Văn phòng của Liên Hợp Quốc vừa đưa ra cảnh báo rằng các băng nhóm tội phạm mạng điều hành các hoạt động lừa đảo trị giá hàng tỷ USD, đặt đại bản doanh ở một số nước Đông Nam Á vẫn đang tiếp tục mở rộng, xây dựng mối liên hệ từ Ireland đến Mexico và có thể dẫn đến một sự lan tràn toàn cầu khó đảo ngược.

Theo báo cáo được Văn phòng Liên hợp quốc về vấn đề Ma túy và Tội phạm (UNODC) công bố hôm 21/4, các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia đang thâm nhập và mở rộng quy mô hoạt động sang các khu vực khác trên thế giới, đặc biệt là ở khu vực Thái Bình Dương, Châu Phi, Nam Mỹ và Nam Á. Các băng nhóm này sử dụng những người lao động bị buôn bán từ hàng chục quốc gia trên toàn thế giới, và chủ yếu có trụ sở đặt tại Myanmar, Campuchia và Lào.

Sự phát triển của các băng đảng lừa đảo trực tuyến đã được thúc đẩy bởi sự trỗi dậy của các thị trường trực tuyến bất hợp pháp mới. Ở đó, các nền tảng tích hợp tiền điện tử đang được sử dụng để rửa tiền và kết nối các đối tượng phạm tội trên toàn thế giới. UNODC cho biết hiện có "hàng trăm hoạt động lừa đảo quy mô lớn, ước tính thấp nhất cũng tạo ra được hàng chục tỷ USD" lợi nhuận hàng năm.

Báo cáo nhấn mạnh: “Việc phân tán các mạng lưới tội phạm tinh vi này vào các vùng lãnh thổ với quản lý yếu kém đã thu hút những băng nhóm mới, kích thích tham nhũng và cho phép ngành công nghiệp lừa đảo trực tuyến tiếp tục mở rộng quy mô.” Tác động lan tỏa đã khiến các nhóm tội phạm "tự do lựa chọn, tự do di chuyển giữa các khu vực tài phán, hoạt động tùy ý, dẫn đến tình hình nhanh chóng vượt quá khả năng kiểm soát của chính phủ."

Mặc dù các chính phủ Đông Nam Á đã tăng cường trấn áp các cơ sở lừa đảo dọc biên giới chung trong những tháng gần đây, các hoạt động quy mô công nghiệp này đơn giản là thích ứng bằng cách chuyển sang các địa điểm xa xôi hơn trong hoặc ngoài khu vực, hoặc chuyển sang các nền tảng trực tuyến.

Trong những tháng gần đây, các nhà chức trách từ Trung Quốc, nơi nhiều băng nhóm hình thành, Thái Lan và Myanmar đã dẫn đầu một cuộc trấn áp các hoạt động lừa đảo ở các khu vực không luật lệ dọc biên giới Thái-Myanmar, với Thái Lan cắt giảm cung cấp điện, nhiên liệu và internet đến các khu vực có các cơ sở lừa đảo.

Các cuộc đột kích ở một số vùng của Campuchia, nơi ntình trạng lừa đảo trực tuyến diễn ra ngang nhiên nhất đã "dẫn đến sự mở rộng đáng kể của các băng nhóm ở các địa điểm xa xôi hơn", bao gồm cả tỉnh Koh Kong phía tây của đất nước này, cũng như các khu vực giáp với biên giới Thái Lan và Việt Nam, cơ quan Liên Hợp Quốc cho biết.

Cùng lúc, họ cũng bổ sung, những trung tâm lừa đảo trực tuyến mới ở Myanmar cũng đang phát triển và mở rộng mạnh. Đây là một quốc gia đang ở trong tình trạng xung đột ngày càng leo thang kể từ khi quân đội nắm quyền bốn năm trước.

Báo cáo cũng lưu ý một sự thay đổi khác được các nhà điều tra và các nhà quan sát nhận thấy trên khắp khu vực: "Sự chuyển dịch từ việc sử dụng kết nối internet dựa trên đất liền sang Starlink," đề cập đến nhà cung cấp dịch vụ internet vệ tinh của Elon Musk. Điều này đôi khi xảy ra do các băng nhóm lừa đảo di chuyển đến các địa điểm không có đường truyền internet, hoặc do chính phủ cắt đứt đường truyền để thực hiện lừa đảo xuyên biên giới.

UNODC ước tính rằng người dân các quốc gia ở Đông Á và Đông Nam Á đã mất tới 37 tỷ USD vào năm 2023 do lừa đảo trực tuyến. Báo cáo cũng cho biết chính quyền Mỹ cũng đã báo cáo 5.6 tỷ USD thiệt hại cũng trong năm 2023, từ các hành vi lừa đảo liên quan đến đầu tư tiền điện tử và hành vi "mổ lợn" (pig butchering, hiểu đơn giản là giành lấy lòng tin của nạn nhân, gạ gẫm họ đầu tư rồi lừa tiền). Một hình thức lừa đảo khác quen thuộc hơn nhưng luôn luôn có nạn nhân, đó là nhắm vào sự yếu lòng của nạn nhân để lừa đảo tình cảm.

Theo UN, các băng nhóm tội phạm ở Đông Nam Á cũng đang tích cực tăng cường hợp tác với các mạng lưới tội phạm lớn khác trên thế giới, bao gồm các cartel ma túy Nam Mỹ, mafia Ý và các băng đảng ở Ireland. Báo cáo trích dẫn ví dụ về một mạng lưới có liên kết với Trung Quốc đã giúp các cartel ma túy Mexico rửa tiền, và sau đó bán lại những nguồn ngoại tệ này cho người mua ở nước ngoài thông qua thị trường ngân hàng ngầm.

Để mở rộng quy mô hoạt động, những tên tội phạm công nghệ cao cũng cần hàng trăm nghìn nạn nhân bị buôn bán, ép họ trở thành người đi lừa đảo, và những cá nhân thông đồng để làm việc tại các căn cứ. Công dân của hơn 50 quốc gia, từ Brazil đến Nigeria, Sri Lanka và Uzbekistan, đã được giải cứu trong các cuộc trấn áp gần đây của cảnh sát dọc biên giới Thái Lan - Myanmar.