Albert Saniger, người sáng lập và cựu CEO của startup thương mại điện tử Nate, đã bị Bộ Tư pháp Mỹ truy tố vì tội lừa đảo các nhà đầu tư vào hôm thứ 4, 9/4 vừa qua. Saniger đang đối mặt với cáo buộc gian lận và lừa đảo. Nếu bị kết án, Saniger có thể phải đối mặt với mức án tối đa 20 năm tù giam.

Được thành lập vào năm 2018, Nate tự giới thiệu nó là một ứng dụng mua sắm AI hứa hẹn trải nghiệm thanh toán “tự động toàn diện”. Kể từ khi thành lập, Nate đã huy động được hơn 50 triệu USD tiền vốn từ các nhà đầu tư như các quỹ Coatue và Forerunner Ventures, gần đây nhất là vòng Series A trị giá 38 triệu USD vào năm 2021 do Renegade Partners dẫn đầu.

Nate tuyên bố rằng, người dùng ứng dụng mua sắm trực tuyến này có thể mua hàng từ bất kỳ trang web thương mại điện tử nào chỉ với một cú nhấp chuột, hoặc một chạm trên điện thoại, nhờ công nghệ AI. Tuy nhiên, trên thực tế, Nate phụ thuộc rất nhiều vào hàng trăm nhân viên hợp đồng tại trung tâm đặt ở Philippines để hoàn thành thủ tục mua hàng theo cách thủ công, theo cáo buộc của Văn phòng Biện lý Nam New York thuộc Bộ Tư pháp Hoa Kỳ.

Saniger đã huy động hàng triệu USD vốn đầu tư từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, bằng cách khẳng định rằng Nate có thể thực hiện giao dịch trực tuyến để mua sắm, mà “không cần sự can thiệp của con người”, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt khi AI không tự hoàn thành được giao dịch. 

Nhưng mặc dù Nate thực sự đã mua một số công nghệ AI, và thuê các nhà khoa học dữ liệu làm việc cho startup, tỷ lệ tự động hóa thực tế của ứng dụng này khi thực hiện thanh toán trực tuyến gần như bằng 0%, theo bản cáo trạng được Bộ tư pháp Mỹ công bố.

Để xử lý các giao dịch tự động trên các trang web bán lẻ mà không cần sự trợ giúp của con người, phần mềm của Nate cần tìm ra cách xác định vị trí các nút cụ thể trên trang, chẳng hạn như nút thêm sản phẩm vào giỏ hàng, mà không bị chặn bởi các trình theo dõi trên trang web phát hiện bot tự động, hai người có kiến thức trực tiếp về công nghệ cho biết. Rốt cuộc các dev của Nate không làm được điều đó. 

Hệ quả, theo cáo trạng của bộ tư pháp Mỹ, trong suốt năm 2021, tỷ lệ giao dịch Nate xử lý thủ công dao động từ 60% đến 100%, tức là gần như chẳng có gì tự động cả.

Để công bằng, thì nhiều công ty nghiên cứu phát triển và kinh doanh trong lĩnh vực AI vẫn phụ thuộc vào con người ở một mức độ nào đó, đặc biệt là để xác thực dữ liệu do thuật toán tạo ra, với hy vọng rằng AI sẽ sớm có thể đảm nhận hoàn toàn công việc, không cần tới con người nữa. 

Các startup nổi tiếng, như Scale AI được biết đến nhiều vì dựa vào nguồn cung lao động giá rẻ ở châu Á để gắn nhãn dữ liệu và sửa lỗi đầu ra của mô hình AI. EvenUp, một startup tuyên bố sử dụng AI để tự động hóa quy trình viết đơn khiếu nại pháp lý, được cho là vẫn phải phụ thuộc vào con người cho đến cuối năm ngoái để sửa các đoạn văn bản do AI tạo ra. Các startup AI thành công nhất hiện nay là những công ty sản xuất công cụ và việc áp dụng thành công cũng như rộng rãi công cụ AI bởi các doanh nghiệp giờ vẫn còn là một câu hỏi mở, do lo ngại về độ tin cậy.

Nate gặp rắc rối vì đã tuyên bố liều lĩnh rằng con người hầu như không được sử dụng trong quy trình thanh toán, dù điều này hoàn toàn sai sự thật. Có lẽ họ nghĩ rằng họ có thể “giả vờ cho đến khi thành công thực sự”. Và đơn giản là họ thất bại vì không còn tiền và thời gian để sản phẩm hoạt động như dự kiến. 

Nhưng cùng lúc, startup này cũng đã tham gia vào một không gian thương mại điện tử vô cùng cạnh tranh, với Amazon thống trị thương mại điện tử, và các công ty khác như Shopify giới thiệu các sản phẩm thanh toán chỉ với một cú nhấp chuột của riêng họ. Rất khó để Nate có thể phát triển mô hình kinh doanh xung quanh một tính năng tương đối đơn giản. Các công ty tương tự như Bolt, một startup thanh toán chỉ với một cú nhấp chuột khác, chỉ mới tạo ra được một khoản doanh thu rất nhỏ.

Việc sử dụng nhiều nhân viên hợp đồng của Nate đã là chủ đề bài phóng sự điều tra của tờ The Information vào năm 2022. Hiện tại, Saniger được liệt kê là một đối tác quản lý tại quỹ đầu tư mạo hiểm New York Buttercore Partners.

Đơn tố cáo của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ cho biết Nate đã hết tiền và buộc phải bán tài sản vào tháng 1 năm 2023, khiến các nhà đầu tư bị thiệt hại “gần như hoàn toàn”. Hồ sơ LinkedIn của Albert Saniger cho thấy anh này không còn là CEO kể từ năm 2023.