Mình đã bắt đầu mua đồ, đặc biệt là đồ công nghệ gần 20 năm nay, chứng kiến đủ các sự thay đổi từ cách mà người bán có thể bán hàng cho người mua… Hiện tại mình cũng dùng các sàn thương mại lớn như Shopee, Lazada, Tiki… bên cạnh các giải pháp phân phối hàng khác để mua những thứ mình cần.

Tuy nhiên với mình thì có quá nhiều điều mình cảm thấy không thích, không muốn sử dụng các sàn đó. Trong chủ đề này mình sẽ chia sẻ các góc độ khác nhau mà mình đặt ra để nhận xét góc tiêu cực của các sàn thương mại điện tử hiện nay.

Đứng ở vai trò của người mua hàng

Tháng 7 năm 2020 mình có lên một sàn thương mại điện tử mua một giỏ để về đựng dĩa than. Cái kích thước của những cái giỏi đựng đĩa than nó khá phổ biến nên thường thì chọn mẫu xong mua về là xài thôi. Tuy nhiên khi nhận được hàng mình thực sự bàng hoàng vì cái món mình nhận được nó nhỏ xíu, lục lại sàn coi thì kích thước hàng nhận được là đúng với mô tả về kỹ thuật ở trên web.

Cái sai ở đây là mình đã không biết chính xác cái giỏ đựng đĩa đó nó kích thước như thế nào mà chỉ lên đó tìm giỏ đựng đĩa than thôi. Cái sai khác đó là chẳng hiểu sao nó lại gợi ý cái giỏ nhỏ xíu đó trong khi mình đang tìm cái giỏ đựng đĩa than.

Với mình thì đó là một cú lừa, nhưng mình thấy mình đã bị lừa đúng nên cũng chịu.

Bên trái là cái giỏ đựng đĩa than mình đang dùng. Bên phải là cái mình mua trên Shopee giá gần 1 triệu đồng với suy nghĩ khi mua là nó sẽ có kích thước giống với cái bên trái.

Câu chuyện lặp lại khi cách đây ít hôm có một quảng cáo sản phẩm trên sàn giao dịch Temu gì đó của Trung Quốc sắp vào Việt Nam. Cái này là một post quảng cáo trên Facebook hẳn hoi. Và món này thì mình có kinh nghiệm hơn nên nhìn vào là biết nó sai hoàn toàn, nhưng với người không kinh nghiệm thì sẽ lặp lại trường hợp tháng 7 năm 2020 của mình.

Post quảng cáo của Temu trên Facebook mình thấy. Nếu anh em mua sản phẩm này mà không rành về kích thước thì sẽ gặp sự cố giống mình.

Bàn 1m thì không thể ngồi 2 người, càng không thể như trong hình mô tả được. Dưới mặt bàn là cái tầng ngay đó thì không thể ngồi làm việc được vì nó vướng chân. chiều sâu 40cm cũng rất nhỏ và không thể nào như hình ảnh vậy được.

Mình chỉ kể ra hai ví dụ cụ thể cho anh em thấy được sự khó khăn mà người dùng phải đối mặt khi mua hàng trên các sàn thương mại điện tử. Mình sau vài lần khó khăn thì đã không tiếp tục dùng sàn nữa nên cũng không có nhiều kinh nghiệm khác kể anh em nghe. Sau này mình không dùng nữa, nhưng lâu lâu vẫn nghe các câu chuyện từ bạn bè, người thân về sàn.

Cụ thể nhất là vợ mình mua khá nhiều quần áo từ sàn nhưng sau một thời gian thì không mua nữa và lý do là chất lượng hàng hoá kém, những gì mô tả trên sàn không giống với thực tế. Tuy nhiên món hàng rẻ và cũng không có thời gian để đi đổi trả, than phiền, review…

Vài trò của người bán hàng trên sàn

Mình là chủ của Khacten.com và từ những ngày đầu tiên các sàn có ở Việt Nam như Lazada, Tiki thì Khacten.com đã làm việc trực tiếp và thậm chí là các chủ sàn cho người tới làm việc để Khắc tên bán hàng trên các sàn.

Nhưng giờ lên trên các sàn tìm kiếm sản phẩm của Khắc tên thì chắc là 90% anh em sẽ thấy các sản phẩm nhái từ kiểu dáng cho tới thương hiệu xuất hiện. Thậm chí có lần một sản phẩm đặt tên y hệt sản phẩm Ví SEN của Khắc tên nhảy thẳng vào trang shop riêng của Khắc tên luôn.

Một chuyện khác làm mình nhớ và chán không quan tâm tới sàn nữa đó là Khắc tên bán Vi SEN 4 gồm 5 màu trên Tiki. Nhưng tự nhiên thấy xuất hiện thêm 2 màu khác nữa của một bên nào đó và dĩ nhiên đó là hàng nhái, hàng giả vì Ví SEN 4 là sản phẩm do chính Khắc tên làm ra và kinh doanh chứ không phải đi mua về bán, cũng email qua lại, liên lạc với Tiki để giải quyết nhưng không được. Không thể hiểu được chuyện gì đang xảy ra luôn… Cho tới khi tức quá post lên Facebook chửi thì được giải quyết. Trước đó là hai bên có gặp nhau để bàn việc đưa hàng lên Tiki, tham gia chương trình giao hàng nhanh này nọ…

Rồi cái sàn thương mại diện tử nó cũng thành cái nơi cổ vũ, cổ suý khuyến khích cho hàng giả, hàng nhái. Cho nên anh em làm ăn đoàng hoàng, chân chính khó mà có được đất sống trên những nơi như vậy.

Cách đây 3 hôm đi ăn tối với một bạn bán camera trên sàn nói là giờ làm ăn trên sàn cũng khổ lắm. Bị giữ tiền, bị đẩy hàng về vô tội vạ… mấy chuyện này thì mình không rõ lắm nên không nói chi tiết được.

Với vai trò là một người sản xuất hàng hoá

Mình là người thích công nghệ, thích các giải pháp mới nhưng mình cũng là người luôn thích sản xuất phần cứng. Theo mình và lịch sử ngàn năm nay thì sản xuất hàng hoá ra bán kiếm lời luôn là đòn bảy thúc đẩy sự phát triển của bất cứ quốc gia nào. Một nước càng phát triển thì khả năng sản xuất hàng hoá càng cao.

Người sản xuất hàng hoá sẽ gặp rất nhiều khó khăn rủi ro vì từ lúc phát triển sản phẩm cho tới lúc bán ra, hậu mãi… nó là quá trình dài. Với sự xuất hiện của các sàn thì các nhà sản xuất Việt Nam đang phải cạnh tranh với một nước sản xuất hàng hoá thuộc hàng kinh khủng nhất hiện nay là Trung Quốc.

Mà như vậy thì cũng chấp nhận thôi, thế giới phẳng mà. Nhưng rất nhiều món hàng chúng ta thấy nó được bán với giá không tưởng trên sàn, như vậy liệu có sự cạnh tranh lành mạnh giữa các bên tham gia bán.

Nhà phân phối hàng hoá cũng chịu rủi ro tương tự khi mà hiện nay nhiều món hàng đã có thể đi vào thị trường mà không thông qua nhà phân phối nữa.

Vai trò là một người hay suy nghĩ

Có quá ít hàng hoá mang thương hiệu hay được sản xuất ở Việt Nam. Các doanh nghiệp sản xuất của VN đang quá yếu. Các sàn kinh doanh tại thị trường có vẻ như đang góp phần vào việc làm cho các doanh nghiệp Việt Nam yếu đi hơn nữa.