Tòa án tối cao của liên minh châu Âu vừa giữ nguyên bản án trước đó vào năm 2017, Google phải nộp phạt 2.4 tỷ Bảng Anh, tương đương 3.1 tỷ USD vì cáo buộc lũng đoạn thị trường. Quyết định này đến 15 năm sau khi cặp vợ chồng người Anh Quốc, Adam và Shivaun Raff khởi kiện tập đoàn công nghệ khổng lồ.

Năm 2006, 8 năm sau khi Sergey Brin và Larry Page ra mắt công cụ tìm kiếm trực tuyến Google, hai vợ chồng nhà Raff thành lập một trang web vừa là thương mại điện tử, vừa so sánh giá mua sắm trực tuyến tên là Foundem. Kỳ vọng của họ lúc đó rất cao, vì dịch vụ này không chỉ đơn thuần là đi tìm trang web nào bán một món hàng với giá rẻ nhất.

Thời điểm ấy, các trang web giúp người tiêu dùng so sánh mức giá mua một món hàng vẫn còn ở thời điểm phát triển rất sơ khai, và hầu hết chỉ tập trung vào một mảng duy nhất, chẳng hạn như so sánh giá vé máy bay chẳng hạn. Adam Raff khi ấy có ý tưởng tạo ra một trang web cho phép so sánh giá của gần như tất cả mọi sản phẩm mà một người cần. Foundem từ đó ra đời.

Năm 2006, cặp đôi nhà Raff bắt đầu vận hành Foundem, và gần như ngay lập tức họ phát hiện ra vị trí hiển thị trang web của họ trên kết quả tìm kiếm của Google chỉ có giảm chứ không có tăng. Cả hai vợ chồng đã từng có nhiều kinh nghiệm trong ngành công nghệ. Adam làm việc phát triển những hệ thống siêu máy tính, còn Shivaun thì làm tư vấn phát triển phần mềm. Họ biết có vấn đề với kết quả tìm kiếm Google.

Trong khi Google đẩy Foundem xuống vị trí rất sâu trên danh sách hiển thị kết quả tìm kiếm, thì khi ấy, những công cụ tìm kiếm khác lại đặt Foundem ở vị trí rất cao cho những từ khóa tìm kiếm như “so sánh giá” và “mua sắm.” Hóa ra, Google áp dụng thuật toán đánh giá tự động, và thuật toán này coi Foundem là một trang web với nội dung spam không có giá trị. Hệ quả là trang web này bị đẩy xuống vị trí chẳng ai tìm đến.

Ban đầu, vợ chồng nhà Raff nghĩ rằng, có lẽ có lỗi trong thuật toán, chưa chắc Google đã cố tình hạ ranking trang web của họ: “Chúng tôi đã kiểm tra trang web và ranking của nó trên trang tìm kiếm, rồi nhận ra vị trí của trang giảm gần như ngay lập tức. Chúng tôi khi ấy chỉ đơn giản nghĩ rằng phải đề cập vấn đề này tới đúng người, và án phạt ranking sẽ được đảo ngược.”

Từ năm 2006 tới 2008, vợ chồng nhà Raff liên tục khiếu nại tới Google, nhưng luôn luôn bị phớt lờ. Foundem sau đó may mắn được truyền thông để ý và cũng có một lượng traffic đáng kể. Họ vẫn tiếp tục khiếu nại để Google gỡ bỏ án phạt ranking, nhưng không thành công. Vậy là họ quyết định phải có động thái pháp lý.

Phải tới tận năm 2010, sau nhiều lần thất bại trong việc thu hút sự chú ý của cả truyền thông, báo chí lẫn các nhà quản lý, vợ chồng nhà Raff mới liên hệ với cơ quan quản lý thị trường của liên minh châu Âu. Ủy ban châu Âu khi ấy mới vào cuộc. Họ thực hiện cuộc điều tra chống độc quyền đối với Google vào năm 2017, và có đủ bằng chứng để kết luận Google có hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Đi kèm với đó là án phạt 3.1 tỷ USD vào năm 2018.

Đương nhiên Google kháng cáo tới tận cấp cao nhất của hệ thống tư pháp liên minh châu Âu. Và tháng trước, như đã nói ở trên, tòa án tối cao liên minh châu Âu đã phủ quyết mọi kháng cáo của Google, tiếp tục khẳng định tập đoàn này đã “lũng đoạn thị trường”, dùng quyền lực trên thị trường số để chèn ép những đối thủ như Foundem, Microsoft, Expedia và Twenga.

Đáng tiếc là đối với vợ chồng nhà Raff, đó không phải tin mừng, vì Foundem phá sản vào năm 2016, 1 năm trước khi Google nhận án phạt kỷ lục vào thời điểm ấy, và buộc phải thay đổi hành vi kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan quản lý thị trường thuộc liên minh châu Âu.

Về phần Google, họ vẫn giữ quan điểm họ không làm gì sai:

“Phán quyết của tòa án công lý liên minh châu Âu (CJEU) chỉ liên quan tới cách chúng tôi hiển thị kết quả tìm kiếm trong giai đoạn từ 2008 đến 2017. Những thay đổi chúng tôi đưa ra vào năm 2017 là để tuân thủ với quy định của EC, và đã có tác dụng tích cực trong vòng hơn 7 năm qua, tạo ra hàng tỷ cú click chuột cho hơn 800 dịch vụ so sánh giá mua sắm trực tuyến khác nhau. Vì thế chúng tôi vẫn cực lực phản đối những cáo buộc từ Foundem.”

Hiện tại, vợ chồng nhà Raff đang tiếp tục khởi kiện án dân sự với bị đơn là tập đoàn Alphabet để đòi lại án phí và bồi thường vì doanh nghiệp của họ phá sản. Dự kiến phiên xử sẽ bắt đầu vào năm 2026.