MXH mygo - Cách một "cỗ máy" tạo nội dung bằng AI đẩy một nhạc sĩ thực thụ vào cơn ác mộng bản quyền
Khi nhà văn kiêm nhạc sĩ Samantha Shokin phát hiện bản cover một ca khúc dân gian Bulgaria (thuộc phạm vi công cộng) của mình bị YouTube đánh dấu vi phạm bản quyền, cô cứ ngỡ vấn đề này sẽ được giải quyết dễ dàng. Nhưng thực tế lại không như vậy. Quá trình tìm hiểu nguyên nhân đã dẫn cô đến việc phát hiện ra một "cỗ máy" sản xuất nội dung bằng trí tuệ nhân tạo (AI) – một hệ thống vận hành tới 500 kênh với đầy rẫy nội dung kém chất lượng, đồng thời lạm dụng các công cụ phát hiện bản quyền tự động của YouTube.
Shokin chia sẻ: “Bất kỳ ai là con người cũng sẽ đồng ý với tôi rằng có điều gì đó hoàn toàn sai trái ở đây cần được khắc phục, nhưng tôi lại chẳng thể liên lạc được với một con người thực sự nào cả”. Trải nghiệm của Shokin giống như một cơn ác mộng thời hiện đại, làm nổi bật cách AI có thể bị biến thành vũ khí chống lại những người sáng tạo nội dung, cũng như cách các cá nhân bị bỏ mặc trong những kẽ hở của các hệ thống tự động do các tập đoàn công nghệ lớn vận hành.
Trong thời kỳ đại dịch, Shokin đã thu âm một phiên bản dài 50 giây của ca khúc dân gian Bulgaria có tên “Bre Petrunko” rồi đăng tải lên SoundCloud, nhưng khi đó nó không thu hút được nhiều sự chú ý. Hai năm sau, cô đăng tác phẩm này lên YouTube và chứng kiến nó dần trở nên phổ biến, đạt 125.000 lượt xem trong vòng bốn năm. Mùa hè năm ngoái, cô nhận thấy số lượng bình luận trên video của mình tăng đột biến. Hóa ra, phiên bản “Bre Petrunko” của Shokin đã trở nên phổ biến trong cộng đồng các DJ và nghệ sĩ nhạc điện tử, thậm chí còn được sử dụng làm chất liệu (sample) trong hàng chục ca khúc khác. Một người dùng trong phần bình luận đã gợi ý cô tìm nghe một trong những bản nhạc đó. Shokin kể lại: “Tôi tìm xem video đó – một tác phẩm có tới hàng triệu lượt xem – và khi nghe đến giây thứ 30, tôi bàng hoàng nhận ra giọng hát của chính mình. Tôi hoàn toàn sốc và không biết phải phản ứng thế nào” (video này hiện có hơn 4 triệu lượt xem).

“Suy nghĩ đầu tiên xuất hiện trong đầu tôi là: ‘Trời ơi, ai đó đã lấy giọng hát của mình mà không hề ghi công hay nhắc đến tên mình’”, cô nói. Sau khi trao đổi với nhiều DJ, Shokin đã tìm ra cách họ có được giọng hát của cô: Họ đã mua một gói âm thanh (sample pack) từ một công ty có tên là Loopmasters – đơn vị này đã bán phiên bản “Bre Petrunko” của cô như một phần trong bộ sưu tập mang tên “Folk Legends” (tạm dịch: Những huyền thoại dân gian). “Tôi đã liên hệ với nhà phân phối và họ bày tỏ lời xin lỗi chân thành. Họ không hề hay biết chuyện này đã xảy ra, nên họ lập tức tìm cách khắc phục bằng cách chia cho tôi một phần tiền bản quyền từ gói âm thanh mẫu (sample pack) đó,” Shokin kể lại. “Lúc ấy, vô số DJ và nhà sản xuất âm nhạc đã sử dụng giọng hát của tôi trong các bản nhạc của họ mà tôi hoàn toàn không biết. Ít nhất thì giờ tôi đã biết chuyện, lại còn nhận được một khoản thù lao từ đó, nên tôi cũng thấy hài lòng. Dù cách mọi chuyện diễn ra không được như ý muốn, nhưng thôi bỏ đi, ít nhất họ cũng đã cố gắng sửa sai.”
Tuy nhiên, câu chuyện về “Bre Petruinko” của Shokin vẫn chưa dừng lại ở đó. Tháng trước, khi mở YouTube, cô phát hiện bản thu âm gốc của mình đã biến mất. Một công ty có tên Media Nov Records đã gửi khiếu nại bản quyền đối với bài hát của cô, khiến YouTube phải gỡ bỏ nó xuống. Shokin nghĩ rằng việc giải quyết vấn đề này sẽ đơn giản thôi; đây vốn là một bài dân ca thuộc phạm vi công cộng (public domain), hơn nữa cô còn nắm giữ các bản thu âm gốc và có hồ sơ làm việc với nhà phân phối. “Chỉ cần giải thích rõ với YouTube là họ sẽ hiểu thôi,” cô nghĩ bụng...
Trích lược Matthew Gault https://www.404media.co/how-an-ai-content-mill-put-a-real-musician-through-copyright-hell/