Anh em có biết: cáp ngầm có thể nghe ngóng các mối đe doạ để ngăn chặn hành vi phá hoại
29/03/2026 10:17
TinhTe/Nhật Minh - Anh em có biết: cáp ngầm có thể nghe ngóng các mối đe doạ để ngăn chặn hành vi phá hoại
Các tuyến cáp ngầm dưới biển hoàn toàn có thể “lắng nghe” những kẻ phá hoại đang tiến đến, và sẵn sàng cảnh báo cho cơ quan chức năng.
Cáp ngầm dưới biển như những mạch máu trải dài dưới đáy đại dương, là huyết mạch giúp các quốc gia trao đổi dữ liệu và duy trì kết nối viễn thông trên toàn cầu. Hiện có hơn 600 tuyến cáp ngầm đang hoạt động, đảm nhiệm tới 99% lưu lượng dữ liệu viễn thông liên lục địa trên thế giới. Nếu nối tất cả các tuyến cáp này lại với nhau, tổng chiều dài của chúng sẽ vượt quá 900.000 dặm. Ngoài ra, tổng chiều dài của toàn bộ hệ thống cáp ngầm trên thế giới gấp hơn 32 lần chu vi Trái Đất tại xích đạo. Để truyền tải dữ liệu, cáp ngầm sử dụng công nghệ sợi quang kết hợp với laser, cho phép truyền tín hiệu cực nhanh dưới dạng ánh sáng qua các sợi thủy tinh được bọc trong nhiều lớp bảo vệ bằng nhựa và thép. Dữ liệu sau đó được chuyển về các trung tâm dữ liệu trên đất liền để xử lý và diễn giải.
Cáp ngầm dưới biển như những mạch máu trải dài dưới đáy đại dương, là huyết mạch giúp các quốc gia trao đổi dữ liệu và duy trì kết nối viễn thông trên toàn cầu. Hiện có hơn 600 tuyến cáp ngầm đang hoạt động, đảm nhiệm tới 99% lưu lượng dữ liệu viễn thông liên lục địa trên thế giới. Nếu nối tất cả các tuyến cáp này lại với nhau, tổng chiều dài của chúng sẽ vượt quá 900.000 dặm. Ngoài ra, tổng chiều dài của toàn bộ hệ thống cáp ngầm trên thế giới gấp hơn 32 lần chu vi Trái Đất tại xích đạo. Để truyền tải dữ liệu, cáp ngầm sử dụng công nghệ sợi quang kết hợp với laser, cho phép truyền tín hiệu cực nhanh dưới dạng ánh sáng qua các sợi thủy tinh được bọc trong nhiều lớp bảo vệ bằng nhựa và thép. Dữ liệu sau đó được chuyển về các trung tâm dữ liệu trên đất liền để xử lý và diễn giải.
Với mức độ phụ thuộc lớn như vậy, bất kỳ sự cố nào xảy ra với cáp ngầm đều có thể gây gián đoạn nghiêm trọng và thực tế là đã từng xảy ra. Chẳng hạn, vào năm 2024, ba tuyến cáp lớn ở Biển Đỏ đã bị đứt, ảnh hưởng đến khoảng 25% lưu lượng dữ liệu giữa châu Á, Trung Đông và châu Âu. Ban đầu, người ta nghi ngờ có yếu tố phá hoại, nhưng sau đó Ủy ban Bảo vệ Cáp Quốc tế kết luận nguyên nhân là do tai nạn từ hoạt động hàng hải thương mại.
Trên thực tế, mỗi tuần có khoảng 2–4 tuyến cáp bị hư hỏng ở đâu đó trên thế giới. Phần lớn các sự cố là do nguyên nhân vô tình, như dịch chuyển địa chất dưới đáy biển hoặc cáp bị mắc vào thiết bị đánh bắt cá. Tuy nhiên, khả năng phá hoại có chủ đích hoàn toàn không phải là điều không có. Trong nhiều năm qua, đã xuất hiện những nghi vấn về việc các tác nhân được nhà nước hậu thuẫn sử dụng tàu thương mại để dò tìm và cố tình phá hủy các tuyến cáp. Vì vậy, nhiều chính phủ đã đầu tư mạnh vào việc tuần tra đại dương và giám sát các hoạt động đáng ngờ. Ví dụ, Hải quân Hoàng gia Anh đã triển khai tàu Royal Fleet Auxiliary Proteus, một tàu giám sát đại dương đa nhiệm nặng 6.000 tấn, được trang bị công nghệ lập bản đồ đáy biển tiên tiến cùng các phương tiện lặn tự hành (AUV), nhằm theo dõi hệ thống cáp quanh vùng biển nước Anh.
Hay con tàu George W. Goethals, mang tên vị sĩ quan quân đội kiêm kỹ sư dân dụng giám sát việc xây dựng kênh đào Panama, là phương tiện mới nhất gia nhập đội tàu hỗ trợ hạ tầng cáp ngầm của công ty xây dựng Jan De Nul (Bỉ). Con tàu này được thiết kế để rải đá bảo vệ, một phương pháp đặt các khối đá lớn xung quanh cáp nhằm tăng độ an toàn. Với sức chứa lên tới 37.000 tấn, tàu sẽ hoạt động tại Biển Bắc và Đông Nam Á, có khả năng triển khai đá xuống độ sâu tới 400 mét dưới mặt nước.
Hoặc sau hàng loạt sự cố hư hại cáp ngầm tại biển Baltic, cũng như việc phát hiện tàu ngầm Nga hoạt động gần các hạ tầng dưới biển trong những năm gần đây, NATO đã triển khai chiến dịch quốc tế mang tên Baltic Sentry. Bằng cách sử dụng nhiều loại phương tiện như drone hải quân, tàu hộ vệ và tàu rà phá thủy lôi, NATO hướng tới việc bảo vệ các cơ sở hạ tầng quan trọng dưới biển và răn đe những kẻ có ý định phá hoại. Song song đó, chiến dịch còn áp dụng công nghệ giám sát, bao gồm trí tuệ nhân tạo để theo dõi các chuyển động bất thường của tàu thuyền và phương tiện lặn không người lái, đồng thời tăng cường chia sẻ thông tin tình báo giữa các quốc gia thành viên.
Cách các sợi cáp biển nghe ngóng các mối đe doạ
- Trạm bờ với các cảm biến (interrogator) được đặt trong các trung tâm dữ liệu, nơi tiếp nhận thông tin từ cáp ngầm.
- Xung laser: Cảm biến phát các xung laser dọc theo sợi cáp để xác định nguồn gây tác động, tức là các sóng âm.
- Tín hiệu tán xạ ngược: Khi xung laser gặp tác động từ sóng âm, một phần ánh sáng sẽ bị tán xạ và phản hồi về cảm biến.
- Độ trễ thời gian: Cảm biến tính toán độ trễ của tín hiệu phản hồi để xác định chính xác vị trí trên cáp nơi xảy ra tác động.
- Truyền dữ liệu: vị trí của nguồn sóng âm, có thể là một con tàu đi ngang, sẽ được truyền theo thời gian thực đến các trung tâm xử lý trên toàn cầu.
Bên cạnh việc tăng cường lớp vỏ bảo vệ và chôn cáp ở vùng nước nông, một phương pháp bảo vệ khác là trang bị cho cáp hệ thống “cảnh báo sớm” thông qua kỹ thuật gọi là cảm biến âm học phân tán (Distributed Acoustic Sensing – DAS). Khi ánh sáng truyền qua sợi quang, nó sẽ bị phản xạ và tán xạ dọc theo đường đi. Những tác động gây áp lực lên cáp như sóng âm lan truyền trong nước, sẽ tạo ra những sai lệch nhỏ trong quá trình tán xạ này, hiện tượng được gọi là tán xạ Rayleigh, cũng chính là nguyên lý khiến bầu trời có màu xanh. Các sai lệch này đóng vai trò như “dấu thời gian”, cho phép các cảm biến đặt trên bờ xác định chính xác vị trí trên cáp nơi có tác động xảy ra, cũng như suy ra nguồn gốc của nó. Hệ thống DAS có thể phát hiện các nguồn gây nhiễu ở khoảng cách hơn 60 dặm, tùy thuộc vào mức độ tác động lên cáp.
Tin xem thêm
nội dung mới
