SSD không có các bộ phận chuyển động. Dữ liệu được lưu trữ trong các chip nhớ flash — vốn là những bóng bán dẫn silicon có khả năng duy trì điện tích. Khi bạn lưu một bức ảnh, ổ đĩa sẽ thay đổi điện tích trong hàng nghìn bóng bán dẫn đó; chính các điện tích này tạo nên bức ảnh. Việc truy xuất dữ liệu cũng diễn ra trực tiếp như vậy. HDD hoạt động giống như một chiếc máy hát đĩa than. Bên trong lớp vỏ kín là một đĩa từ quay với tốc độ 5.400 hoặc 7.200 vòng/phút (RPM). Một đầu đọc/ghi — với kích thước nhỏ hơn cả dấu chấm ở cuối câu này — lơ lửng phía trên bề mặt đĩa để tìm kiếm dữ liệu. Đầu đọc/ghi này tuyệt đối không được chạm vào bề mặt đĩa; nếu va chạm xảy ra, ổ đĩa sẽ bị hỏng hoàn toàn. Chính sự khác biệt cơ bản này (không có bộ phận chuyển động so với cơ chế cơ học chính xác quay ở tốc độ hàng nghìn vòng/phút) là nguyên nhân dẫn đến mọi đặc điểm khác biệt sau đó.

Nếu mở một ổ SSD, bạn sẽ thấy một bảng mạch, một chip điều khiển và các dãy chip nhớ flash NAND. Không có quạt, cũng chẳng có bất kỳ bộ phận nào chuyển động. Loại ổ đĩa này có thể nằm trong túi đựng laptop nóng hầm hập, rơi từ độ cao hơn 1 mét, hay bị va đập mạnh trong hành lý ký gửi mà vẫn hoạt động bình thường. Các ổ SSD hiện đại sử dụng công nghệ "san bằng độ hao mòn" (wear-leveling) — một phần mềm giúp phân bổ dữ liệu ghi vào các ô nhớ một cách đồng đều — nhờ đó kéo dài tuổi thọ sử dụng vượt xa mức cần thiết đối với hầu hết người dùng.

Đừng tự ý mở một ổ HDD ra. Nhưng nếu bạn làm vậy, bạn sẽ thấy các đĩa từ xếp chồng lên nhau giống như những chiếc đĩa than, một cánh tay truyền động gắn đầu đọc/ghi siêu nhỏ, cùng một động cơ. Ổ đĩa cần phải đạt tốc độ quay nhất định trước khi có thể đọc hoặc ghi dữ liệu; đây là lý do tại sao các laptop sử dụng HDD thường khởi động chậm, ngay cả khi các linh kiện khác trong máy đều có tốc độ xử lý cao. HDD có ưu điểm lớn về khả năng mở rộng dung lượng — đến năm 2026, các ổ đĩa đơn lẻ với dung lượng 24TB đã trở nên phổ biến — tuy nhiên, thiết kế cơ học lại là rào cản giới hạn cả tốc độ lẫn độ bền của thiết bị.

Một ổ cứng thông thường có tốc độ truyền dữ liệu từ 30–150 MB/s. Ổ SSD chuẩn SATA đạt tốc độ 500 MB/s. Trong khi đó, các ổ SSD chuẩn NVMe có thể đạt tốc độ từ 3.500 MB/s trở lên — AWS có cung cấp bảng so sánh kỹ thuật chi tiết nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về các thông số này. Ổ SSD di động gắn nam châm Digiera đạt tốc độ 2.000 MB/s thông qua kết nối USB 3.2 Gen 2x2 — đủ nhanh để sao lưu một giờ quay phim 4K chỉ trong khoảng năm phút.

Apple đã ngừng trang bị ổ cứng HDD cho máy tính xách tay từ năm 2013. Đến năm 2017, hầu hết các dòng máy tính chạy Windows cũng làm theo. Lý do không chỉ nằm ở tốc độ, mà còn vì các yêu cầu bảo hành. Máy tính xách tay thường xuyên được mang đi khắp nơi, dễ bị rơi, hoặc nằm trong ba lô và phải chịu rung lắc trên các phương tiện di chuyển như tàu hỏa. Ổ cứng SSD có thể chịu đựng được những điều kiện đó, trong khi ổ cứng HDD thì thường xuyên hỏng hóc, dẫn đến việc người dùng phải gửi máy đi bảo hành.

Khi nào ổ cứng HDD là lựa chọn thông minh?
Lưu trữ dữ liệu ít truy cập (cold storage), các kho lưu trữ đa phương tiện dung lượng lớn, hệ thống NAS, thiết bị ghi hình giám sát, hay sao lưu dữ liệu ngoại vi — tất cả đều có điểm chung: thiết bị được đặt cố định, lưu trữ khối lượng dữ liệu lớn và tần suất truy cập thấp. Nếu ổ cứng chỉ nằm yên một chỗ để lưu trữ những tệp tin mà bạn hiếm khi mở đến, thì xét về khía cạnh kinh tế, khó có giải pháp nào vượt qua được HDD. Nếu nhu cầu của bạn là di động, thì việc tìm hiểu xem 1TB thực sự lưu trữ được bao nhiêu dữ liệu sẽ là bước khởi đầu hữu ích trước khi quyết định chọn loại ổ cứng phù hợp.

Khi nào chọn HDD lại là sự tiết kiệm sai lầm?
Đối với máy tính xách tay sử dụng hàng ngày, các thiết bị di động, hay ổ cứng thường xuyên nằm trong túi đựng máy ảnh — thì khoản tiền tiết kiệm được lúc mua ban đầu sẽ chẳng còn ý nghĩa gì ngay khi ổ cứng gặp sự cố giữa chuyến đi, hoặc khi bạn phải tốn cả tháng trời chỉ để chờ đợi sao chép dữ liệu. Chi phí thực tế của một chiếc ổ cứng HDD còn bao gồm cả khoảng thời gian quý báu mà bạn đã lãng phí vì nó...

Trích lược Digi G. https://www.digieraglobal.com/blogs/news/sd-vs-hdd?srsltid=AYCX9vLjQQk-BnnRDSs9gGc2CMFgSzR7GHkXC_-gr_JN_HOGLNEuRWbe