Tại nhiều quốc gia ở châu Á, giấc ngủ trưa được coi là một nghi thức thiêng liêng để tái tạo năng lượng. Tuy nhiên, tại Mỹ, khái niệm "siesta" hay ngủ trưa giữa hai ca làm việc thường bị coi là một điều xa xỉ, thậm chí là dấu hiệu của sự lười biếng.

Lý do người Mỹ không ngủ trưa

Người Mỹ có thể chi hàng tỷ USD cho các loại thực phẩm chức năng hỗ trợ giấc ngủ vào ban đêm, nhưng họ lại quyết liệt chối bỏ việc nghỉ ngơi vào ban ngày. Sự khác biệt này không đơn thuần đến từ sở thích cá nhân mà là kết quả của một hệ thống giá trị văn hóa, kinh tế và sinh học phức tạp đã hình thành qua nhiều thế kỷ.

Ám ảnh về năng suất lao động

Lý do đầu tiên và quan trọng nhất nằm ở "đạo đức làm việc" vốn đã ăn sâu vào gốc rễ xã hội Mỹ từ thời lập quốc. Tinh thần làm việc chăm chỉ, không ngừng nghỉ được tôn vinh như một đức tính đẹp và là thước đo giá trị con người.

Trong môi trường này, bận rộn được coi là một biểu tượng của địa vị xã hội. Một người luôn tay luôn chân, phản hồi email ngay cả trong giờ ăn trưa được xem là hình mẫu của sự thành công. Ngược lại, việc thừa nhận mình cần ngủ trưa vô tình gửi đi một thông điệp tiêu cực rằng bản thân không đủ sức bền hoặc đang thiếu hiệu suất.

Văn hóa công sở tại Mỹ đề cao sự hiện diện liên tục từ sáng sớm đến chiều muộn. Thời gian nghỉ trưa thường bị rút ngắn tối đa, đôi khi chỉ vừa đủ để ăn một chiếc sandwich nhanh gọn ngay tại bàn làm việc. Việc tách mình ra khỏi dòng chảy công việc để ngủ một giấc 30 phút bị xem là hành động làm gián đoạn đà tăng trưởng và thiếu trách nhiệm với tập thể. Đối với người Mỹ, thời gian là tiền bạc, và ngủ trưa chính là sự lãng phí.

Thiết kế văn phòng

Các văn phòng hiện đại tại Mỹ hầu hết được thiết kế theo không gian mở, ưu tiên sự tương tác và giám sát công khai. Kiểu thiết kế này hoàn toàn thiếu đi những góc riêng tư, sự yên tĩnh hay những chiếc ghế sofa đủ thoải mái để ngả lưng. Khi không có một không gian phù hợp và an toàn để chợp mắt, người lao động Mỹ buộc phải chọn cách duy trì sự tỉnh táo suốt ngày dài làm việc.

Bên cạnh đó, tại nhiều quốc gia, quy hoạch đô thị thường cho phép nhà nằm gần nơi làm việc, tạo điều kiện cho người dân có thể về nhà ăn trưa và nghỉ ngơi.

Tuy nhiên, ở Mỹ, mô hình ngoại ô hóa khiến khoảng cách giữa khu dân cư và các trung tâm tài chính, văn phòng thường rất xa. Với thời gian di chuyển trung bình từ 30 phút đến hơn một tiếng đồng hồ trên các đường cao tốc đông đúc, việc quay về nhà giữa ngày là điều không tưởng.

Văn hóa cà phê

Lý do thứ ba liên quan đến sự phụ thuộc mạnh mẽ vào các chất kích thích, đặc biệt là caffeine. Mỹ là một trong những quốc gia tiêu thụ cà phê lớn nhất thế giới, nhưng cách họ sử dụng mang tính chất phục vụ công việc hơn là thưởng thức.

Thay vì lắng nghe cơ thể và nghỉ ngơi khi xuất hiện cơn buồn ngủ sinh lý vào khoảng 13h, người Mỹ chọn cách nạp thêm một ly latte cỡ lớn hoặc các loại nước tăng lực chứa đầy đường và caffeine.Caffeine hoạt động bằng cách ngăn chặn các thụ thể adenosine trong não – hoạt chất tích tụ suốt cả ngày để tạo ra cảm giác buồn ngủ.

Bằng cách này, người Mỹ tạo ra một sự tỉnh táo giả tạo để vượt qua cơn mệt mỏi. Chu kỳ này lặp đi lặp lại khiến cơ thể dần mất đi khả năng nhận biết nhịp sinh học tự nhiên. Đối với nhiều người Mỹ, cà phê không chỉ là đồ uống, nó là "nhiên liệu lao động" không thể thiếu để duy trì guồng quay công việc mà không cần đến giấc ngủ trưa.

Áp lực cạnh tranh

Trong một xã hội đề cao tính cạnh tranh như Mỹ, nỗi sợ bị thay thế luôn thường trực trong tâm trí người lao động. Đây là khiến giấc ngủ trưa không có chỗ đứng. Thị trường lao động Mỹ vốn nổi tiếng với tính linh hoạt nhưng cũng đầy khắc nghiệt, nơi các phúc lợi về thời gian nghỉ ngơi thường ít hơn nhiều so với các nước khác.

Việc một nhân viên đi ngủ trưa trong khi đồng nghiệp của họ vẫn đang miệt mài bên máy tính tạo ra một sự tương phản tâm lý nặng nề. Người Mỹ lo ngại rằng nếu họ nghỉ ngơi, họ sẽ bỏ lỡ một thông tin quan trọng, một cơ hội thăng tiến hoặc đơn giản là bị sếp đánh giá thấp về sự tận tụy.

Nỗi sợ hãi này biến việc ngủ trưa thành một hành động "liều lĩnh". Thay vì coi đó là cách để tăng năng suất cho buổi chiều, họ coi đó là một rủi ro nghề nghiệp cần phải tránh bằng mọi giá.

Nhịp sinh học

Lý do cuối cùng nằm ở lối sống công nghệ cao và sự lệ thuộc vào ánh sáng nhân tạo. Người Mỹ dành phần lớn thời gian trong ngày dưới ánh đèn huỳnh quang của văn phòng và ánh sáng xanh từ màn hình máy tính, điện thoại. Sự tiếp xúc liên tục này làm rối loạn sản sinh melatonin, hormone điều chỉnh chu kỳ thức - ngủ của con người.

Khi nhịp sinh học bị đẩy lệch, nhiều người Mỹ gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ sâu vào ban đêm, dẫn đến tình trạng mệt mỏi mãn tính vào ban ngày. Tuy nhiên, thay vì bù đắp bằng một giấc ngủ trưa ngắn để cân bằng lại hệ thần kinh, họ lại cố gắng kéo dài sự tỉnh táo bằng các hoạt động giải trí nhanh hoặc tiếp tục làm việc.

Tư duy "ngủ là để dành cho ban đêm" khiến họ bỏ qua những lợi ích khoa học đã được chứng minh của giấc ngủ trưa đối với sức khỏe tim mạch và khả năng sáng tạo. Họ thà chịu đựng sự mệt mỏi lờ đờ còn hơn là phá vỡ quy tắc thức trọn ngày đã được thiết lập.

Mặc dù gần đây một số tập đoàn công nghệ lớn tại Thung lũng Silicon đã bắt đầu đưa vào các "nap pod" (buồng ngủ trưa) để cải thiện sức khỏe nhân viên, nhưng để thay đổi định kiến "ngủ trưa là lười biếng" của cả một quốc gia vẫn là một hành trình dài. Chừng nào năng suất vẫn còn được tính bằng số giờ ngồi tại bàn làm việc, giấc ngủ trưa vẫn sẽ mãi là một "người khách lạ" trong đời sống của người dân Mỹ.

vtcnews/Hoàng Hà