Tại sao vết sẹo không bao giờ mất đi?
01/05/2026 15:59
TinhTe/Quốc Khánh - Tại sao vết sẹo không bao giờ mất đi?
Ai trong chúng ta cũng có vài vết sẹo trên người trong suốt cuộc đời của mình, to nhỏ đủ cả. Những vết sẹo này cứ ở đó trên da của mình, gần như không bao giờ biến mất, có chăng là mờ đi phần nào mà thôi đối với những vết sẹo nhỏ và ít phức tạp. Vậy tại sao sẹo không bao giờ mất đi?
Làn da là lớp vỏ bảo vệ cơ thể trước các tác nhân bên ngoài. Đây là một cơ quan kỳ diệu, và điều quan trọng là chúng ta cần phải giữ được sự toàn vẹn của làn da. Cấu tạo của da gồm 3 lớp, theo thứ tự từ ngoài cùng đến trong cùng là biểu bì (epidermis), trung bì (dermis), và lớp mỡ hay còn gọi là hạ bì (hypodermis).
Sau khi da bị tổn thương, một loạt các quá trình sinh học bắt đầu xảy ra. Nếu một chấn thương chỉ làm tổn hại lớp biểu bì, vết thương thường sẽ lành mà không để lại sẹo. Nhưng nếu vết thương xâm lấn sâu hơn, sẹo sẽ hình thành. Tất cả các sẹo, nhỏ hay lớn, hình thành để sửa chữa và tái tạo tính liên tục và cơ chế bảo vệ của làn da. Nói một cách khác, ưu tiên của cơ thể là làm cho làn da đủ mạnh, đủ khỏe để chống lại sự xâm nhập của vi trùng, chứ không phải làm cho nó nhìn hoàn hảo.
Sẹo được tạo thành qua nhiều giai đoạn. Đầu tiên là cơ thể tạo một cục máu đông để cầm máu, sau đó cục máu đông này khô đi và biến thành lớp vảy. Hệ miễn dịch gửi các tế bào chuyên biệt đến cục máu đông này để đánh bật bất kỳ vi trùng nào có ý định vượt qua vết thương. Để làm điều đó, các tế bào này tiết ra một hóa chất riêng (gọi là cytokine), để ngừa nhiễm trùng và qua đó cũng gửi một thông điệp đến cơ thể rằng đã đến lúc để dọn dẹp khu vực da bị tổn thương.
Làn da là lớp vỏ bảo vệ cơ thể trước các tác nhân bên ngoài. Đây là một cơ quan kỳ diệu, và điều quan trọng là chúng ta cần phải giữ được sự toàn vẹn của làn da. Cấu tạo của da gồm 3 lớp, theo thứ tự từ ngoài cùng đến trong cùng là biểu bì (epidermis), trung bì (dermis), và lớp mỡ hay còn gọi là hạ bì (hypodermis).
Sau khi da bị tổn thương, một loạt các quá trình sinh học bắt đầu xảy ra. Nếu một chấn thương chỉ làm tổn hại lớp biểu bì, vết thương thường sẽ lành mà không để lại sẹo. Nhưng nếu vết thương xâm lấn sâu hơn, sẹo sẽ hình thành. Tất cả các sẹo, nhỏ hay lớn, hình thành để sửa chữa và tái tạo tính liên tục và cơ chế bảo vệ của làn da. Nói một cách khác, ưu tiên của cơ thể là làm cho làn da đủ mạnh, đủ khỏe để chống lại sự xâm nhập của vi trùng, chứ không phải làm cho nó nhìn hoàn hảo.
Sẹo được tạo thành qua nhiều giai đoạn. Đầu tiên là cơ thể tạo một cục máu đông để cầm máu, sau đó cục máu đông này khô đi và biến thành lớp vảy. Hệ miễn dịch gửi các tế bào chuyên biệt đến cục máu đông này để đánh bật bất kỳ vi trùng nào có ý định vượt qua vết thương. Để làm điều đó, các tế bào này tiết ra một hóa chất riêng (gọi là cytokine), để ngừa nhiễm trùng và qua đó cũng gửi một thông điệp đến cơ thể rằng đã đến lúc để dọn dẹp khu vực da bị tổn thương.
Sau khi tiếp nhận các tín hiệu này, nhiều tế bào chuyên biệt trong da được gọi là nguyên bào sợi bắt đầu hành động. Những tế bào này bắt đầu tiết ra một loại “giàn giáo” sinh học, được biết đến là ma trận ngoại bào, được cấu tạo từ những phân tử giống như proteins dạng sợi dài, ví dụ là collagen. Những proteins cứng cáp này tăng độ vững của mô sẹo.
Mặc dù một vết thương có thể đóng lại nhanh, toàn bộ quá trình phục hồi các lớp của da có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm.
Một vết sẹo đã lành được cấu tạo từ nhiều lớp collagen dày và chắc, và các mô liên kết khác, nhưng không tuyến mồ hôi hoặc nang lông. Nên sẹo không giống như những lớp da bình thường vì nó có ít tế bào hơn để làm mới và thay thế. Những phân tử collagen sẽ ở đó mãi mãi. Đôi khi, cơ thể chúng ta phản ứng quá mức trong việc tạo ra collagen, làm cho vết sẹo to và gồ lên.
Để vá lại vết thương hở càng nhanh càng tốt, cơ thể tạo ra collagen dư. Điều này tạo ra vết sẹo đỏ và dày lên, được gọi là sẹo phì đại. Trong một số trường hợp, vết sẹo mở rộng ra khá nhiều so với vết thương. Những sẹo này gọi là sẹo lồi.
Sẹo lồi có thể ngứa và đau khi bắt đầu hình thành. Nếu nó phát triển ở gần khớp, nó sẽ làm ảnh hưởng đến vận động của chúng ta. Việc phẫu thuật để loại bỏ loại sẹo này có thể làm chúng phát triển lại mạnh mẽ hơn và to hơn.
Các bác sĩ có thể thay đổi một vài yếu tố, chẳng hạn như màu và độ dày của sẹo qua phương pháp thẩm mỹ, và steroid có thể giảm độ đỏ của sẹo. Nhưng điều quan trọng nhất để tránh có vết sẹo là quản lý vết thương. Hãy giữ viết thương sạch. Nếu là vết thương hở, cần che nó lại với bông băng sạch. Nếu vết thương đã đóng, bôi lên nó một lớp thuốc mỏng.
Tin xem thêm
nội dung mới
