Thuế quan 104% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc do tổng thống Trump áp đặt đã chính thức có hiệu lực. Điều này sẽ gây ra ảnh hưởng lớn đến nhiều công ty Mỹ, đặc biệt là Apple, vốn phụ thuộc rất nhiều vào các nhà máy ở Trung Quốc để sản xuất iPhone. Ông Trump tin rằng giải pháp cho Apple sẽ là bắt đầu sản xuất điện thoại tại Mỹ, nhưng điều đó gần như bất khả thi, đặc biệt trong tầmngắn hạn. 

Ngay cả khi có thể thực hiện được, giá iPhone cũng có thể tăng đáng kể.

Ông Trump đã tuyên bố rằng nếu các công ty muốn tránh thuế quan áp đặt lên các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan và Ấn Độ, họ nên chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ. Nhưng nói thì dễ hơn làm nhiều.

Với mức thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc hiện đã tăng lên 104%, chúng ta đang chờ đợi phản ứng của Apple. Công ty này đã vận chuyển 5 máy bay chở đầy iPhone và các thiết bị khác từ Ấn Độ và Trung Quốc đến Mỹ trong vòng ba ngày cuối tháng 3, tạo ra một khoảng đệm để tránh hàng rào thuế quan.

Khi được hỏi liệu ông Trump có tin rằng việc sản xuất iPhone có thể chuyển về Mỹ hay không, Thư ký báo chí của Nhà Trắng Karoline Leavitt trả lời: "Hoàn toàn đúng, ông ấy tin rằng chúng ta có lao động, lực lượng lao động và nguồn lực để làm điều đó."

Bà Leavitt cũng đề cập đến khoản đầu tư 500 tỷ đô la mà Apple cam kết thực hiện tại Mỹ. “Nếu Apple không nghĩ nước Mỹ có thể làm được điều đó, họ có lẽ đã không bỏ ra một số tiền lớn như vậy,” bà nói.

Hầu hết khoản đầu tư 500 tỷ USD của Apple sẽ được dùng để xây dựng một cơ sở sản xuất tiên tiến mới ở Houston, nơi sẽ sản xuất máy chủ hỗ trợ Apple Intelligence.

Việc sản xuất iPhone trong nước đòi hỏi phải chuyển toàn bộ chuỗi cung ứng của Apple về Hoa Kỳ. Như 440Media đã chỉ ra, ý tưởng về một chiếc iPhone "Made in USA" là “hoàn toàn viển vông”.

Danh sách nhà cung cấp gồm 27 trang của Apple bao gồm hơn 50 quốc gia, phần lớn ở châu Á, nơi các linh kiện iPhone được sản xuất. Sau đó là các khoáng chất cần thiết được khai thác từ 79 quốc gia, từ 200 nhà máy lọc dầu và luyện kim khác nhau. Và chỉ có 20 trong số các nhà máy luyện kim này đặt tại Mỹ. Tổng kết lại, Apple có hơn 320 nhà cung cấp, sử dụng ít nhất 1.4 triệu nhân công và quản lý.

Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick cho biết vào cuối tuần rằng "đội quân hàng triệu người vặn những con ốc nhỏ xíu để làm iPhone, điều đó sẽ được đưa về Mỹ."

Thực tế sản xuất iPhone rõ ràng phức tạp hơn nhiều. CEO Apple Tim Cook đã nói vào năm 2017 rằng lý do các công ty sử dụng Trung Quốc không phải vì chi phí lao động thấp, vốn hiện tại đã cao hơn nhiều quốc gia khác trong khu vực, mà là do kỹ năng và loại kỹ năng có sẵn ở một địa điểm duy nhất.

“Nó giống như những sản phẩm chúng tôi làm đòi hỏi công cụ thực sự tân tiến, và độ chính xác bạn cần trong công cụ và làm việc với vật liệu chúng tôi sử dụng đều thuộc hàng top, kết hợp với kỹ năng vận hành công cụ rất sâu ở đây,” ông Cook nói.

"Trung Quốc trong những thập kỷ qua, đã tập trung rất nhiều vào sản xuất. Nước Mỹ, cùng khoảng thời gian ấy, bắt đầu ngừng sở hữu nhiều kỹ năng nghề nghiệp. Bạn có thể lấy tất cả những người làm khuôn mẫu và công cụ ở Mỹ, hoàn toàn có thể đặt họ trong căn phòng chúng ta đang ngồi. Ở Trung Quốc, số lượng chuyên viên như vậy đông hơn rất nhiều, bạn sẽ cần đến một mặt bằng rộng bằng nhiều sân bóng ghép lại," Cook nói trong một cuộc phỏng vấn với 60 Minutes vào năm 2015.

Ngoài việc thiếu hụt kỹ năng cần thiết, còn có những câu hỏi về việc có bao nhiêu người Mỹ sẵn sàng làm công việc sản xuất kiểu "xưởng may" có thể khó khăn, đơn điệu và chán nản.

Và còn cả vấn đề lương bổng nữa. Năm 2022, mức lương trung bình hàng năm của các kỹ thuật viên vận hành máy ở Hoa Kỳ là 43.000 USD, trong khi cùng nghề nghiệp ở Việt Nam chỉ kiếm được dưới 5.000 USD mỗi năm. Các báo cáo cho thấy nếu Apple bằng cách nào đó sản xuất iPhone tại Mỹ, chi phí phát sinh chuyển sang người tiêu dùng có thể đẩy giá của điện thoại này lên tới 2.300 USD.

Nỗ lực trước đây của Apple trong việc sản xuất lắp ráp tại Mỹ chính là dây chuyền lắp ráp máy Mac Pro vào năm 2013. Được lắp ráp ở Austin, Texas, dây chuyền vận hành để ra mắt chiếc máy này đã bị trì hoãn hàng tháng do nhiều vấn đề, một trong số đó là thiếu… ốc vít.