đây sẽ là một “sân chơi” lớn từ các bài toán Erdős. Bộ sưu tập hơn một nghìn giả thuyết của Erdős được duy trì online đã trở thành nơi thử nghiệm lý tưởng cho các hệ thống AI, với nhiều mức độ khó khác nhau. Từ cuối 2025, AlphaEvolve, một hệ thống AI xây dựng trên nền tảng Gemini mở hàng khi giải được vài bài trong danh sách bài toán Erdős và công bố kết quả và giờ đây thêm Chat GPT‑5.2 tiếp tục giải thêm một số bài. Chỉ tính từ Giáng sinh đến nay, khoảng 15 bài đã chuyển trạng thái từ “open” sang “solved” trên website Erdős, trong đó 11 bài ghi nhận vai trò trực tiếp của các mô hình AI.

Terence Tao, một trong những nhà toán học vĩ đại nhất còn sống hiện nay, thường được gọi là “thần đồng toán học” và được ví như “Mozart của toán học”, thì nhìn câu chuyện này khá tỉnh táo. Trên GitHub và Mastodon, anh phân loại rõ những trường hợp AI thật sự tự đẩy được ý tưởng chứng minh, và những trường hợp AI chủ yếu làm “trợ lý tra cứu tài liệu”. Tao cho rằng sức mạnh quy mô của AI khiến nó rất hợp để “càn quét” cái đuôi dài của những bài Erdős dễ hơn nhưng ít người để ý. Thực tế thì trong bộ bài toán Erdős, có một số ít bài cực kỳ khó, nổi tiếng, được nhiều người biết tới và săn đuổi; đó là phần “đầu”. Ngược lại, còn hàng trăm bài toán “vừa vừa” hoặc khá dễ, chủ đề rất đa dạng, ít được chú ý, nằm rải rác đó chính là cái “đuôi dài”.

Khi đó, các chatbot AI rất phù hợp để giải những bài toán này vì nhiều bài trong số đó có lời giải khá thẳng, chỉ là không ai dành thời gian ngồi làm. Theo Tao, với lớp bài toán này, khả năng chúng được giải hoàn toàn bằng AI thậm chí cao hơn con đường truyền thống.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng bài toán được giải, mà là việc các giáo sư toán và khoa học máy tính hàng đầu đã bắt đầu công khai dùng những công cụ này trong nghiên cứu. Họ có danh tiếng phải bảo vệ, nên việc họ dám đứng tên cùng các hệ thống AI được xem như một tín hiệu mạnh: AI đã chuyển từ món đồ chơi thú vị thành một cộng sự nghiêm túc trong thế giới toán học.



Tin xem thêm

Một số chú ý về cúm gia cầm trong dịp Tết, anh em chú ý nha

Chuyên mục UH Plus
12/02/2026 17:54

Một số chú ý về cúm gia cầm trong dịp Tết

VN-Index vượt xa 1.800 điểm

Chuyên mục UH Plus
12/02/2026 17:50

VN-Index nối dài đà tăng sang phiên thứ ba liên tiếp, ngay trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.

Sân bay Tân Sơn Nhất lập kỷ lục đón hơn 160.000 lượt khách trong một ngày

Chuyên mục UH Plus
11/02/2026 17:22

Ngày 11/2/2026 (24 tháng Chạp), Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất ghi nhận sản lượng khai thác cao nhất từ trước đến nay, với 1.063 chuyến bay và 160.459 lượt hành khá...

Anh em đã biết Vì sao Jony Ive dùng nút bấm trên xe Ferrari điện mới ra mắt

Chuyên mục UH Plus
11/02/2026 17:16

Vì sao Jony Ive dùng nút bấm trên xe Ferrari điện mới ra mắt

Tiền lương đi làm ngày nghỉ Tết có phải đóng thuế TNCN? Những thu nhập nào được miễn thuế?

Chuyên mục UH Plus
11/02/2026 17:11

Tiền lương đi làm ngày nghỉ Tết Nguyên đán 2026 có phải đóng thuế TNCN? Những thu nhập nào được miễn thuế? Đây là những câu hỏi được dư luận quan tâm.

Nikon Nikkor Z 50mm và 85mm f/1.2 S: "Mở được khẩu thì cứ mở đi, đáng lắm anh em à"

Chuyên mục UH Plus
10/02/2026 23:18

Nikon Nikkor Z 50mm và 85mm f/1.2 S: "Mở được khẩu thì cứ mở đi, đáng lắm"

Anh em có còn hay xài nước lau kính chuyên dụng cho mắt kính của mình không?

Chuyên mục UH Plus
10/02/2026 23:13

Anh em có còn hay xài nước lau kính chuyên dụng cho mắt kính của mình không?

ChatGPT bắt đầu có quảng cáo

Chuyên mục UH Plus
10/02/2026 23:09

ChatGPT, chatbot AI phổ biến toàn cầu, chính thức thử nghiệm đưa quảng cáo vào phiên bản miễn phí tại Mỹ. Bước đi này đánh dấu sự thay đổi lớn trong mô hình vận hành của ...

Cho anh chị em chưa biết: Người đã phổ biến món cacao sữa với thế giới

Chuyên mục UH Plus
09/02/2026 09:11

Người đã phổ biến món cacao sữa với thế giới