Microsoft vừa công bố Project Zenith, một cấu hình Windows 11 mới được thiết kế dành riêng cho các nhà phát triển. Dự án này kết hợp các cài đặt Windows hướng đến lập trình viên, các công cụ được cài đặt sẵn và yêu cầu phần cứng cao cấp để tạo ra trải nghiệm máy tính "sẵn sàng để lập trình" (ready-to-code). Windows Terminal và Visual Studio Code sẽ được ghim vào thanh tác vụ (taskbar), trong khi File Explorer sẽ mặc định hiển thị phần mở rộng tệp, tệp ẩn, đường dẫn đầy đủ trên thanh tiêu đề và khung chi tiết. Tính năng hỗ trợ đường dẫn tệp dài (long-path support) cũng sẽ được kích hoạt. Đồng thời, các mục như tệp và thư mục sử dụng gần đây, gợi ý từ nhà cung cấp dịch vụ đồng bộ hóa, mẹo sử dụng menu Start và thông báo tài khoản sẽ bị tắt để giữ cho giao diện không bị rối mắt hay gây xao nhãng. Tính năng Command Palette cũng sẽ được kích hoạt trong cả mục Tìm kiếm (Search) và menu Start.

Project Zenith là bước tiếp nối những nỗ lực không ngừng của Microsoft nhằm làm cho Windows trở nên thân thiện hơn với các nhà phát triển. Suy cho cùng, đây chính là năm của Linux trên máy tính để bàn (Linux desktop). Windows Subsystem for Linux (WSL) và các container WSL là những điểm khởi đầu tốt, nhưng nền tảng này vẫn còn chặng đường dài phía trước. Microsoft đang định hướng nền tảng này tập trung mạnh vào phát triển AI cục bộ (local AI) và phần mềm dạng tác nhân (agentic software), với sự hỗ trợ cho các công nghệ như Microsoft Execution Containers – vốn được thiết kế để cung cấp khả năng cô lập ở cấp độ hệ điều hành cho các tác nhân AI. Người dùng chỉ có thể hy vọng rằng Microsoft thực sự lắng nghe cộng đồng của mình và giảm bớt sự cồng kềnh của hệ thống thay vì cố nhồi nhét Copilot vào mọi ngóc ngách.
Không có gì ngạc nhiên khi Project Zenith đi kèm với các yêu cầu phần cứng khá cao. Các hệ thống cần có ít nhất 64 GB bộ nhớ thống nhất (unified memory) và băng thông bộ nhớ trên 250 GB/s để đạt chuẩn. Microsoft cho biết mức cấu hình này đủ để chạy cục bộ các mô hình AI có hơn 30 tỷ tham số, mặc dù con số này có thể được nới lỏng đôi chút nếu cần thiết. Những thiết bị Project Zenith đầu tiên sẽ sử dụng nền tảng Ryzen AI Halo của AMD, tuy nhiên Microsoft cho biết các hệ thống bổ sung từ các đối tác OEM và nhà sản xuất chip khác sẽ ra mắt trong những tháng tới. Nền tảng RTX Spark của Nvidia là một ứng viên tiềm năng trong tương lai, cũng như Gorgon Halo – phiên bản kế nhiệm của Strix Halo. Nhiều nhà sản xuất OEM đã giới thiệu các sản phẩm sử dụng Gorgon Halo/RTX Spark, và hoàn toàn có cơ sở để tin rằng ít nhất một số trong đó sẽ đạt chứng nhận Project Zenith.

Microsoft lập luận rằng việc chạy các mô hình lập trình nhỏ hơn ngay trên thiết bị có thể giúp giảm sự phụ thuộc của nhà phát triển vào các token đám mây (cloud tokens) phải trả phí. Đây là sự phân chia công việc hoàn hảo: các tác vụ đơn giản, lặp lại sẽ do các tác nhân AI trên thiết bị đảm nhận, trong khi những công việc đòi hỏi năng lực xử lý cao hơn sẽ được giao cho các mô hình tiên tiến (frontier models) chạy trên máy chủ từ xa. Hiện tại, Microsoft vẫn chưa công bố mức giá cụ thể hay ngày phát hành chính xác cho Project Zenith. Trên lý thuyết, các tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho cả máy tính mini (mini-PC) lẫn máy tính xách tay, nhưng một số nhà phát triển có thể ưu tiên dòng máy tính mini hơn nhờ hiệu năng tốt hơn khi duy trì khối lượng công việc lớn trong thời gian dài.

Theo Anil Ganti https://www.notebookcheck.net/Project-Zenith-Microsoft-s-new-Windows-11-developer-platform-demands-64-GB-RAM-and-250-GB-s-bandwidth.1388813.0.html