Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao, anh em thấy lợi hay hại?

15/01/2026 13:47
Mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể giải các bài toán ở cấp độ cao
Các mô hình AI thế hệ mới, đặc biệt là GPT‑5.2, đã có thể giải những bài toán ở cấp độ cao thay vì chỉ dừng lại ở mức giải bài tập sách giáo khoa.

Trong một số thí nghiệm gần đây, các bài toán mở trong danh sách của Paul Erdős đã được dán nguyên đề bài vào ChatGPT và chỉ sau 15 phút, chatbot này có thể đưa ra một bài giải hoàn chỉnh. Nói về Paul Erdős thì đây là một nhà toán học huyền thoại người Hungary. Ông được xem là một trong những nhà toán học xuất sắc và năng suất nhất thế kỷ 20, với hàng trăm bài báo trải rộng trên các lĩnh vực như tổ hợp, lý thuyết đồ thị, lý thuyết số và xấp xỉ.


Để kiểm chứng kết quả mà ChatGPT cung cấp, lời giải được đưa vào một hệ thống chuyên dùng để chuyển chứng minh tự nhiên sang “ngôn ngữ hình thức” Lean. Hiểu nôm na thì Lean là một kiểu “ngôn ngữ lập trình cho toán học”, nơi mọi bước suy luận đều phải được viết thành câu lệnh chặt chẽ, để máy tính có thể kiểm tra xem từ giả thiết tới kết luận có dùng đúng các định nghĩa, định lý và phép suy luận hay không.

Ngoài ra, hệ Aristotle vận hành trên Lean, có thể tự động hóa phần việc nặng nhọc này và đã đạt trình độ tương đương học sinh đoạt huy chương IMO trong các bài toán chứng minh được kiểm tra bằng Lean. Khi đó, lời giải của ChatGTP được kiểm chứng bởi hệ thống tự động Aristotle và sau khi đoạn mã Lean được kiểm tra, hệ thống xác nhận rằng “tất cả các bước suy luận đều hợp lệ, không có chỗ nhảy cóc hay sai logic”.

Điểm thú vị là mô hình của OpenAI không chỉ tra cứu rồi chép lại. Trong quá trình lập luận, GPT‑5.2 viện dẫn các định lý và công cụ số học như công thức của Legendre, tiên đề Bertrand, rồi tìm được một bài trả lời trên MathOverflow của Noam Elkies về một bài toán tương tự, nhưng lời giải cuối cùng lại khác và bao quát hơn so với Elkies, giải cho một phiên bản rộng hơn của bài toán Erdős. Điều này khiến nhiều người trong giới toán học bắt đầu xem đây là dấu hiệu của việc sáng tạo ở mức thực dụng: ghép nối kiến thức cũ thành chứng minh mới, có thể công bố và kiểm chứng được.

Đứng ở bối cảnh rộng hơn thì đây sẽ là một “sân chơi” lớn từ các bài toán Erdős. Bộ sưu tập hơn một nghìn giả thuyết của Erdős được duy trì online đã trở thành nơi thử nghiệm lý tưởng cho các hệ thống AI, với nhiều mức độ khó khác nhau. Từ cuối 2025, AlphaEvolve, một hệ thống AI xây dựng trên nền tảng Gemini mở hàng khi giải được vài bài trong danh sách bài toán Erdős và công bố kết quả và giờ đây thêm Chat GPT‑5.2 tiếp tục giải thêm một số bài. Chỉ tính từ Giáng sinh đến nay, khoảng 15 bài đã chuyển trạng thái từ “open” sang “solved” trên website Erdős, trong đó 11 bài ghi nhận vai trò trực tiếp của các mô hình AI.

Terence Tao, một trong những nhà toán học vĩ đại nhất còn sống hiện nay, thường được gọi là “thần đồng toán học” và được ví như “Mozart của toán học”, thì nhìn câu chuyện này khá tỉnh táo. Trên GitHub và Mastodon, anh phân loại rõ những trường hợp AI thật sự tự đẩy được ý tưởng chứng minh, và những trường hợp AI chủ yếu làm “trợ lý tra cứu tài liệu”. Tao cho rằng sức mạnh quy mô của AI khiến nó rất hợp để “càn quét” cái đuôi dài của những bài Erdős dễ hơn nhưng ít người để ý. Thực tế thì trong bộ bài toán Erdős, có một số ít bài cực kỳ khó, nổi tiếng, được nhiều người biết tới và săn đuổi; đó là phần “đầu”. Ngược lại, còn hàng trăm bài toán “vừa vừa” hoặc khá dễ, chủ đề rất đa dạng, ít được chú ý, nằm rải rác đó chính là cái “đuôi dài”.

Khi đó, các chatbot AI rất phù hợp để giải những bài toán này vì nhiều bài trong số đó có lời giải khá thẳng, chỉ là không ai dành thời gian ngồi làm. Theo Tao, với lớp bài toán này, khả năng chúng được giải hoàn toàn bằng AI thậm chí cao hơn con đường truyền thống.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng bài toán được giải, mà là việc các giáo sư toán và khoa học máy tính hàng đầu đã bắt đầu công khai dùng những công cụ này trong nghiên cứu. Họ có danh tiếng phải bảo vệ, nên việc họ dám đứng tên cùng các hệ thống AI được xem như một tín hiệu mạnh: AI đã chuyển từ món đồ chơi thú vị thành một cộng sự nghiêm túc trong thế giới toán học.



Tin xem thêm

"Apple đã mắc 'sai lầm lớn' với hoạt động đặt trước bộ đôi iPhone"

Chuyên mục UH Plus
19/10/2026 09:50

MXH mygo - Mark Gurman vừa đưa ra nhận xét: Apple đã mắc ’sai lầm lớn’ với hoạt động đặt trước bộ đôi iPhone

Claude, trí tuệ nhân tạo của Anthropic, đã giải quyết được một bí ẩn mật mã học tồn tại suốt 25 năm qua

Chuyên mục UH Plus
18/10/2026 09:46

MXH mygo - Claude của Anthropic giải mã một bí ẩn mật mã học 25 năm tuổi của NSA trong chưa đầy 30 phút

Samsung có thể cắt giảm 30% sản lượng điện thoại trong năm nay

Chuyên mục UH Plus
18/10/2026 09:38

MXH mygo - Samsung có thể cắt giảm 30% sản lượng điện thoại trong năm nay khi biên lợi nhuận dần biến mất.

Thế lực mới ngành sữa: Ả Rập Xê Út mang ngành chăn nuôi bò sữa đến giữa sa mạc

Chuyên mục UH Plus
17/10/2026 23:57

MXH mygo - Ngành công nghiệp sữa của Ả Rập Xê Út đang phát triển mạnh mẽ, nhưng liệu nó có bền vững không?

Anthropic cảnh báo các mô hình AI nhỏ có thể tự sao chép thông qua các thiết bị IoT

Chuyên mục UH Plus
17/10/2026 23:34

MXH mygo - Những “bộ sao chép dựa trên trọng số” (small weight-based replicators) này có thể mở đường cho một thế hệ sâu máy tính mới.

Kính AR XREAL 1 Pro+ nâng độ sáng lên 1.200 nit với giá 599 USD

Chuyên mục UH Plus
16/10/2026 10:38

MXH mygo - Phiên bản mới có giá 599 USD này được trang bị hệ thống quang học Micro-OLED với độ sáng 1.200 nit cùng khả năng hiển thị chiều sâu 3D ở tần số 60Hz; bản cập n...

Asus ra mắt đối thủ mới của MacBook Air

Chuyên mục UH Plus
16/10/2026 10:23

MXH mygo - Asus ra mắt đối thủ mới của MacBook Air với thiết kế kim loại, RAM 16 GB và màn hình OLED 120 Hz

Giá sạc xe điện ở Trung Quốc vẫn đang có xu hướng tăng

Chuyên mục UH Plus
15/10/2026 11:16

MXH mygo -

Fitbit Edge của Google chính thức ra mắt

Chuyên mục UH Plus
15/10/2026 10:46

MXH mygo - Fitbit Edge của Google nằm ở phân khúc giữa Fitbit Air và Pixel Watch 5, cũng có thể coi Fitbit Air là phiên bản kế nhiệm của Fitbit Charge 6