Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu cũng bổ sung rằng xương trong cơ thể, bao gồm xương hàm, rất nhạy và có thể thay đổi cấu trúc ngay trong đời người khi tác động cơ học thay đổi, chứ không chỉ do tiến hóa qua nhiều thế hệ. Theo thời gian, xương hàm không còn cần phải to và khỏe như trước nữa, và dần thu nhỏ lại qua nhiều thế hệ. Quá trình này được ghi nhận rõ ràng trong hóa thạch cổ, thể hiện rõ sự thu gọn của xương hàm dưới.

Ngoài ra, không chỉ yếu tố di truyền mới ảnh hưởng đến cấu trúc mặt. Xương, đặc biệt là xương hàm và mặt, rất nhạy cảm với lực cơ học. Nếu các cơ hàm ít vận động, xương quanh điểm bám cơ cũng sẽ kém phát triển hơn. Thí nghiệm trên động vật cho thấy, khi chuyển từ ăn thức ăn rắn sang ăn lỏng, khuôn mặt cũng thay đổi hình dáng. Điều này hoàn toàn có thể xảy ra với con người, đặc biệt sau khi bước vào thời kỳ nông nghiệp. Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng cho thấy kích thước và hoạt động của nhóm cơ nhai bị giảm đáng kể ở các quần thể sau nông nghiệp, dẫn đến khoang hàm không còn đủ rộng như tổ tiên ngày xưa.

Răng chen chúc và mọc lệch nhưng liệu chế độ ăn là nguyên nhân duy nhất?

Khi hàm nhỏ lại nhưng số lượng răng không thay đổi, hệ quả mà anh em dễ dàng đoán được là hết chỗ chứa. Việc các răng phải “chen lấn” để mọc lên gây ra hiện tượng răng lệch, răng chen chúc, một tình trạng gọi là malocclusion. Các răng thường mọc theo trình tự như một dây kéo – hàm phải đủ rộng để nhường chỗ cho từng chiếc mọc lên. Nếu không đủ không gian, răng có thể bị kẹt, mọc lệch hoặc không trồi lên được, đặc biệt là răng khôn (răng số 8). Tỉ lệ người có răng lệch tăng rõ rệt trong các quần thể sau thời kỳ công nghiệp hóa, và được ghi nhận ở hầu hết các khu vực trên thế giới.
Hệ quả của việc thay đổi cách ăn uống là răng mọc lệch nhiều hơn

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng không phải tất cả các ca răng mọc lệch đều bắt nguồn từ chế độ ăn. Răng chen chúc từng xuất hiện ở một số hộp sọ người tiền sử, và dữ liệu khảo cổ cũng có thể chưa đầy đủ vì răng tốt thì dễ bảo tồn hơn răng hư hại, hoặc răng có thể đã rụng bớt. Hơn nữa, một số loại lệch răng nghiêm trọng như móm hay hô có thể liên quan đến yếu tố di truyền của từng nhóm dân cư, chứ không nhất thiết đến từ thực phẩm. Ngoài ra, các yếu tố môi trường, sự phát triển bất thường trong quá trình lớn lên, hay dị tật cũng góp phần dẫn đến sai lệch răng.

Góc nhìn hiện đại

Bên cạnh những lý do trên, một lý do khác khiến chúng ta ngày nay thấy răng lệch phổ biến hơn có thể đến từ chính sự chú ý của con người. Ngày nay, xã hội hiện đại rất nhạy cảm với các vấn đề thẩm mỹ. Đây lại là những điều mà tổ tiên của anh em có thể chẳng mấy quan tâm: một chiếc răng hơi lệch, hơi nhô là bình thường ngày xưa thì ngày nay lại được xem là vấn đề cần chỉnh sửa. Có thể là do tiêu chuẩn thẩm mỹ ngày càng cao, hoặc do công nghệ chỉnh nha ngày càng phổ biến, khiến mọi người chú ý đến hàm răng của mình nhiều hơn.
View attachment 8315849
Và một yếu tố khác, rõ ràng là loài người hiện tại chú trọng tới ngoại hình và sắc đẹp nhiều hơn tổ tiên xưa

Rõ ràng, từ một hàm răng mạnh mẽ dùng để nhai thịt và hạt, đến nụ cười ngày nay cần đến dây niềng và nha sĩ, răng của con người đã trải qua một hành trình tiến hóa đầy thú vị. Thay đổi trong thói quen ăn uống có lẽ là yếu tố chính, nhưng không phải duy nhất. Khi xã hội và tiêu chuẩn thẩm mỹ thay đổi, cách chúng ta nhìn nhận một hàm răng “đẹp” cũng thay đổi theo. Và đôi khi, chính vì chúng ta quá để ý đến nó, nên những chiếc răng mọc hơi lệch lại trở thành vấn đề lớn hơn thực tế.