Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 tới đây, bổ sung chính sách trợ cấp hưu trí xã hội – một điểm mới đáng chú ý nhằm tăng cường an sinh cho người cao tuổi không có lương hưu.

Theo quy định mới, công dân Việt Nam từ 70 tuổi trở lên, nếu không có lương hưu và đủ điều kiện theo quy định, sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội do ngân sách Nhà nước chi trả. Đây là một trong ba tầng của hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, bao gồm: bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm hưu trí bổ sung, hướng đến mục tiêu bao phủ toàn dân.

Trợ cấp hưu trí xã hội được kế thừa từ chính sách trợ cấp xã hội hằng tháng cho người cao tuổi, nhưng có nhiều điểm mở rộng hơn. Cụ thể, độ tuổi hưởng trợ cấp được hạ xuống còn từ 75 tuổi (thay vì 80 tuổi như trước). Ngoài ra, người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo cũng có thể được hưởng nếu đáp ứng các điều kiện đi kèm.

Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định rõ: người đủ 75 tuổi trở lên, không nhận lương hưu hay trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng (trừ một số trường hợp do Chính phủ quy định) và có văn bản đề nghị hưởng sẽ được xem xét cấp trợ cấp hưu trí xã hội.

Mức hưởng và ngân sách dự kiến

Mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng sẽ do Chính phủ quy định, căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội và khả năng ngân sách từng giai đoạn. Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật, mức đề xuất hiện tại là 500.000 đồng/tháng, tương đương mức trợ cấp xã hội hằng tháng hiện hành theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP.

Chính phủ sẽ tiến hành rà soát và xem xét điều chỉnh định kỳ 3 năm. Các địa phương cũng có thể đề xuất hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương để tăng mức trợ cấp cho người thụ hưởng.

Dự kiến, khi chính sách có hiệu lực từ 1/7/2025, sẽ có hơn 1,2 triệu người cao tuổi được thụ hưởng, với tổng ngân sách ước tính khoảng 4.000 – 5.000 tỷ đồng cho mỗi giai đoạn.

Người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ được Nhà nước đóng bảo hiểm y tế. Khi qua đời, gia đình hoặc tổ chức, cá nhân lo mai táng sẽ được hỗ trợ chi phí theo quy định của pháp luật về người cao tuổi.

Luật cũng trao quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội trong tương lai, tùy theo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và năng lực tài chính của Nhà nước.

So với Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, chính sách trợ cấp hưu trí xã hội là điểm mới mang tính nhân văn sâu sắc của Luật năm 2024. Đây là bước tiến quan trọng nhằm hỗ trợ người cao tuổi không có lương hưu, qua đó tăng cường hệ thống an sinh xã hội và đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.

Điều kiện để người 70 tuổi được nhận trợ cấp hưu trí xã hội từ 1/7/2025

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung Chương III về trợ cấp hưu trí xã hội quy định một số điểm mới cho người nhận trợ cấp hưu trí từ ngày 1/7/2025.

Theo đó, trợ cấp hưu trí xã hội là loại hình bảo hiểm xã hội do ngân sách nhà nước bảo đảm cho người cao tuổi đủ điều kiện theo quy định. (Khoản 2 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

Theo Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định đối tượng và điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội như sau:

- Công dân Việt Nam được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi có đủ các điều kiện sau đây:

(1) Từ đủ 75 tuổi trở lên;

(2) Không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ;

(3) Có văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

- Công dân Việt Nam từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đáp ứng đủ điều kiện quy định tại điểm (2) và điểm (3)thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

- Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội trên cơ sở đề nghị của Chính phủ phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng của ngân sách nhà nước từng thời kỳ.

Như vậy, từ 1/7/2025, công dân đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi đáp ứng các điều kiện sau đây thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội:

- Thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo;

- Không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ;

- Có văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Mức hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 1/7/2025

Mức hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được quy định theo Điều 22 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 như sau:

- Mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng do Chính phủ quy định phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng của ngân sách nhà nước từng thời kỳ. Định kỳ 03 năm, Chính phủ thực hiện rà soát, xem xét việc điều chỉnh mức trợ cấp hưu trí xã hội.

Tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách, huy động các nguồn lực xã hội, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định hỗ trợ thêm cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Như vậy, mức hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 1/7/2025 vẫn sẽ giữ nguyên như quy định tại Nghị định số 20/2021/NĐ-CP như sau:

Mức trợ cấp cho từng nhóm được tính theo hệ số, căn cứ vào mức chuẩn trợ giúp xã hội là 500.000 đồng/tháng (quy định tại Khoản 2 Điều 4 Nghị định số 20/2021/NĐ-CP, sửa đổi tại Khoản 1 Điều 1 Nghị định số 76/2024/NĐ-CP).